ન તે સખા સખ્યં વષ્ટ્યેતત્સલક્ષ્મા યદ્વિષુરૂપા ભવતિ । મહસ્પુત્રાસો અસુરસ્ય વીરા દિવો ધર્તાર ઉર્વિયા પરિ ખ્યન્
જે મિત્ર આ મિત્રતા ઈચ્છતો નથી, જે રૂપ બદલાઈ જાય છે, એ તારો સાચો મિત્ર નથી; મહાનતાના પુત્રો, અસુરના વીરો, આકાશના આધાર, તેઓ વિશાળ જગતમાં પ્રસિદ્ધ છે.
ઉશન્તિ ઘા તે અમૃતાસ એતદેકસ્ય ચિત્ત્યજસં મર્ત્યસ્ય । નિ તે મનો મનસિ ધાય્યસ્મે જન્યુઃ પતિસ્તન્વમા વિવિષ્યાઃ
નિશ્ચયે, આ અમર લોકો તારી ઈચ્છા રાખે છે, એક જ દેખાતા નશવર મનુષ્ય માટે પણ; તારો મન અમારામાં ન લગાડ, હે યુવાન, અમારી દેહ મેળવવાની ઈચ્છા ન કર.
ન યત્પુરા ચકૃમા કદ્ધ નૂનમૃતં વદન્તો અનૃતં રપેમ । ગન્ધર્વો અપ્સ્વપ્યા ચ યોષા સા નૌ નાભિઃ પરમં જામિ તન્ નૌ
જે પહેલાં કર્યું હતું, હવે એ ન કરીએ; સત્ય બોલીએ, અસત્યને ન અપનાવીએ; ગંધર્વ જળમાં છે અને કન્યા પણ છે—એ જ અમારો ઊંચો બંધન અને નાતો બને.
ગર્ભે નુ નૌ જનિતા દમ્પતી કર્દેવસ્ત્વષ્ટા સવિતા વિશ્વરૂપઃ । નકિરસ્ય પ્ર મિનન્તિ વ્રતાનિ વેદ નાવસ્ય પૃથિવી ઉત દ્યૌઃ
ગર્ભમાં અમારો જન્મદાતા dampati છે; દેવત્વષ્ટા, સર્વરૂપ સવિતા છે; તેની today કોઈ નિયમ તોડતો નથી, પૃથ્વી અને આકાશ બંને તેને ઓળખે છે.
કો અદ્ય યુઙ્ક્તે ધુરિ ગા ઋતસ્ય શિમીવતો ભામિનો દુર્હૃણાયૂન્ । આસન્નિષૂન્ હૃત્સ્વસો મયોભૂન્ ય એષાં ભૃત્યામૃણધત્સ જીવાત્
આજે કોણ છે કે જે ગાયો સાચા માર્ગે જોડે છે, શક્તિશાળી, તેજસ્વી અને દીર્ઘાયુ? તેઓ હૃદયમાં નજીક હતા, આનંદ આપતા—જેને તેમની સેવા પૂરી કરી, એ જીવ્યો.
કો અસ્ય વેદ પ્રથમસ્યાહ્નઃ ક ઈં દદર્શ ક ઇહ પ્ર વોચત્। બૃહન્ મિત્રસ્ય વરુણસ્ય ધામ કદુ બ્રવ આહનો વીચ્યા નૄન્
આનો પહેલો દિવસ કોણ જાણે છે? કોણે જોયો છે? અહીં કોણ કહી શકે? મિત્ર અને વરુણનું વિશાળ રાજ્ય—માણસોની ઉત્પત્તિ વિશે હું શું કહું?
યમસ્ય મા યમ્યં કામ આગન્ત્સમાને યોનૌ સહશેય્યાય । જાયેવ પત્યે તન્વં રિરિચ્યાં વિ ચિદ્વૃહેવ રથ્યેવ ચક્રા
યમીની યમને ઈચ્છ્યો, એક જ ગર્ભમાં મળવા અને સાથે સુવા માટે; પત્ની પતિને જેમ તરસે, એમ દેહ જોડવાની ઈચ્છા કરી, પણ યમએ એ બંધન તોડી નાખ્યું, રસ્તા પરના રથના ચકરા જેવું.
ન તિષ્ઠન્તિ ન નિ મિષન્ત્યેતે દેવાનાં સ્પશ ઇહ યે ચરન્તિ । અન્યેન મદાહનો યાહિ તૂયં તેન વિ વૃહ રથ્યેવ ચક્રા
આ લોકો અહીં ન ઊભા રહે છે, ન બેસે છે; તેઓ દેવોના ગુપ્તચર છે, અહીં ફરતા રહે છે. જે તને આનંદ આપે એ સાથે જા, એ સાથે બંધન તોડી નાખ, રથના ચકરા રસ્તા પરથી છૂટે તેમ.
રાત્રીભિરસ્મા અહભિર્દશસ્યેત્સૂર્યસ્ય ચક્ષુર્મુહુરુન્ મિમીયાત્। દિવા પૃથિવ્યા મિથુના સબન્ધૂ યમીર્યમસ્ય વિવૃહાદજામિ
રાત અને દિવસ અમારે પર કૃપા કરે; સૂર્યની આંખ વારંવાર અમને માપે; દિવસ-રાતે પૃથ્વી અને આકાશ સંબંધથી જોડાયેલા છે—યમીએ યમથી અલગ થઈ ગઈ.
{૧} આ ઘા તા ગચ્છાન્ ઉત્તરા યુગાનિ યત્ર જામયઃ કૃણવન્ન્ અજામિ । ઉપ બર્બૃહિ વૃષભાય બાહુમન્યમિચ્છસ્વ સુભગે પતિં મત્
ચાલ, આગળની પેઢી સુધી જા, જ્યાં પત્નીઓ સંતાન આપે છે; વાછરડા જેવી બળવાનની બાહુને વળગી જા, સુખી થવા પતિ શોધ.
કિં ભ્રાતાસદ્યદનાથં ભવાતિ કિમુ સ્વસા યન્ નિર્ઋતિર્નિગછાત્। કામમૂતા બહ્વેતદ્રપામિ તન્વા મે તન્વં સં પિપૃગ્ધિ
ભાઈ શું કામનો જો તે બેફામ થઈ જાય? બહેન શું કામની જો દુર્ભાગ્ય આવે? જો મેં કોઈ પાપ કર્યું હોય તો એ હું સહન કરી લઉં; તું તારા દેહથી મારા દેહને રક્ષા કર.
ન તે નાથં યમ્યત્રાહમસ્મિ ન તે તનૂં તન્વા સં પપૃચ્યામ્ । અન્યેન મત્પ્રમુદઃ કલ્પયસ્વ ન તે ભ્રાતા સુભગે વષ્ટ્યેતત્
હું અહીં તારો રક્ષક નથી, યમી, ન તો તારો દેહ મારા દેહ સાથે જોડ્યો છે; બીજામાં આનંદ શોધ, ભાઈમાં નહીં, સુખી થા—એ તારી ઈચ્છા નથી.
ન વા ઉ તે તનૂં તન્વા સં પિપૃચ્યાં પાપમાહુર્યઃ સ્વસારં નિગચ્છાત્। અસંયદેતન્ મનસો હૃદો મે ભ્રાતા સ્વસુઃ શયને યચ્છયીય
હું પણ તારો દેહ મારા દેહ સાથે જોડતો નથી; લોકો કહે છે કે બહેન ભાઈ પાસે જાય એ પાપ છે; આ વિચાર, આ ભાવના મારી નથી—કે ભાઈ બહેન સાથે સુવે.
બતો બતાસિ યમ નૈવ તે મનો હૃદયં ચાવિદામા । અન્યા કિલ ત્વાં કક્ષ્યેવ યુક્તં પરિ ષ્વજાતૌ લિબુજેવ વૃક્ષમ્
હાય હાય, યમ, હું તારો મન કે હૃદય શોધી શકી નથી; બીજું કોઈ, સાથીની જેમ, જન્મે તને વળગી ગયું છે, લતાવૃક્ષ જેમ વૃક્ષને વળગી રહે છે.
અન્યમૂ ષુ યમ્યન્ય ઉ ત્વાં પરિ ષ્વજાતૌ લિબુજેવ વૃક્ષમ્ । તસ્ય વા ત્વં મન ઇછા સ વા તવાધા કૃણુષ્વ સંવિદં સુભદ્રામ્
યમિ, બીજી કોઈ સ્ત્રી તને મિલન સમયે એ રીતે વળી જાય છે જેમ લતા વૃક્ષને વળી જાય છે. તારો મન એના પર જાય અને એનું મન તારા પર જાય, તમે બંને વચ્ચે સુખદ સમજણ સ્થાપિત કરો.
ત્રીણિ ચ્છન્દાંસિ કવયો વિ યેતિરે પુરુરૂપં દર્શતં વિશ્વચક્ષણમ્ । આપો વાતા ઓષધયસ્તાન્યેકસ્મિન્ ભુવન આર્પિતાનિ
કવિઓએ ત્રણ છંદ રચ્યા, અનેક રૂપો અને સર્વેને જોનારને જાણી. પાણી, પવન અને ઔષધિઓ — આ બધું એક જ જગતમાં સ્થિર છે.
વૃષા વૃષ્ણે દુદુહે દોહસા દિવઃ પયાંસિ યહ્વો અદિતેરદાભ્યઃ । વિશ્વં સ વેદ વરુણો યથા ધિયા સ યજ્ઞિયો યજતિ યજ્ઞિયામૃતૂન્
વૃષભે મહાન માટે પોતાના પ્રયત્નથી આકાશના જળો દૂધી કાઢ્યા; એ અદિતીનો અપરાજિત પુત્ર છે. વરુણ બધું જ જાણે છે, જ્ઞાનથી; તે યજ્ઞયોગ્ય ઋતુઓનું યજ્ઞ કરે છે.
રપદ્ગન્ધર્વીરપ્યા ચ યોષણા નદસ્ય નાદે પરિ પાતુ નો મનઃ । ઇષ્ટસ્ય મધ્યે અદિતિર્નિ ધાતુ નો ભ્રાતા નો જ્યેષ્ઠઃ પ્રથમો વિ વોચતિ
ગંધર્વી અને સ્ત્રી બંને નદીના અવાજથી આપણા મનનું રક્ષણ કરે. ઇચ્છિતના મધ્યમાં અદિતી આપણને સ્થિર કરે; આપણો ભાઈ, આપણો મોટો, સૌપ્રથમ બોલે છે.
સો ચિત્નુ ભદ્રા ક્ષુમતી યશસ્વત્યુષા ઉવાસ મનવે સ્વર્વતી । યદીમુશન્તમુશતામનુ ક્રતુમગ્નિં હોતારં વિદથાય જીજનન્
જે ઉજળી, શુભ અને યશસ્વી છે, એ મનુ માટે પ્રકાશ લાવીને જાગી છે. જ્યારે જાગેલા લોકો જાગેલા પાછળ ચાલે છે, ત્યારે તેઓ અગ્નિને, યજ્ઞના પુજારીને, ઉત્પન્ન કરે છે.
{૨} અધ ત્યં દ્રપ્સં વિભ્વં વિચક્ષનં વિરાભરદિષિરઃ શ્યેનો અધ્વરે । યદી વિશો વૃણતે દસ્મમાર્યા અગ્નિં હોતારમધ ધીરજાયત
પછી એ તેજસ્વી અને બુદ્ધિશાળી બિંદુ, શક્તિશાળી શ્યેન, યજ્ઞમાં પ્રકાશિત થાય છે. જ્યારે સજ્જન લોકો ઉત્તમ અગ્નિને પુજારી તરીકે પસંદ કરે છે, ત્યારે જ્ઞાન જન્મે છે.
સદાસિ રણ્વો યવસેવ પુષ્યતે હોત્રાભિરગ્ને મનુષઃ સ્વધ્વરઃ । વિપ્રસ્ય વા યચ્છશમાન ઉક્થ્યો વાજં સસવામુપયાસિ ભૂરિભિઃ
અગ્નિ, મનુષ્યોના સ્વયંયજમાન પુજારી, હંમેશા આનંદિત રહે છે, યજ્ઞહવનથી જમણની જેમ પોષાય છે. જ્યારે પ્રેરિત વ્યક્તિ સ્તુતિ કરે છે, ત્યારે તું અનેક દાન સાથે વિજય લાવે છે.
ઉદીરય પિતરા જાર આ ભગમિયક્ષતિ હર્યતો હૃત્ત ઇષ્યતિ । વિવક્તિ વહ્નિઃ સ્વપસ્યતે મખસ્તવિષ્યતે અસુરો વેપતે મતી
પિતાઓ, જાગો; પતિ આવે છે, તે ભાગ્ય શોધે છે, સુંદરના હૃદયની ઇચ્છા કરે છે. અગ્નિ વિભાજન કરે છે, યજ્ઞને જુએ છે; શક્તિશાળી હલનચલન કરે છે, મન વિચારોમાં કંપે છે.
યસ્તે અગ્ને સુમતિં મર્તો અખ્યત્સહસઃ સૂનો અતિ સ પ્ર શૃણ્વે । ઇષં દધાનો વહમાનો અશ્વૈરા સ દ્યુમામમવાન્ ભૂષતિ દ્યૂન્
અગ્નિ, શક્તિના પુત્ર, જે મનુષ્યે તારી કૃપા જાહેર કરી છે, તે દૂર સુધી સાંભળાય છે. ઘોડાઓ સાથે પોષણ આપીને, તે તેજસ્વી દિવસોને રક્ષણથી શોભિત કરે છે.
શ્રુધી નો અગ્ને સદને સધસ્થે યુક્ષ્વા રથમમૃતસ્ય દ્રવિત્નુમ્ । આ નો વહ રોદસી દેવપુત્રે માકિર્દેવાનામપ ભૂરિહ સ્યાઃ
અગ્નિ, અમારા ઘર અને બેઠકમાં અમને સાંભળ, અમૃતના ઝડપી રથને તૈયાર કર. દેવપુત્ર સ્વરૂપે બંને લોકોએ અમને લાવ, અહીં આપણે દેવોથી દૂર ન રહીએ.
યદગ્ન એષા સમિતિર્ભવાતિ દેવી દેવેષુ યજતા યજત્ર । રત્ના ચ યદ્વિભજાસિ સ્વધાવો ભાગં નો અત્ર વસુમન્તં વીતાત્
અગ્નિ, જ્યારે આ સભા ઉભી થાય છે, તું દેવોમાં દેવ, પૂજ્ય અને યજ્ઞયોગ્ય છે; અને જે ધન તું વહેંચે છે, સ્વયંસિદ્ધ, અહીં અમને ધન્ય ભાગ આપ.
અન્વગ્નિરુષસામગ્રમખ્યદન્વહાનિ પ્રથમો જાતવેદાઃ । અનુ સૂર્ય ઉષસો અનુ રશ્મીન્ દ્યાવાપૃથિવી આ વિવેશ
અગ્નિએ સર્વ ઉષાઓનું અનુસરણ કર્યું, તે પ્રથમ, જન્મ જાણનાર, દિવસોનું અનુસરણ કરે છે. તે સૂર્યના કિરણો, ઉષાઓ અને આકાશ-પૃથ્વીનું અનુસરણ કરીને તેમાં પ્રવેશે છે.
પ્રત્યગ્નિરુષસામગ્રમખ્યત્પ્રત્યહાનિ પ્રથમો જાતવેદાઃ । પ્રતિ સૂર્યસ્ય પુરુધા ચ રશ્મીન્ પ્રતિ દ્યાવાપૃથિવી આ તતાન
અગ્નિએ સર્વ ઉષાઓને પ્રકાશિત કરી, તે પ્રથમ, જન્મ જાણનાર, દિવસોને પ્રકાશિત કરે છે. તે સૂર્યના અનેક કિરણો ફેલાવે છે અને આકાશ-પૃથ્વીને વિસ્તારે છે.
દ્યાવા હ ક્ષામા પ્રથમે ઋતેનાભિશ્રાવે ભવતઃ સત્યવાચા । દેવો યન્ મર્તાન્ યજથાય કૃણ્વન્ત્સીદદ્ધોતા પ્રત્યઙ્સ્વમસું યન્
આકાશ અને પૃથ્વી શરૂઆતમાં સત્યથી પ્રસિદ્ધ અને સત્યવચન બની. જ્યારે દેવ મનુષ્યોને પૂજા કરાવે છે, ત્યારે તે પુજારી બનીને સામેથી બેઠો રહે છે, જ્યારે તે પ્રાણ લાવે છે.
દેવો દેવાન્ પરિભૂર્ઋતેન વહા નો હવ્યં પ્રથમશ્ચિકિત્વાન્ । ધૂમકેતુઃ સમિધા ભાઋજીકો મન્દ્રો હોતા નિત્યો વાચા યજીયાન્
દેવ, સત્યથી અન્ય દેવોને વટાવી, આપણું હવન લાવે છે, તે પ્રથમ અને વિદ્વાન છે. ધૂમ્રધ્વજ, તેજસ્વી, શાંત અને શાશ્વત પુજારી, વાણીમાં શ્રેષ્ઠ છે.
{૩} અર્ચામિ વાં વર્ધાયાપો ઘૃતસ્નૂ દ્યાવાભૂમી શૃણુતં રોદસી મે । અહા યદ્દેવા અસુનીતિમાયન્ મધ્વા નો અત્ર પિતરા શિશીતામ્
હું તને વધાવવા માટે, ઘૃતલિપ્ત જળોને સ્તુતિ કરું છું; આકાશ અને પૃથ્વી, બંને લોકોએ મારી વાત સાંભળો. જ્યારે દેવોએ દિવસે જીવનમાર્ગ શોધ્યો, ત્યારે પિતાઓ અહીં અમને મધથી તાજા કરે.