{૧૪} અધા યથા નઃ પિતરઃ પરાસઃ પ્રત્નાસો અગ્ન ઋતમાશશાનાઃ । શુચીદયન્ દીધ્યત ઉક્થશસઃ ક્ષામા ભિન્દન્તો અરુણીરપ વ્રન્
હે અગ્નિ, જેમ આપણા પૂર્વજોએ, પ્રાચીન પિતાઓએ, સત્યમાં આનંદ માણ્યો હતો, શુદ્ધતાથી તેજસ્વી બની ઝળહળ્યા, સ્તુતિઓથી વખાણાયેલા, ધરતીને ભેદી અંધકારને દૂર કર્યો હતો, તેમ જ અમને પણ તેજ આપ.
સુકર્માનઃ સુરુચો દેવયન્તો અયો ન દેવા જનિમા ધમન્તઃ । શુચન્તો અગ્નિં વાવૃધન્ત ઇન્દ્રમુર્વીં ગવ્યાં પરિષદં નો અક્રન્
સારા કર્મો કરનારા, તેજસ્વી, દેવોને સમર્પિત, દેવો જેવા, પોતાનાં દૈવી સ્વરૂપમાં સ્થિત, શુદ્ધ, તેમણે અગ્નિને અને ઇન્દ્રને વધાર્યા અને અમારે માટે વિશાળ, ગૌધનથી ભરપૂર સભા ઊભી કરી.
આ યૂથેવ ક્ષુમતિ પશ્વો અખ્યદ્દેવાનાં જનિમાન્ત્યુગ્રઃ । મર્તાસશ્ચિદુર્વશીરકૃપ્રન્ વૃધે ચિદર્ય ઉપરસ્યાયોઃ
ફળદાયી મેદાનમાં પશુઓના ઝુંડ જેવું, શક્તિશાળી એ દેવે દૈવી ઉત્પત્તિ દર્શાવી; મરણશીલ મનુષ્યો પણ અમરતા મેળવવાની ઈચ્છા રાખી, મહાન દેવ, ઊંચા લોકમાં વૃદ્ધિ માટે પ્રયત્ન કરે છે.
અકર્મ તે સ્વપસો અભૂમ ઋતમવસ્રન્ન્ ઉષસો વિભાતીઃ । વિશ્વં તદ્ભદ્રં યદવન્તિ દેવા બૃહદ્વદેમ વિદથે સુવીરાઃ
હે સ્વયંસિદ્ધ દેવ, અમે કોઈ કર્મ કર્યા નથી; અમે સત્યમાં પ્રવેશ્યા છીએ, ઉજાસભરી ઉષાઓ પ્રસરી છે. જે શુભ છે અને દેવો જેનું રક્ષણ કરે છે, તે બધું અમારે હોય; અને અમે સભામાં પુત્રસંપન્ન અને બળવાન બની મહાન વચન બોલીએ.
ઇન્દ્રો મા મરુત્વાન્ પ્રાચ્યા દિશઃ પાતુ બાહુચ્યુતા પૃથિવી દ્યામિવોપરિ । લોકકૃતઃ પથિકૃતો યજામહે યે દેવાનાં હુતભાગા ઇહ સ્થ
મારું રક્ષણ પૂર્વ દિશામાં ઇન્દ્ર, મારુતો સાથે, કરે; જેમણે પોતાના હાથથી ધરતીને આકાશથી ઉપર સમાવી છે. અમે તેમને પૂજીએ છીએ, જેમણે લોક અને માર્ગો બનાવ્યા છે અને અહીં દેવોના હવનનો ભાગ ગ્રહણ કરે છે.
ધાતા મા નિર્ઋત્યા દક્ષિણાયા દિશઃ પાતુ બાહુચ્યુતા પૃથિવી દ્યામિવોપરિ । લોકકૃતઃ પથિકૃતો યજામહે યે દેવાનાં હુતભાગા ઇહ સ્થ
મારું રક્ષણ દક્ષિણ દિશામાં ધાતા કરે, જેમણે પોતાના હાથથી ધરતીને આકાશથી ઉપર સમાવી છે. અમે તેમને પૂજીએ છીએ, જેમણે લોક અને માર્ગો બનાવ્યા છે અને અહીં દેવોના હવનનો ભાગ ગ્રહણ કરે છે.
અદિતિર્માદિત્યૈઃ પ્રતીચ્યા દિશઃ પાતુ બાહુચ્યુતા પૃથિવી દ્યામિવોપરિ । લોકકૃતઃ પથિકૃતો યજામહે યે દેવાનાં હુતભાગા ઇહ સ્થ
મારું રક્ષણ પશ્ચિમ દિશામાં અદિતિ અને આદિત્યો કરે, જેમણે પોતાના હાથથી ધરતીને આકાશથી ઉપર સમાવી છે. અમે તેમને પૂજીએ છીએ, જેમણે લોક અને માર્ગો બનાવ્યા છે અને અહીં દેવોના હવનનો ભાગ ગ્રહણ કરે છે.
સોમો મા વિશ્વૈર્દેવૈરુદીચ્યા દિશઃ પાતુ બાહુચ્યુતા પૃથિવી દ્યામિવોપરિ । લોકકૃતઃ પથિકૃતો યજામહે યે દેવાનાં હુતભાગા ઇહ સ્થ
મારું રક્ષણ ઉત્તર દિશામાં સોમ અને બધા દેવો કરે, જેમણે પોતાના હાથથી ધરતીને આકાશથી ઉપર સમાવી છે. અમે તેમને પૂજીએ છીએ, જેમણે લોક અને માર્ગો બનાવ્યા છે અને અહીં દેવોના હવનનો ભાગ ગ્રહણ કરે છે.
ધર્તા હ ત્વા ધરુણો ધારયાતા ઊર્ધ્વં ભાનું સવિતા દ્યામિવોપરિ । લોકકૃતઃ પથિકૃતો યજામહે યે દેવાનાં હુતભાગા ઇહ સ્થ
ધારક અને આધાર આપનાર તારી રક્ષા કરે; સવિતા તને ઉપર ઉઠાવે, તારો પ્રકાશ આકાશથી પણ ઉપર રહે. અમે તેમને પૂજીએ છીએ, જેમણે લોક અને માર્ગો બનાવ્યા છે અને અહીં દેવોના હવનનો ભાગ ગ્રહણ કરે છે.
પ્રાચ્યાં ત્વા દિશિ પુરા સમ્વૃતઃ સ્વધાયામા દધામિ બાહુચ્યુતા પૃથિવી દ્યામિવોપરિ । લોકકૃતઃ પથિકૃતો યજામહે યે દેવાનાં હુતભાગા ઇહ સ્થ
પૂર્વ દિશામાં, જે પહેલાં આવૃત હતી, હું તને તારા પોતાના ભાગમાં સ્થાપું છું, જેમણે પોતાના હાથથી ધરતીને આકાશથી ઉપર સમાવી છે. અમે તેમને પૂજીએ છીએ, જેમણે લોક અને માર્ગો બનાવ્યા છે અને અહીં દેવોના હવનનો ભાગ ગ્રહણ કરે છે.
{૧૫} દક્ષિણાયાં ત્વા દિશિ પુરા સમ્વૃતઃ સ્વધાયામા દધામિ બાહુચ્યુતા પૃથિવી દ્યામિવોપરિ । લોકકૃતઃ પથિકૃતો યજામહે યે દેવાનાં હુતભાગા ઇહ સ્થ
દક્ષિણ દિશામાં, જે પહેલાં આવૃત હતી, હું તને તારા પોતાના ભાગમાં સ્થાપું છું, જેમણે પોતાના હાથથી ધરતીને આકાશથી ઉપર સમાવી છે. અમે તેમને પૂજીએ છીએ, જેમણે લોક અને માર્ગો બનાવ્યા છે અને અહીં દેવોના હવનનો ભાગ ગ્રહણ કરે છે.
પ્રતીચ્યાં ત્વા દિશિ પુરા સંવૃતઃ સ્વધાયામા દધામિ બાહુચ્યુતા પૃથિવી દ્યામિવોપરિ । લોકકૃતઃ પથિકૃતો યજામહે યે દેવાનાં હુતભાગા ઇહ સ્થ
પશ્ચિમ દિશામાં, જે પહેલાં આવૃત હતી, હું તને તારા પોતાના ભાગમાં સ્થાપું છું, જેમણે પોતાના હાથથી ધરતીને આકાશથી ઉપર સમાવી છે. અમે તેમને પૂજીએ છીએ, જેમણે લોક અને માર્ગો બનાવ્યા છે અને અહીં દેવોના હવનનો ભાગ ગ્રહણ કરે છે.
ઉદીચ્યાં ત્વા દિશિ પુરા સમ્વૃતઃ સ્વધાયામા દધામિ બાહુચ્યુતા પૃથિવી દ્યામિવોપરિ । લોકકૃતઃ પથિકૃતો યજામહે યે દેવાનાં હુતભાગા ઇહ સ્થ
ઉત્તર દિશામાં, જે પહેલાં આવૃત હતી, હું તને તારા પોતાના ભાગમાં સ્થાપું છું, જેમણે પોતાના હાથથી ધરતીને આકાશથી ઉપર સમાવી છે. અમે તેમને પૂજીએ છીએ, જેમણે લોક અને માર્ગો બનાવ્યા છે અને અહીં દેવોના હવનનો ભાગ ગ્રહણ કરે છે.
ધ્રુવાયાં ત્વા દિશિ પુરા સંવૃતઃ સ્વધાયામા દધામિ બાહુચ્યુતા પૃથિવી દ્યામિવોપરિ । લોકકૃતઃ પથિકૃતો યજામહે યે દેવાનાં હુતભાગા ઇહ સ્થ
સ્થિર દિશામાં, જે પહેલાં આવૃત હતી, હું તને તારા પોતાના ભાગમાં સ્થાપું છું, જેમણે પોતાના હાથથી ધરતીને આકાશથી ઉપર સમાવી છે. અમે તેમને પૂજીએ છીએ, જેમણે લોક અને માર્ગો બનાવ્યા છે અને અહીં દેવોના હવનનો ભાગ ગ્રહણ કરે છે.
ઊર્ધ્વાયાં ત્વા દિશિ પુરા સમ્વૃતઃ સ્વધાયામા દધામિ બાહુચ્યુતા પૃથિવી દ્યામિવોપરિ । લોકકૃતઃ પથિકૃતો યજામહે યે દેવાનાં હુતભાગા ઇહ સ્થ
ઉપર દિશામાં, જે પહેલાં આવૃત હતી, હું તને તારા પોતાના ભાગમાં સ્થાપું છું, જેમણે પોતાના હાથથી ધરતીને આકાશથી ઉપર સમાવી છે. અમે તેમને પૂજીએ છીએ, જેમણે લોક અને માર્ગો બનાવ્યા છે અને અહીં દેવોના હવનનો ભાગ ગ્રહણ કરે છે.
ધર્તાસિ ધરુનોઽસિ વંસગોઽસિ
તુજ આધાર છે, તું આધારસ્થાન છે, તું વંશજ છે.
ઉદપૂરસિ મધુપૂરસિ વાતપૂરસિ
તુજમાં પાણી ભરેલું છે, તુજમાં મધ ભરેલું છે, તુજમાં પવન ભરેલો છે.
ઇતશ્ચ મામુતશ્ચાવતાં યમે ઇવ યતમાને યદૈતમ્ । પ્ર વાં ભરન્ માનુષા દેવયન્તો આ સીદતાં સ્વમુ લોકં વિદાને
અહીંથી અને ત્યાંથી પણ તેઓ મારો રક્ષણ કરે, જેમ યમ પ્રયત્ન કરે ત્યારે કરે છે. માનવોએ, દેવભક્તોએ, તને આગળ લાવ્યા છે; તમે બંને તમારો લોક જાણી, તેમાં બેસો.
સ્વાસસ્થે ભવતમિન્દવે નો યુજે વાં બ્રહ્મ પૂર્વ્યં નમોભિઃ । વિ શ્લોક એતિ પથ્યેવ સૂરિઃ શૃણ્વન્તુ વિશ્વે અમૃતાસ એતત્
હે ઇન્દ્ર, તમે અમારા માટે તમારી જ જગ્યા પર સ્થિર રહો. અમે પ્રાચીન પ્રાર્થનાને ભક્તિપૂર્વક તમને અર્પણ કરીએ છીએ. આ સ્તુતિ કવિના માર્ગે જેમ ફેલાય છે તેમ પ્રસરે છે; બધા અમર દેવતાઓએ આ સાંભળવું જોઈએ.
ત્રીણિ પદાનિ રુપો અન્વરોહચ્ચતુષ્પદીમન્વેતદ્વ્રતેન । અક્ષરેણ પ્રતિ મિમીતે અર્કમૃતસ્ય નાભાવભિ સં પુનાતિ
તે ત્રણ રૂપે પગલાં લીધાં, પછી નિયમ પાળીને ચારે પગવાળાની નજીક ગયો; અવિનાશીથી તે સ્તુતિને માપે છે અને અમરતાની નાભિએ તેને શુદ્ધ કરે છે.
{૧૬} દેવેભ્યઃ કમવૃણીત મૃત્યું પ્રજાયૈ કિમમૃતં નાવૃણીત । બૃહસ્પતિર્યજ્ઞમતનુત ઋષિઃ પ્રિયાં યમસ્તન્વમા રિરેચ
દેવતાઓ માટે તેણે મૃત્યુ પસંદ કરી, તો સંતાન માટે અમરતા કેમ પસંદ ન કરી? બૃહસ્પતિએ યજ્ઞને વિસ્તૃત કર્યો, ઋષિ, અને યમએ પોતાના પ્રિય સ્વરૂપને છોડી દીધું.
ત્વમગ્ન ઈડિતો જાતવેદોઽવાડ્ઢવ્યાનિ સુરભીણિ કૃત્વા । પ્રાદાઃ પિતૃભ્યઃ સ્વધયા તે અક્ષન્ન્ અદ્ધિ ત્વં દેવ પ્રયતા હવીંષિ
હે અગ્નિ, જે બધાં જન્મો જાણો છો, તમે બોલાવાયા ત્યારે સુગંધિત ચઢાવટો લઈ જઇ પિતૃઓને આપ્યા, અને તેઓએ તેને સ્વીકાર્યા. હે દેવ, તમે તૈયાર કરેલી હવન સામગ્રી ગ્રહણ કરો.
આસીનાસો અરુણીનામુપસ્થે રયિં ધત્ત દાશુષે મર્ત્યાય । પુત્રેભ્યઃ પિતરસ્તસ્ય વસ્વઃ પ્ર યચ્છત ત ઇહોર્જં દધાત
અરુણ પૃથ્વીનો અંચળો ધારણ કરીને બેઠેલા મરતાં લોકોએ ભક્તને ધન પ્રાપ્ત કર્યું છે; પિતૃઓ, એ ધન તેના પુત્રોને આપો અને અહીં જ તેમને શક્તિ આપો.
અગ્નિષ્વાત્તાઃ પિતર એહ ગચ્છત સદઃસદઃ સદત સુપ્રણીતયઃ । અત્તો હવીંષિ પ્રયતાનિ બર્હિષિ રયિં ચ નઃ સર્વવીરં દધાત
હે અગ્નિમાં તૃપ્ત થયેલા પિતૃઓ, અહીં આવો, તમારી યોગ્ય જગ્યાએ બેસો, શ્રેષ્ઠ માર્ગદર્શન સાથે; તૈયાર કરેલી હવન સામગ્રી કુશ પર ગ્રહણ કરો અને અમને સર્વવીર ધન આપો.
ઉપહૂતા નઃ પિતરઃ સોમ્યાસો બર્હિષ્યેષુ નિધિષુ પ્રિયેષુ । ત આ ગમન્તુ ત ઇહ શ્રુવન્ત્વધિ બ્રુવન્તુ તેઽવન્ત્વસ્માન્
અમારા પિતૃઓ, સોમ સાથે પ્રસન્ન, પવિત્ર કુશ પર, પ્રિય સ્થાનોએ બોલાવાયા છે—તેઓ અહીં આવે, અહીં સાંભળે, અમારે માટે આશીર્વાદ આપે અને અમારો રક્ષણ કરે.
યે નઃ પિતુઃ પિતરો યે પિતામહા અનૂજહિરે સોમપીથં વસિષ્ઠાઃ । તેભિર્યમઃ સમ્રરાણો હવીંષ્યુશન્ન્ ઉશદ્ભિઃ પ્રતિકામમત્તુ
જેઓ અમારા પિતાના પિતા અને પિતામહ છે, સોમ પાન કરનારા શ્રેષ્ઠ, યમ તેમને લઈને આનંદથી દરેકની ઇચ્છા પ્રમાણે હવન સામગ્રી ગ્રહણ કરે.
યે તાતૃષુર્દેવત્રા જેહમાના હોત્રાવિદઃ સ્તોમતષ્ટાસો અર્કૈઃ । આગ્ને યાહિ સહસ્રં દેવવન્દૈઃ સત્યૈઃ કવિભિર્ઋષિભિર્ઘર્મસદ્ભિઃ
જેઓ દેવોમાં ઉત્સાહી હતા, પ્રયત્નશીલ, વિધિ જાણનારા, સ્તુતિ રચનારા—હે અગ્નિ, હજારો દેવપ્રશંસિત, સાચા, જ્ઞાની ઋષિઓ સાથે, હવનસ્થળે આવો.
યે સત્યાસો હવિરદો હવિષ્પા ઇન્દ્રેણ દેવૈઃ સરથં તુરેણ । આગ્ને યાહિ સુવિદત્રેભિરર્વાઙ્પરૈઃ પૂર્વૈર્ઋષિભિર્ઘર્મસદ્ભિઃ
જે સત્યવંત, હવન ગ્રહણ કરનારા, હવન પાન કરનારા, ઇન્દ્ર અને દેવો સાથે એકસાથે યાત્રા કરે છે, હે અગ્નિ, સુખ આપનારા, પછીના અને પૂર્વના ઋષિઓ સાથે, હવનસ્થળે આવો.
ઉપ સર્પ માતરં ભૂમિમેતામુરુવ્યચસં પૃથિવીં સુશેવામ્ । ઊર્ણમ્રદાઃ પૃથિવી દક્ષિણાવત એષા ત્વા પાતુ પ્રપથે પુરસ્તાત્
આ માતૃભૂમિ પાસે આવો, વિશાળ, દૂર સુધી ફેલાયેલી, સુમેળવાળી; ઊનથી ભરપૂર પૃથ્વી, દક્ષિણ ભાગ તમારો કલ્યાણ કરે; એ તમારી આગળની રાહ પર તમારું રક્ષણ કરે.
ઉચ્છ્વઞ્ચસ્વ પૃથિવિ મા નિ બાધથાઃ સૂપાયનાસ્મૈ ભવ સૂપસર્પણા । માતા પુત્રં યથા સિચાભ્યેનં ભૂમ ઊર્ણુહિ
હે પૃથ્વી, ઊભી થો, દબાવશો નહીં; એ માટે સરળપણે પસાર થવા અને પહોંચવા જેવી બનો; જેમ માતા પોતાના બાળકને આવરે છે તેમ, પૃથ્વી, એને આવરી લો.