{૧૧} ઇદમિદ્વા ઉ નાપરં જરસ્યન્યદિતોઽપરમ્ । જાયા પતિમિવ વાસસાભ્યેનં ભૂમ ઊર્ણુહિ
હવે તું વૃદ્ધાવસ્થા કે બીજું કંઈ અહીં ફરીથી નહીં જોઈ શકે. જેમ પત્ની પતિને વસ્ત્ર ઓઢાવે, તેમ પૃથ્વી તને આવરી લે.
અભિ ત્વોર્ણોમિ પૃથિવ્યા માતુર્વસ્ત્રેણ ભદ્રયા । જીવેષુ ભદ્રં તન્ મયિ સ્વધા પિતૃષુ સા ત્વયિ
હું તને પૃથ્વી માતાના શુભ વસ્ત્રથી આવરી લઉં છું. જીવતાંઓમાં કલ્યાણ રહે, પિતૃઓમાં સ્વધા રહે, અને એ તારા માટે પણ રહે.
અગ્નીષોમા પથિકૃતા સ્યોનં દેવેભ્યો રત્નં દધથુર્વિ લોકમ્ । ઉપ પ્રેષ્યન્તં પૂષણં યો વહાત્યઞ્જોયાનૈઃ પથિભિસ્તત્ર ગચ્છતમ્
અગ્નિ અને સોમ, જે માર્ગ બનાવે છે, તેમણે દેવતાઓમાં અમૂલ્ય સ્થાન રાખ્યું છે. પુષણને મોકલો, જે ઝડપથી ગયા લોકોને માર્ગે લઈ જાય છે; તેઓ ત્યાં પહોંચી જાય.
પૂષા ત્વેતશ્ચ્યાવયતુ પ્ર વિદ્વાન્ અનષ્ટપશુર્ભુવનસ્ય ગોપાઃ । સ ત્વૈતેભ્યઃ પરિ દદત્પિતૃભ્યોઽગ્નિર્દેવેભ્યઃ સુવિદત્રિયેભ્યઃ
પુષણ, જે જ્ઞાનવાન છે અને સર્વ જીવનો રક્ષક છે, તને આગળ ધપાવે, જે કદી પોતાનું ધન ગુમાવતો નથી. એ પિતૃઓને આપે છે અને અગ્નિ શુભ દાન આપનારા દેવતાઓને આપે છે.
આયુર્વિશ્વાયુઃ પરિ પાતુ ત્વા પૂષા ત્વા પાતુ પ્રપથે પુરસ્તાત્। યત્રાસતે સુકૃતો યત્ર ત ઈયુસ્તત્ર ત્વા દેવઃ સવિતા દધાતુ
આયુષ્ય, સર્વત્ર વ્યાપક જીવનશક્તિ તને ચારે બાજુથી રક્ષે. પુષણ તને આગળના માર્ગે રક્ષે. જ્યાં સદ્ગુણવાળા લોકો રહે છે, જ્યાં તેઓ ગયા છે, ત્યાં દેવતા સવિતા તને સ્થિર કરે.
ઇમૌ યુનજ્મિ તે વહ્ની અસુનીતાય વોઢવે । તાભ્યાં યમસ્ય સાદનં સમિતિશ્ચાવ ગચ્છતાત્
હું તારા માટે આ બે અગ્નિઓને જોડું છું, જે જીવશક્તિને આગળ લઈ જાય છે. એ બંને સાથે તું યમના સ્થાન અને સભામાં પહોંચી જા.
એતત્ત્વા વાસઃ પ્રથમં ન્વાગન્ન્ અપૈતદૂહ યદિહાબિભઃ પુરા । ઇષ્ટાપૂર્તમનુસંક્રામ વિદ્વાન્ યત્ર તે દત્તં બહુધા વિબન્ધુષુ
આ તારો પહેલો વસ્ત્ર છે, ખરેખર એ આવી ગયો છે. જે તું અહીં પહેરતો હતો, એ હવે વિદાય લે. જ્ઞાનવાન, તું ઇષ્ટાપૂર્તનાં ફળો તરફ જા, જ્યાં તારા દાન અનેક સંબંધીઓમાં વહેંચાયા છે.
અગ્નેર્વર્મ પરિ ગોભિર્વ્યયસ્વ સં પ્રોર્ણુષ્વ મેદસા પીવસા ચ । નેત્ત્વા ધૃષ્ણુર્હરસા જર્હૃષાણો દધૃગ્વિધક્ષન્ પરીઙ્ખયાતૈ
અગ્નિના કવચને ગાયો સાથે ઓઢી લે. તું ચરબી અને મજ્જાથી પોતાને ઢાંકી લે. તું શક્તિશાળી અને ઉત્સાહી બની, ઝડપથી આગળ વધ અને વિલંબ વિના પોતાના સ્થાન પર પહોંચી જા.
દણ્ડં હસ્તાદાદદાનો ગતાસોઃ સહ શ્રોત્રેણ વર્ચસા બલેન । અત્રૈવ ત્વમિહ વયં સુવીરા વિશ્વા મૃધો અભિમાતીર્જયેમ
હાથમાંથી દંડ લઈ, પ્રાણ છોડ્યા પછી, શ્રવણ, તેજ અને બળ સાથે — અહીં અમે બધા મળીને, શૂરવીર બની, બધા દુશ્મનો અને વિરોધીઓને જીતીએ.
ધનુર્હસ્તાદાદદાનો મૃતસ્ય સહ ક્ષત્રેણ વર્ચસા બલેન । સમાગૃભાય વસુ ભૂરિ પુષ્ટમર્વાઙ્ત્વમેહ્યુપ જીવલોકમ્
મૃતકના હાથમાંથી ધનુષ્ય લઈ, શક્તિ, તેજ અને બળ સાથે — ધન અને પુષ્કળ સમૃદ્ધિ એકત્ર કરી, તું નજીક આવ અને જીવતાંઓના લોકમાં પાછો આવ.
ઇયં નારી પતિલોકં વૃણાના નિ પદ્યત ઉપ ત્વા મર્ત્ય પ્રેતમ્ । ધર્મં પુરાણમનુપાલયન્તી તસ્યૈ પ્રજાં દ્રવિણં ચેહ ધેહિ
આ સ્ત્રી, પતિના લોકને પસંદ કરી, તારા પાસે, મૃત્યુ પામેલા મનુષ્ય, આગળ વધે છે. પ્રાચીન ધર્મનું પાલન કરતી, એ માટે તું અહીં સંતાન અને સંપત્તિ મૂકી દે.
ઉદીર્ષ્વ નાર્યભિ જીવલોકં ગતાસુમેતમુપ શેષ એહિ । હસ્તગ્રાભસ્ય દધિષોસ્તવેદં પત્યુર્જનિત્વમભિ સં બભૂથ
ઉઠ, સ્ત્રી, જીવતાંઓના લોકમાં જા. આ પ્રાણ છોડનાર પાસે આવી, જોડાઈ જા. હાથ પકડીને, તું પતિની માતા બની છે; તું તેના સાથે એક થઈ ગઈ છે.
અપશ્યં યુવતિં નીયમાનાં જીવાં મૃતેભ્યઃ પરિણીયમાનામ્ । અન્ધેન યત્તમસા પ્રાવૃતાસીત્પ્રાક્તો અપાચીમનયં તદેનામ્
હું એક યુવાન સ્ત્રીને જીવતી જોતો હતો, જે મૃતકોમાંથી અલગ લઈ જવામાં આવી રહી હતી; તે ઘોર અંધકારમાં ઘેરી ગઈ હતી, પણ મેં તેને એ જ જૂના માર્ગે પાછી લાવવી.
પ્રજાનત્યઘ્ન્યે જીવલોકં દેવાનાં પન્થામનુસંચરન્તી । અયં તે ગોપતિસ્તં જુષસ્વ સ્વર્ગં લોકમધિ રોહયૈનમ્
હે પાપરહિતે, તું જીવતો લોકોનો જગત જાણે છે, દેવતાઓના માર્ગે ચાલે છે; આ તારો રક્ષક છે, તેને સ્વીકાર અને સ્વર્ગના લોકમાં તેની સાથે ચડી જા.
ઉપ દ્યામુપ વેતસમવત્તરો નદીનામ્ । અગ્ને પિત્તમપામસિ
આકાશ તરફ ઉઠ, પવિત્ર કુશ પર જા, નદીઓમાં ઊતર; હે અગ્નિ, અમે પાણીમાંથી પિત્ત દૂર કરીએ છીએ.
યં ત્વમગ્ને સમદહસ્તમુ નિર્વાપય પુનઃ । ક્યામ્બૂરત્ર રોહતુ શાણ્ડદૂર્વા વ્યલ્કશા
જેને તું, હે અગ્નિ, સમાન રીતે ભસ્મ કરી દીધો હોય, તેને ફરી શાંત કરી દે; તે અહીં પાણી, કુશ અને ફેલાતા દુર્વા સાથે ફરી ઊઠે.
ઇદં ત એકં પુર ઊ ત એકં તૃતીયેન જ્યોતિષા સં વિશસ્વ । સંવેશને તન્વા ચારુરેધિ પ્રિયો દેવાનાં પરમે સધસ્થે
આ તારો પહેલો સ્થાન છે, એ પણ તારો એક સ્થાન છે; ત્રીજા પ્રકાશ સાથે એકસાથે પ્રવેશ; આરામની જગ્યાએ, શરીર સાથે એક થા, અને દેવતાઓને સર્વોચ્ચ સ્થાને પ્રિય બન.
ઉત્તિષ્ઠ પ્રેહિ પ્ર દ્રવૌકઃ કૃણુષ્વ સલિલે સધસ્થે । તત્ર ત્વં પિતૃભિઃ સંવિદાનઃ સં સોમેન મદસ્વ સં સ્વધાભિઃ
ઉઠ, આગળ વધ, પાણીમાં તારા નિવાસસ્થાને જા; ત્યાં પિતૃઓ સાથે એક થઈ, સોમ સાથે આનંદ કર, અને સ્વધા સાથે આનંદ માણ.
પ્ર ચ્યવસ્વ તન્વં સં ભરસ્વ મા તે ગાત્રા વિ હાયિ મો શરીરમ્ । મનો નિવિષ્ટમનુસંવિશસ્વ યત્ર ભૂમેર્જુષસે તત્ર ગચ્છ
તારું શરીર છોડી દે, પોતાને એકત્રિત કર; તારા અંગો છૂટા ન પડે, તું આખું રહે; સ્થિર મનથી પ્રવેશ, જ્યાં ધરતી પર તને સ્વીકાર મળે ત્યાં જા.
વર્ચસા માં પિતરઃ સોમ્યાસો અઞ્જન્તુ દેવા મધુના ઘૃતેન । ચક્ષુષે મા પ્રતરં તારયન્તો જરસે મા જરદષ્ટિં વર્ધન્તુ
સોમ પીતા પિતૃઓ મને તેજથી લપેટે, દેવતાઓ મને મધ અને ઘીથી અભિષેક કરે; તેઓ મને દ્રષ્ટિ માટે પાર લઈ જાય, અને વૃદ્ધાવસ્થામાં દાંત વગર પણ આયુષ્ય વધારે.
{૧૩} વર્ચસા માં સમનક્ત્વગ્નિર્મેધાં મે વિષ્ણુર્ન્યનક્ત્વાસન્ । રયિં મે વિશ્વે નિ યચ્છન્તુ દેવાઃ સ્યોના માપઃ પવનૈઃ પુનન્તુ
અગ્નિ મને તેજ આપે, વિષ્ણુ મને બુદ્ધિ આપે; બધા દેવતાઓ મને સંપત્તિ આપે, અને પાણી પોતાના પ્રવાહથી મને શુદ્ધ કરે.
મિત્રાવરુણા પરિ મામધાતામાદિત્યા મા સ્વરવો વર્ધયન્તુ । વર્ચો મ ઇન્દ્રો ન્યનક્તુ હસ્તયોર્જરદષ્ટિં મા સવિતા કૃણોતુ
મિત્ર અને વરુણ મને રક્ષા કરે, આદિત્યાઓ મારી કીર્તિ વધારે; ઇન્દ્ર મને તેજ આપે, અને સવિતા મારા હાથમાંથી વૃદ્ધાવસ્થા દૂર કરે.
યો મમાર પ્રથમો મર્ત્યાનાં યઃ પ્રેયાય પ્રથમો લોકમેતમ્ । વૈવસ્વતં સંગમનં જનાનાં યમં રાજાનં હવિષા સપર્યત
જે પ્રથમ મૃત્યુ પામ્યો, જે સૌપ્રથમ આ લોકમાં ગયો, એ યમ, લોકોના એકઠા થવાની જગ્યા, રાજા યમને હવન અર્પણ કરો.
પરા યાત પિતર આ ચ યાતાયં વો યજ્ઞો મધુના સમક્તઃ । દત્તો અસ્મભ્યં દ્રવિણેહ ભદ્રં રયિં ચ નઃ સર્વવીરં દધાત
પિતૃઓ, દૂર જાઓ અને પાછા આવો; આ યજ્ઞ તમારા માટે મધથી તૈયાર છે; અમને અહીં શુભતા અને ધન આપો, અને અમને સર્વવીર્ય સંપત્તિ આપો.
કણ્વઃ કક્ષીવાન્ પુરુમીઢો અગસ્ત્યઃ શ્યાવાશ્વઃ સોભર્યર્ચનાનાઃ । વિશ્વામિત્રોઽયં જમદગ્નિરત્રિરવન્તુ નઃ કશ્યપો વામદેવઃ
કણ્વ, કક્ષીવાન, પુરુમીઢ, અગસ્ત્ય, શ્યાવાશ્વ, સોભરી, અર્ચનાન, વિશ્વામિત્ર, જમદગ્નિ, અત્રી, કશ્યપ અને વામદેવ અમારું રક્ષણ કરે.
વિશ્વામિત્ર જમદગ્ને વસિષ્ઠ ભરદ્વાજ ગોતમ વામદેવ । શર્દિર્નો અત્રિરગ્રભીન્ નમોભિઃ સુસંશાસઃ પિતરો મૃડતા નઃ
વિશ્વામિત્ર, જમદગ્નિ, વસિષ્ઠ, ભરદ્વાજ, ગૌતમ, વામદેવ, અત્રી અમારા સમૂહને આગળથી નમન સાથે નેવે; પ્રસંશિત પિતૃઓ અમારે પર કૃપા કરે.
કસ્યે મૃજાના અતિ યન્તિ રિપ્રમાયુર્દધાનાઃ પ્રતરં નવીયઃ । આપ્યાયમાનાઃ પ્રજયા ધનેનાધ સ્યામ સુરભયો ગૃહેષુ
જેઓ શુદ્ધ છે, તેઓ દુશ્મનને પાર કરે છે, સતત નવજીવન પામે છે; સંતાન અને ધનથી વૃદ્ધિ પામે છે, અમે અમારા ઘરમાં સુખી અને સમૃદ્ધ રહીએ.
અઞ્જતે વ્યઞ્જતે સમઞ્જતે ક્રતું રિહન્તિ મધુનાભ્યઞ્જતે । સિન્ધોરુચ્છ્વાસે પતયન્તમુક્ષણં હિરણ્યપાવાઃ પશુમાસુ ગૃહ્નતે
તેઓ અભિષેક કરે છે, શણગાર કરે છે, એકતા કરે છે, સંકલ્પ જગાડે છે, મધથી અભિષેક કરે છે; સોનાના ખુરાવાળા, નદીના શ્વાસે ઉછળતા વાછરડાને પશુઓમાં પકડી લે છે.
યદ્વો મુદ્રં પિતરઃ સોમ્યં ચ તેનો સચધ્વં સ્વયશસો હિ ભૂત । તે અર્વાણઃ કવય આ શૃણોત સુવિદત્રા વિદથે હુયમાનાઃ
પિતૃઓ, તમારો સોમયજ્ઞ અને ચિહ્ન જે છે, તેના સાથે જોડાઈ જાઓ, કેમ કે તમે સ્વયં પ્રસિદ્ધ છો; હે વિદ્વાનો, અહીં વિધાનમાં બોલાવ્યા છીએ ત્યારે અમને સાંભળો, અને શુભ માર્ગ દર્શાવો.
યે અત્રયો અઙ્ગિરસો નવગ્વા ઇષ્ટાવન્તો રાતિષાચો દધાનાઃ । દક્ષિણાવન્તઃ સુકૃતો ય ઉ સ્થાસદ્યાસ્મિન્ બર્હિષિ માદયધ્વમ્
અત્રી, અંગિરસ, નવગ્વ, યજ્ઞકર્તા, દાતા, દક્ષિણાવાળા, સારા કર્મ કરનારા, જે અહીં ઊભા છે, તેઓ આ પવિત્ર કુશ પર આનંદ માણે.