સદાસિ રણ્વો યવસેવ પુષ્યતે હોત્રાભિરગ્ને મનુષઃ સ્વધ્વરઃ । વિપ્રસ્ય વા યચ્છશમાન ઉક્થ્યો વાજં સસવામુપયાસિ ભૂરિભિઃ
અગ્નિ, મનુષ્યોના સ્વયંયજમાન પુજારી, હંમેશા આનંદિત રહે છે, યજ્ઞહવનથી જમણની જેમ પોષાય છે. જ્યારે પ્રેરિત વ્યક્તિ સ્તુતિ કરે છે, ત્યારે તું અનેક દાન સાથે વિજય લાવે છે.
ઉદીરય પિતરા જાર આ ભગમિયક્ષતિ હર્યતો હૃત્ત ઇષ્યતિ । વિવક્તિ વહ્નિઃ સ્વપસ્યતે મખસ્તવિષ્યતે અસુરો વેપતે મતી
પિતાઓ, જાગો; પતિ આવે છે, તે ભાગ્ય શોધે છે, સુંદરના હૃદયની ઇચ્છા કરે છે. અગ્નિ વિભાજન કરે છે, યજ્ઞને જુએ છે; શક્તિશાળી હલનચલન કરે છે, મન વિચારોમાં કંપે છે.
યસ્તે અગ્ને સુમતિં મર્તો અખ્યત્સહસઃ સૂનો અતિ સ પ્ર શૃણ્વે । ઇષં દધાનો વહમાનો અશ્વૈરા સ દ્યુમામમવાન્ ભૂષતિ દ્યૂન્
અગ્નિ, શક્તિના પુત્ર, જે મનુષ્યે તારી કૃપા જાહેર કરી છે, તે દૂર સુધી સાંભળાય છે. ઘોડાઓ સાથે પોષણ આપીને, તે તેજસ્વી દિવસોને રક્ષણથી શોભિત કરે છે.
શ્રુધી નો અગ્ને સદને સધસ્થે યુક્ષ્વા રથમમૃતસ્ય દ્રવિત્નુમ્ । આ નો વહ રોદસી દેવપુત્રે માકિર્દેવાનામપ ભૂરિહ સ્યાઃ
અગ્નિ, અમારા ઘર અને બેઠકમાં અમને સાંભળ, અમૃતના ઝડપી રથને તૈયાર કર. દેવપુત્ર સ્વરૂપે બંને લોકોએ અમને લાવ, અહીં આપણે દેવોથી દૂર ન રહીએ.
યદગ્ન એષા સમિતિર્ભવાતિ દેવી દેવેષુ યજતા યજત્ર । રત્ના ચ યદ્વિભજાસિ સ્વધાવો ભાગં નો અત્ર વસુમન્તં વીતાત્
અગ્નિ, જ્યારે આ સભા ઉભી થાય છે, તું દેવોમાં દેવ, પૂજ્ય અને યજ્ઞયોગ્ય છે; અને જે ધન તું વહેંચે છે, સ્વયંસિદ્ધ, અહીં અમને ધન્ય ભાગ આપ.
અન્વગ્નિરુષસામગ્રમખ્યદન્વહાનિ પ્રથમો જાતવેદાઃ । અનુ સૂર્ય ઉષસો અનુ રશ્મીન્ દ્યાવાપૃથિવી આ વિવેશ
અગ્નિએ સર્વ ઉષાઓનું અનુસરણ કર્યું, તે પ્રથમ, જન્મ જાણનાર, દિવસોનું અનુસરણ કરે છે. તે સૂર્યના કિરણો, ઉષાઓ અને આકાશ-પૃથ્વીનું અનુસરણ કરીને તેમાં પ્રવેશે છે.
પ્રત્યગ્નિરુષસામગ્રમખ્યત્પ્રત્યહાનિ પ્રથમો જાતવેદાઃ । પ્રતિ સૂર્યસ્ય પુરુધા ચ રશ્મીન્ પ્રતિ દ્યાવાપૃથિવી આ તતાન
અગ્નિએ સર્વ ઉષાઓને પ્રકાશિત કરી, તે પ્રથમ, જન્મ જાણનાર, દિવસોને પ્રકાશિત કરે છે. તે સૂર્યના અનેક કિરણો ફેલાવે છે અને આકાશ-પૃથ્વીને વિસ્તારે છે.
દ્યાવા હ ક્ષામા પ્રથમે ઋતેનાભિશ્રાવે ભવતઃ સત્યવાચા । દેવો યન્ મર્તાન્ યજથાય કૃણ્વન્ત્સીદદ્ધોતા પ્રત્યઙ્સ્વમસું યન્
આકાશ અને પૃથ્વી શરૂઆતમાં સત્યથી પ્રસિદ્ધ અને સત્યવચન બની. જ્યારે દેવ મનુષ્યોને પૂજા કરાવે છે, ત્યારે તે પુજારી બનીને સામેથી બેઠો રહે છે, જ્યારે તે પ્રાણ લાવે છે.
દેવો દેવાન્ પરિભૂર્ઋતેન વહા નો હવ્યં પ્રથમશ્ચિકિત્વાન્ । ધૂમકેતુઃ સમિધા ભાઋજીકો મન્દ્રો હોતા નિત્યો વાચા યજીયાન્
દેવ, સત્યથી અન્ય દેવોને વટાવી, આપણું હવન લાવે છે, તે પ્રથમ અને વિદ્વાન છે. ધૂમ્રધ્વજ, તેજસ્વી, શાંત અને શાશ્વત પુજારી, વાણીમાં શ્રેષ્ઠ છે.
{૩} અર્ચામિ વાં વર્ધાયાપો ઘૃતસ્નૂ દ્યાવાભૂમી શૃણુતં રોદસી મે । અહા યદ્દેવા અસુનીતિમાયન્ મધ્વા નો અત્ર પિતરા શિશીતામ્
હું તને વધાવવા માટે, ઘૃતલિપ્ત જળોને સ્તુતિ કરું છું; આકાશ અને પૃથ્વી, બંને લોકોએ મારી વાત સાંભળો. જ્યારે દેવોએ દિવસે જીવનમાર્ગ શોધ્યો, ત્યારે પિતાઓ અહીં અમને મધથી તાજા કરે.
સ્વાવૃગ્દેવસ્યામૃતં યદી ગોરતો જાતાસો ધારયન્ત ઉર્વી । વિશ્વે દેવા અનુ તત્તે યજુર્ગુર્દુહે યદેની દિવ્યં ઘૃતં વાઃ
દેવનું અમૃત, જે ગાયમાંથી જન્મેલા તમે પૃથ્વી પર ધારણ કરો છો. બધા દેવો તમારો યજ્ઞમંત્ર અનુસરે છે, જ્યારે તમે દૈવી ઘી દૂધી કાઢો છો.
કિં સ્વિન્ નો રાજા જગૃહે કદસ્યાતિ વ્રતં ચકૃમા કો વિ વેદ । મિત્રસ્ચિદ્ધિ ષ્મા જુહુરાણો દેવાં છ્લોકો ન યાતામપિ વાજો અસ્તિ
કયા રાજાએ આપણને પકડ્યા છે, ક્યારે તે આવશે? કયો વ્રત આપણે લીધું છે, કોણ જાણે છે? મિત્ર પણ યજ્ઞકર્મ કરીને દેવોને બોલાવે છે; સ્તુતિ નથી જતી, છતાં શક્તિ છે.
દુર્મન્ત્વત્રામૃતસ્ય નામ સલક્ષ્મા યદ્વિષુરૂપા ભવાતિ । યમસ્ય યો મનવતે સુમન્ત્વગ્ને તમૃષ્વ પાહ્યપ્રયુચ્છન્
અહીં દુર્ભાવનાવાળાને અમૃતનું નામ પણ ન મળે, જે અનેક રૂપ ધારણ કરે છે. હે અગ્નિ, જે યમને સારા મનથી યાદ કરે છે, તેને તું ઝડપથી સાચવી લે અને ભટકી ન જવા દે.
યસ્મિન્ દેવા વિદથે માદયન્તે વિવસ્વતઃ સદને ધારયન્તે । સૂર્યે જ્યોતિરદધુર્માસ્યક્તૂન્ પરિ દ્યોતનિં ચરતો અજસ્રા
જેમાં દેવતાઓ સભામાં આનંદ માણે છે, વિવસ્વતના સ્થાનમાં સ્થિર થાય છે; તેમણે સૂર્યમાં પ્રકાશ મૂક્યો અને તેની આસપાસ સતત ફરતાં કિરણો વિખેરી.
યસ્મિન્ દેવા મન્મનિ સંચરન્ત્યપીચ્યે ન વયમસ્ય વિદ્મ । મિત્રો નો અત્રાદિતિરનાગાન્ત્સવિતા દેવો વરુણાય વોચત્
જેમાં દેવતાઓ મનથી સંચર કરે છે, પણ અમે તેની નીચી સ્થિતિ જાણતા નથી; હે મિત્ર, આર્યમાન, સવિતા અને વરુણ, તમે નિર્દોષ માટે અહીં અમારી તરફથી બોલો.
સખાય આ શિષામહે બ્રહ્મેન્દ્રાય વજ્રિણે । સ્તુષ ઊ ષુ નૃતમાય ધૃષ્ણવે
મિત્રો, ચાલો આપણે વજ્રધારી ઇન્દ્ર માટે પ્રાર્થના કરીએ; ચાલો આપણે સૌથી પરાક્રમી અને શૂરવીરનું સ્તુતિ કરીએ.
શવસા હ્યસિ શ્રુતો વૃત્રહત્યેન વૃત્રહા । મઘૈર્મઘોનો અતિ શૂર દાશસિ
તારી શક્તિથી તું પ્રસિદ્ધ થયો છે, હે વૃત્રનાશક, વૃત્રને મારવાથી તું જાણીતો થયો છે; હે દાતા, તું દાનથી તારા ઉપાસકો કરતાં આગળ છે, હે શૂરવીર.
સ્તેગો ન ક્ષામત્યેષિ પૃથિવીં મહી નો વાતા ઇહ વાન્તુ ભૂમૌ । મિત્રો નો અત્ર વરુણો યુજમાનો અગ્નિર્વને ન વ્યસૃષ્ટ શોકમ્
તુ હલ જેવી ધરતી પર ફરતો થાકતો નથી; મહાન પવનો અહીં જમીન પર ફૂંકાય; મિત્ર, વરુણ અને અગ્નિ, તમે જોડાઈને વન પર તમારો તીવ્ર તાપ ન મોકલો.
સ્તુહિ શ્રુતં ગર્તસદં જનાનાં રાજાનં ભીમમુપહત્નુમુગ્રમ્ । મૃડા જરિત્રે રુદ્ર સ્તવાનો અન્યમસ્મત્તે નિ વપન્તુ સેન્યમ્
તુ પ્રસિદ્ધ, ગાઢ સ્થિત, પ્રજાઓના રાજા, ભયાનક અને શક્તિશાળી છે, તેની સ્તુતિ કર; હે રુદ્ર, તારી સ્તુતિથી કૃપાળુ બન અને તારી સેના અમને નહીં, બીજાને દંડ આપે.
{૪} સરસ્વતીં દેવયન્તો હવન્તે સરસ્વતીમધ્વરે તાયમાને । સરસ્વતીં સુકૃતો હવન્તે સરસ્વતી દાશુષે વાર્યં દાત્
પૂજક લોકો સરસ્વતીને બોલાવે છે; યજ્ઞમાં, પ્રયત્નમાં પણ સરસ્વતીને બોલાવે છે; સારા કર્મ કરનારાઓ પણ સરસ્વતીને બોલાવે છે; સરસ્વતી ઉપાસકને ઇચ્છિત વર આપે.
સરસ્વતીં પિતરો હવન્તે દક્ષિણા યજ્ઞમભિનક્ષમાણાઃ । આસદ્યાસ્મિન્ બર્હિષિ માદયધ્વમનમીવા ઇષ આ ધેહ્યસ્મે
પિતૃઓ સરસ્વતીને બોલાવે છે, જે દક્ષિણાથી યજ્ઞમાં જોડાય છે; તેઓ આ બર્હિ પર બેઠા આનંદ મેળવે છે; હે નિર્દોષે, અમને અન્ન આપ.
સરસ્વતિ યા સરથં યયાથોક્થૈઃ સ્વધાભિર્દેવિ પિતૃભિર્મદન્તી । સહસ્રાર્ઘમિડો અત્ર ભાગં રાયસ્પોષં યજમાનાય ધેહિ
હે સરસ્વતી, જે રથ પર આવે છે, સ્તુતિઓ અને પોતાની શક્તિથી પિતૃઓ સાથે આનંદ આપે છે; અહીં ઉપાસકને હજારો ગુણે અન્ન અને ધન આપ.
ઉદીરતામવર ઉત્પરાસ ઉન્ મધ્યમાઃ પિતરઃ સોમ્યાસઃ । અસું ય ઈયુરવૃકા ઋતજ્ઞાસ્તે નોઽવન્તુ પિતરો હવેષુ
નીચલા, ઉપરના અને મધ્યમ પિતૃઓ, સોમપાન કરનારાઓ, ઊઠે; જે જીવન સાથે ગયા, નિર્દોષ અને સત્યજ્ઞાની છે—એવા પિતૃઓ યજ્ઞ સમયે અમારો રક્ષણ કરે.
આહં પિતૄન્ત્સુવિદત્રામવિત્સિ નપાતં ચ વિક્રમણં ચ વિષ્ણોઃ । બર્હિષદો યે સ્વધયા સુતસ્ય ભજન્ત પિત્વસ્ત ઇહાગમિષ્ઠાઃ
હું વિદ્વાન પિતૃઓને, અને વિષ્ણુના સંતાન અને વિક્રમને જાણું છું; જે બર્હિ પર બેઠા છે અને પોતાની શક્તિથી સોમનો ભાગ મેળવે છે—એવા પિતૃઓ અહીં આનંદથી આવે.
ઇદં પિતૃભ્યો નમો અસ્ત્વદ્ય યે પૂર્વાસો યે અપરાસ ઈયુઃ । યે પાર્થિવે રજસ્યા નિષક્તા યે વા નૂનં સુવૃજનાસુ દિક્ષુ
આજે પિતૃઓને નમન—જે પૂર્વજ છે, જે પછીના છે, અને જે ગયા છે; જે ધરતી પર સ્થિર છે અથવા હવે ભલાં લોકોવાળી દિશાઓમાં છે.
માતલી કવ્યૈર્યમો અઙ્ગિરોભિર્બૃહસ્પતિર્ઋક્વભિર્વાવૃધાનઃ । યાંશ્ચ દેવા વાવૃધુર્યે ચ દેવાંસ્તે નોઽવન્તુ પિતરો હવેષુ
માતલિ કાવ્ય પિતૃઓ સાથે, યમ અંગિરસો સાથે, બૃહસ્પતિ ઋકવાઓ સાથે મજબૂત બન્યો છે; જેમને દેવોએ મજબૂત કર્યા છે અને જે દેવ છે—એવા પિતૃઓ યજ્ઞ સમયે અમારું રક્ષણ કરે.
સ્વાદુષ્કિલાયં મધુમાઁ ઉતાયં તીવ્રઃ કિલાયં રસવાઁ ઉતાયમ્ । ઉતો ન્વસ્ય પપિવાંસમિન્દ્રં ન કશ્ચન સહત આહવેષુ
આ ખરેખર મીઠું છે, મધમાળું છે, તીવ્ર છે અને સ્વાદિષ્ટ છે; અને હે ઇન્દ્ર, જે આ પીવે છે, તેને કોઈ પણ યુદ્ધમાં હરાવી શકતો નથી.
પરેયિવાંસં પ્રવતો મહીરિતિ બહુભ્યઃ પન્થામનુપસ્પશાનમ્ । વૈવસ્વતં સંગમનં જનાનાં યમં રાજાનં હવિષા સપર્યત
જે દૂર ગયો છે, મહાન માર્ગો પાર કર્યા છે, અનેક રસ્તાઓ શોધ્યા છે; એ વિવસ્વતપુત્ર, જનસમૂહના એકત્ર કરનાર યમ રાજાને હવનથી સન્માન આપો.
યમો નો ગાતું પ્રથમો વિવેદ નૈષા ગવ્યૂતિરપભર્તવા ઉ । યત્રા નઃ પૂર્વે પિતરઃ પરેતા એના જજ્ઞાનાઃ પથ્યા અનુ સ્વાઃ
યમ પ્રથમ અમારા માટે માર્ગ શોધી લાવ્યો; આ સ્થાન કોઈ લઈ શકતું નથી; જ્યાં અમારા પૂર્વજ, ગયા લોકો ગયા છે, જે એક જ નિયમથી જન્મ્યા છે, એ જ માર્ગે ગયા છે.
{૫} બર્હિષદઃ પિતર ઊત્યર્વાગિમા વો હવ્યા ચકૃમા જુષધ્વમ્ । ત આ ગતાવસા શંતમેનાધા નઃ શં યોરરપો દધાત
હે બર્હિ પર બેઠેલા પિતૃઓ, તમે અમારી મદદથી નજીક આવો; અમે તમારા માટે આ હવન તૈયાર કર્યું છે—તે સ્વીકારો. કૃપા કરીને અહીં આવીને અમને આરોગ્ય અને પાપમુક્તિ આપો.