અનુ ત્વા હરિણો વૃષા પદ્ભિશ્ચતુર્ભિરક્રમીત્। વિષાણે વિ ષ્ય ગુષ્પિતં યદસ્ય ક્ષેત્રિયં હૃદિ
મજબૂત હરણે ચાર પગથી તને અનુસરી; તેના શિંગામાં તે ઔષધિ છે, જે તેના હૃદયમાં રહેલા ક્ષયરોગને દૂર કરે છે.
અદો યદવરોચતે ચતુષ્પક્ષમિવ છદિઃ । તેના તે સર્વં ક્ષેત્રિયમઙ્ગેભ્યો નાશયામસિ
જે આવરણ ચાર ખૂણાવાળું ખુલ્યું છે, એથી અમે તારા અંગોમાંથી બધો ક્ષયરોગ નાશ કરીએ છીએ.
અમૂ યે દિવિ સુભગે વિચૃતૌ નામ તારકે । વિ ક્ષેત્રિયસ્ય મુઞ્ચતામધમં પાશમુત્તમમ્
હે શુભે, જે લોકો આકાશમાં તારાઓના રૂપે ફરતા રહે છે, તેઓ તારા ઉપરના અને નીચલા ક્ષયરોગના બંધન તારા પરથી દૂર કરે.
આપ ઇદ્વા ઉ ભેષજીરાપો અમીવચાતનીઃ । આપો વિશ્વસ્ય ભેષજીસ્તાસ્ત્વા મુઞ્ચન્તુ ક્ષેત્રિયાત્
પાણી જ ઔષધિ છે, પાણી જ રોગ દૂર કરે છે, પાણી જ સર્વ રોગનું ઉપાય છે; એ તને ક્ષયરોગથી મુક્ત કરે.
યદાસુતેઃ ક્રિયમાનાયાઃ ક્ષેત્રિયં ત્વા વ્યાનશે । વેદાહં તસ્ય ભેષજં ક્ષેત્રિયં નાશયામિ ત્વત્
તને વાગી ગયેલા ઘા પરથી જે ક્ષયરોગ થયો છે, તેનું ઔષધિ મને ખબર છે; હું તારો ક્ષયરોગ નાશ કરું છું.
અપવાસે નક્ષત્રાણામપવાસ ઉષસામુત । અપાસ્મત્સર્વં દુર્ભૂતમપ ક્ષેત્રિયમુચ્છતુ
તારાઓ અને ઉષાનો વિદાયથી, આપણા બધાં દુઃખ દૂર થાય અને ક્ષયરોગ પણ દૂર થઈ જાય.
આ યાતુ મિત્ર ઋતુભિઃ કલ્પમાનઃ સંવેશયન્ પૃથિવીમુસ્રિયાભિઃ । અથાસ્મભ્યં વરુણો વાયુરગ્નિર્બૃહદ્રાષ્ટ્રં સંવેશ્યં દધાતુ
મિત્ર ઋતુઓ સાથે અહીં આવે, પૃથ્વીને કિરણોથી સુશોભિત કરે; પછી વરુણ, વાયુ અને અગ્નિ અમારે માટે વિશાળ અને સુરક્ષિત સ્થાન સ્થાપિત કરે.
ધાતા રાતિઃ સવિતેદં જુષન્તામિન્દ્રસ્ત્વષ્ટા પ્રતિ હર્યન્તુ મે વચઃ । હુવે દેવીમદિતિં શૂરપુત્રાં સજાતાનાં મધ્યમેષ્ઠા યથાસાનિ
ધાતા, રાતિ અને સવિતા આ સ્વીકારે; ઇન્દ્ર અને ત્વષ્ટા મારા વચનને અનુગ્રહ આપે; હું દેવી અદિતીને, વીર પુત્રોની માતાને, તેના કુટુંબમાં શ્રેષ્ઠ બને તેવી પ્રાર્થના કરું છું.
હુવે સોમં સવિતારં નમોભિર્વિશ્વાન્ આદિત્યામહમુત્તરત્વે । અયમગ્નિર્દીદાયદ્દીર્ઘમેવ સજાતૈરિદ્ધોઽપ્રતિબ્રુવદ્ભિઃ
હું સોમ અને સવિતાને નમ્રતાથી પોકારું છું, અને ઉત્તર દિશામાં બધા આદિત્યોને; આ અગ્નિ પોતાના કુટુંબ સાથે લાંબા સમયથી પ્રગટ છે, અને તેને કોઈ અવરોધતો નથી.
ઇહેદસાથ ન પરો ગમાથેર્યો ગોપાઃ પુષ્ટપતિર્વ આજત્। અસ્મૈ કામાયોપ કામિનીર્વિશ્વે વો દેવા ઉપસંયન્તુ
તમે અહીં જ રહો, બીજે ક્યાંય જશો નહીં—જે ગોપાલક અને પોષણના સ્વામી આવ્યા છે; તેમના ઈચ્છા માટે, બધા દેવતાઓ, ઈચ્છાવાળા, અહીં ભેગા થાઓ.
સં વો મનાંસિ સં વ્રતા સમાકૂતીર્નમામસિ । અમી યે વિવ્રતા સ્થન તાન્ વઃ સં નમયામસિ
તમારા મન, વ્રત અને ઈચ્છાઓ એક થાય, હું તમને નમન કરું છું; તમે જે અલગ પડ્યા છો, તેમને પણ એક કરી દઉં છું.
અહં ગૃભ્ણામિ મનસા મનાંસિ મમ ચિત્તમનુ ચિત્તેભિરેત । મમ વશેષુ હૃદયાનિ વઃ કૃણોમિ મમ યાતમનુવર્ત્માન એત
હું મારા મનથી તમારું મન પકડી લઉં છું; મારા વિચારો તમારા વિચારોને અનુસરે છે; હું તમારા હૃદયને મારા વશમાં કરું છું, તમારી ચાલ મારી સાથે ચાલે.
કર્શફસ્ય વિશફસ્ય દ્યૌઃ પિતા પૃથિવી માતા । યથાભિચક્ર દેવાસ્તથાપ કૃણુતા પુનઃ
હળ અને તેના ફાળના પિતા આકાશ છે અને માતા પૃથ્વી છે; જેમ દેવોએ તેમને જોડ્યા, તેમ, હે પાણી, ફરીથી તેમને જોડો.
અશ્રેષ્માણો અધારયન્ તથા તન્ મનુના કૃતમ્ । કૃણોમિ વધ્રિ વિષ્કન્ધં મુષ્કાબર્હો ગવામિવ
જે સહન કરી શકતા નહોતા, તેમને ટેકો મળ્યો; એવું મનુએ કર્યું હતું; હું બાંઝ ડાળને ગાયના સ્તન જેવી ફળદાયી બનાવું છું.
પિશઙ્ગે સૂત્રે ખૃગલં તદા બધ્નન્તિ વેધસઃ । શ્રવસ્યું શુષ્મં કાબવં વધ્રિં કૃણ્વન્તુ બન્ધુરઃ
વેધસોએ પીળા દોરાથી ખૃગલને બાંધે છે; કુશળ લોકો શ્રવસ્યુ, શુષ્મ, કાબવ અને વધ્રીને મજબૂત બનાવે છે.
યેના શ્રવસ્યવશ્ચરથ દેવા ઇવાસુરમાયયા । શુનાં કપિરિવ દૂષણો બન્ધુરા કાબવસ્ય ચ
જેની દ્વારા શ્રવસ્યુઓ ચાલે છે, જેમ દેવતાઓ અસુરોની માયાથી ચાલે છે; બંધુરા અને કાબવ વાંદરા જેવાં દુષિત કરનાર છે.
દુષ્ટ્યૈ હિ ત્વા ભત્સ્યામિ દૂષયિષ્યામિ કાબવમ્ । ઉદાશવો રથા ઇવ શપથેભિઃ સરિષ્યથ
હું તને દુઃખ આપવા માટે ધિક્કારું છું, કાબવને પણ દુષિત કરીશ; ઘોડા વિના રથ જેમ શાપ સાથે આગળ વધે છે, તેમ તમે જશો.
એકશતં વિષ્કન્ધાનિ વિષ્ઠિતા પૃથિવીમનુ । તેષાં ત્વામગ્રે ઉજ્જહરુર્મણિં વિષ્કન્ધદૂષણમ્
પૃથ્વી પર સો વિષ્કંધા ફેલાયેલા છે; તેમાં, તેઓએ તને આગળ ઉંચે રાખ્યો છે, તું રત્ન છે, વિષ્કંધને દુષિત કરનાર છે.
પ્રથમા હ વ્યુવાસ સા ધેનુરભવદ્યમે । સા નઃ પયસ્વતી દુહામુત્તરામુત્તરાં સમામ્
જે સૌપ્રથમ જાગી, યમની ગાય બની; એ દુધાળ ગાય અમને સર્વોચ્ચ અને વધુથી વધુ સમૃદ્ધિ આપે.
યાં દેવાઃ પ્રતિનન્દન્તિ રાત્રિં ધેનુમુપાયતીમ્ । સંવત્સરસ્ય યા પત્ની સા નો અસ્તુ સુમઙ્ગલી
જેને દેવતાઓ આનંદથી આવકારે છે, રાત્રિ ગાય બની આવે છે; વર્ષની પત્ની એ અમારે માટે શુભદાયિ બને.
સંવત્સરસ્ય પ્રતિમાં યાં ત્વા રાત્ર્યુપાસ્મહે । સા ન આયુષ્મતીં પ્રજાં રાયસ્પોષેણ સં સૃજ
તને, જેને અમે વર્ષની સમાન રાત્રિ રૂપે પૂજીએ છીએ; એ અમને દીર્ઘાયુ સંતાન આપે અને ધન-પોષણમાં જોડે.
ઇયમેવ સા યા પ્રથમા વ્યૌચ્છદાસ્વિતરાસુ ચરતિ પ્રવિષ્ટા । મહાન્તો અસ્યાં મહિમાનો અન્તર્વધૂર્જિગાય નવગજ્જનિત્રી
આ એ જ છે, જે સૌપ્રથમ ઉષાઓમાં પ્રવેશી ચાલે છે; તેમાં મહાન શક્તિઓ વસે છે, નવ સંતાનોની માતા, કન્યા વિજેતા બની છે.
વાનસ્પત્યા ગ્રાવાણો ઘોષમક્રત હવિષ્કૃણ્વન્તઃ પરિવત્સરીણમ્ । એકાષ્ટકે સુપ્રજસઃ સુવીરા વયં સ્યામ પતયો રયીણામ્
વનના પથ્થરો ધ્વનિ કરીને વર્ષ માટે હવન તૈયાર કરે છે; એકાષ્ટમીની રાત્રિએ અમે સુપુત્ર અને શક્તિશાળી સંતાનવાળા, ધનના સ્વામી બનીએ.
ઇડાયાસ્પદં ઘૃતવત્સરીસૃપં જાતવેદઃ પ્રતિ હવ્યા ગૃભાય । યે ગ્રામ્યાઃ પશવો વિશ્વરૂપાસ્તેષાં સપ્તાનાં મયિ રન્તિરસ્તુ
ઇડા ના ઘીથી ભરેલા સ્થાનમાં, જાતવેદા, તું હવન સ્વીકાર; વિવિધ રૂપ ધરાવતાં ગામના સાત પશુઓમાં, તેમનો આનંદ મારેમાં રહે.
આ મા પુષ્ટે ચ પોષે ચ રાત્રિ દેવાનાં સુમતૌ સ્યામ । પૂર્ણા દર્વે પરા પત સુપૂર્ણા પુનરા પત । સર્વાન્ યજ્ઞાન્ત્સંભુઞ્જતીષમૂર્જં ન આ ભર
પોષણ અને વૃદ્ધિમાં, હે રાત્રિ, અમે દેવતાઓની કૃપામાં રહીએ; ભરેલી દાવથી આગળ વધ, ફરીથી પૂરી દાવથી પણ આગળ વધ; બધા યજ્ઞોનો આનંદ માણીને અમને અન્ન અને શક્તિ આપ.
આયમગન્ત્સંવત્સરઃ પતિરેકાષ્ટકે તવ । સા ન આયુષ્મતીં પ્રજાં રાયસ્પોષેણ સં સૃજ
આ વર્ષ આવી ગયું છે, તારી એકાષ્ટમીની રાત્રિમાં સ્વામી બની; એ અમને દીર્ઘાયુ સંતાન આપે અને ધન-પોષણમાં જોડે.
ઋતૂન્ યજ ઋતુપતીન્ આર્તવાન્ ઉત હાયનાન્ । સમાઃ સંવત્સરાન્ માસાન્ ભૂતસ્ય પતયે યજે
હું ઋતુઓ, ઋતુપતિઓ, ઋતુકાળ અને વર્ષોની પૂજા કરું છું; માસ, વર્ષ અને ભૂતના સ્વામી માટે પણ પૂજા કરું છું.
ઋતુભ્યષ્ટ્વાર્તવેભ્યો માદ્ભ્યઃ સંવત્સરેભ્યઃ । ધાત્રે વિધાત્રે સમૃધે ભૂતસ્ય પતયે યજે
ઋતુઓ, ઋતુકાળ, માસ અને વર્ષ માટે; સંભાળનાર, વ્યવસ્થાપક અને સમૃદ્ધિદાતા માટે, હું ભૂતના સ્વામી માટે પૂજા કરું છું.
ઇડયા જુહ્વતો વયં દેવાન્ ઘૃતવતા યજે । ગૃહાન્ અલુભ્યતો વયં સં વિશેમોપ ગોમતઃ
ઇડા સાથે, ઘીથી હવન કરીને, અમે દેવતાઓની પૂજા કરીએ છીએ; લોભ વિના, ગાયોથી ભરેલા ઘરમાં પ્રવેશીએ.
એકાષ્ટકા તપસા તપ્યમાના જજાન ગર્ભં મહિમાનમિન્દ્રમ્ । તેન દેવા વ્યસહન્ત શત્રૂન્ હન્તા દસ્યૂનામભવચ્છચીપતિઃ
એકાષ્ટમી, તપથી તપેલી, મહાન બીજ ઇન્દ્રને જન્મ આપ્યો; તેના દ્વારા દેવતાઓએ શત્રુઓને હરાવ્યા, દસ્યુઓના વિનાશક અને શક્તિના સ્વામી બન્યા.