તં સભા ચ સમિતિશ્ચ સેના ચ સુરા ચાનુવ્યચલન્
સભા, સમિતિ, સેના અને મદિરા તેની પાછળ ચાલ્યા.
સભાયાશ્ચ વૈ સ સમિતેશ્ચ સેનાયાશ્ચ સુરાયાશ્ચ પ્રિયં ધામ ભવતિ ય એવં વેદ
જે આ રીતે જાણે છે, તે સભા, સમિતિ, સેના અને મદિરાનો પ્રિય આધારસ્થાન બને છે.
તદ્યસ્યૈવં વિદ્વાન્ વ્રાત્યો રાજ્ઞોઽતિથિર્ગૃહાન્ આગચ્છેત્
જો કોઈ વિદ્વાન વ્રાત્ય, આ રીતે જાણીને, રાજાના ઘરમાં અતિથિ બની આવે—
શ્રેયાંસમેનમાત્મનો માનયેત્તથા ક્ષત્રાય ના વૃશ્ચતે તથા રાષ્ટ્રાય ના વૃશ્ચતે ॥ અતો વૈ બ્રહ્મ ચ ક્ષત્રં ચોદતિષ્ઠતાં તે અબ્રૂતાં કં પ્ર વિશાવેતિ
તો તેને પોતાથી પણ વધારે સન્માન આપવો જોઈએ; આમ કરવાથી ક્ષત્રિય શક્તિ ઘટતી નથી, અને રાજ્ય પણ ઘટતું નથી. તેથી બ્રહ્મણ અને ક્ષત્રિય બંને ઊભા થયા અને પૂછ્યું: 'લોકોમાં કોણ પ્રવેશ કરશે?'
બૃહસ્પતિમેવ બ્રહ્મ પ્રવિશત્વિન્દ્રં ક્ષત્રં તથા વા ઇતિ
'બ્રહ્મણ બૃહસ્પતિ બનીને પ્રવેશ કરે અને ક્ષત્રિય ઇન્દ્ર બનીને,' એમ કહ્યું.
અતો વૈ બૃહસ્પતિમેવ બ્રહ્મ પ્રાવિશદિન્દ્રં ક્ષત્રમ્
આથી બ્રહ્મણ બૃહસ્પતિ બનીને અને ક્ષત્રિય ઇન્દ્ર બનીને પ્રવેશ્યા.
ઇયં વા ઉ પૃથિવી બૃહસ્પતિર્દ્યૌરેવેન્દ્રઃ
આ પૃથ્વી બૃહસ્પતિ છે અને આ આકાશ ઇન્દ્ર છે.
અયં વા ઉ અગ્નિર્બ્રહ્માસાવાદિત્યઃ ક્ષત્રમ્
આ અગ્નિ બ્રહ્મણ છે અને એ સૂર્ય ક્ષત્રિય છે.
ઐનં બ્રહ્મ ગચ્છતિ બ્રહ્મવર્ચસી ભવતિ
બ્રહ્મણ તેની પાસે જાય છે; તે બ્રહ્મ તેજથી યુક્ત બને છે.
યઃ પૃથિવીં બૃહસ્પતિમગ્નિં બ્રહ્મ વેદ
જે પૃથ્વીને બૃહસ્પતિ અને અગ્નિને બ્રહ્મણ તરીકે જાણે છે—
ઐનમિન્દ્રિયં ગચ્છતીન્દ્રિયવાન્ ભવતિ
ઇન્દ્ર તેની પાસે જાય છે; તે શક્તિથી યુક્ત બને છે.
ય આદિત્યં ક્ષત્રં દિવમિન્દ્રં વેદ
જે સૂર્યને ક્ષત્રિય અને આકાશને ઇન્દ્ર તરીકે જાણે છે—
તદ્યસ્યૈવં વિદ્વાન્ વ્રાત્યોઽતિથિર્ગૃહાન્ આગચ્છેત્
જો કોઈ વિદ્વાન વ્રાત્ય, આ રીતે જાણીને, ઘરમાં અતિથિ બની આવે—
સ્વયમેનમભ્યુદેત્ય બ્રૂયાદ્વ્રાત્ય ક્વાવાત્સીર્વ્રાત્યોદકં વ્રાત્ય તર્પયન્તુ વ્રાત્ય યથા તે પ્રિયં તથાસ્તુ વ્રાત્ય યથા તે વશસ્તથાસ્તુ વ્રાત્ય યથા તે નિકામસ્તથાસ્ત્વિતિ
તો ઘરના માલિકે પોતે આગળ આવીને પૂછવું જોઈએ: 'વ્રાત્ય, તમે ક્યાંથી આવ્યા છો?' વ્રાત્યને પાણી આપો; વ્રાત્યને સંતોષ આપો. વ્રાત્ય, જેમ તમે ઇચ્છો તેમ થાઓ, વ્રાત્ય, જેમ તમારી મરજી તેમ થાઓ, વ્રાત્ય, જેમ તમારો મન હોય તેમ થાઓ.'
યદેનમાહ વ્રાત્ય ક્વાવાત્સીરિતિ પથ એવ તેન દેવયાનાન્ અવ રુન્ધે
જો કોઈ એને કહે કે, 'વ્રાત્ય, તું ક્યાં ગયો હતો?' તો એ રીતે એના માટે દેવોનો માર્ગ બંધ કરી દે છે.
યદેનમાહ વ્રાત્યોદકમિત્યપ એવ તેનાવ રુન્ધે
જો કોઈ એને કહે કે, 'વ્રાત્ય, પાણી!' તો એ રીતે એના માટે પાણીનો માર્ગ બંધ કરી દે છે.
યદેનમાહ વ્રાત્ય તર્પયન્ત્વિતિ પ્રાણમેવ તેન વર્ષીયાંસં કુરુતે
જો કોઈ એને કહે કે, 'વ્રાત્ય, લોકો તને તૃપ્ત કરે!' તો એ રીતે એના શ્વાસને વધારે મજબૂત બનાવે છે.
યદેનમાહ વ્રાત્ય યથા તે પ્રિયં તથાસ્ત્વિતિ પ્રિયમેવ તેનાવ રુન્ધે
જો કોઈ એને કહે કે, 'વ્રાત્ય, જેમ તને ગમતું હોય તેમ જ થાઓ!' તો એ રીતે એના માટે પ્રિય વસ્તુ પ્રાપ્ત કરાવે છે.
ઐનં પ્રિયં ગચ્છતિ પ્રિયઃ પ્રિયસ્ય ભવતિ ય એવં વેદ
જે આ રીતે જાણે છે, એ પ્રિય વસ્તુને પામે છે; અને પોતે પણ સૌને પ્રિય બને છે.
યદેનમાહ વ્રાત્ય યથા તે વશસ્તથાસ્ત્વિતિ વશમેવ તેનાવ રુન્ધે
જો કોઈ એને કહે કે, 'વ્રાત્ય, જેમ તારી ઇચ્છા હોય તેમ જ થાઓ!' તો એ રીતે એના માટે અધિકાર પ્રાપ્ત કરાવે છે.
ઐનં વશો ગચ્છતિ વશી વશિનાં ભવતિ ય એવં વેદ
જે આ રીતે જાણે છે, એ અધિકાર પામે છે; અને અધિકારીઓમાં પોતે પણ અધિકારી બને છે.
યદેનમાહ વ્રાત્ય યથા તે નિકામસ્તથાસ્ત્વિતિ નિકામમેવ તેનાવ રુન્ધે
જો કોઈ એને કહે કે, 'વ્રાત્ય, જેમ તારી ઇચ્છા હોય તેમ જ થાઓ!' તો એ રીતે એના માટે ઇચ્છા પ્રાપ્ત કરાવે છે.
ઐનં નિકામો ગચ્છતિ નિકામે નિકામસ્ય ભવતિ ય એવં વેદ
જે આ રીતે જાણે છે, એ ઇચ્છા પામે છે; અને ઇચ્છાવાળાઓમાં પોતે પણ ઇચ્છિત બને છે.
તદ્યસ્યૈવં વિદ્વાન્ વ્રાત્ય ઉદ્ધૃતેષ્વગ્નિષ્વધિશ્રિતેઽગ્નિહોત્રેઽતિથિર્ગૃહાન્ આગચ્છેત્
એથી, જો કોઈ જ્ઞાની, જ્યારે અગ્નિ પ્રગટાવેલા હોય અને અગ્નિહોત્ર સ્થાપિત હોય, ત્યારે વ્રાત્યને મહેમાન તરીકે પોતાના ઘરે આવકારે—
સ્વયમેનમભ્યુદેત્ય બ્રૂયાદ્વ્રાત્યાતિ સૃજ હોષ્યામીતિ
તો એણે પોતે આગળ જઈને કહેવું જોઈએ: 'વ્રાત્ય, મને અનુમતિ આપ, હું હવન કરું છું.'
સ ચાતિસૃજેજ્જુહુયાન્ ન ચાતિસૃજેન્ ન જુહુયાત્
જો એ અનુમતિ આપે તો હવન કરવું; અને જો અનુમતિ ન આપે તો હવન ન કરવું.
સ ય એવં વિદુષા વ્રાત્યેનાતિસૃષ્ટો જુહોતિ
જેને જ્ઞાની વ્રાત્યે અનુમતિ આપી હોય અને એ હવન કરે—
પ્ર પિતૃયાણં પન્થાં જાનાતિ પ્ર દેવયાનમ્
એ પિતૃઓનો માર્ગ જાણે છે, દેવોનો માર્ગ પણ જાણે છે.
ન દેવેષ્વા વૃશ્ચતે હુતમસ્ય ભવતિ
દેવોમાં, એનું હવન ક્યારેય અટકતું નથી.
પર્યસ્યાસ્મિંલ્લોક આયતનં શિષ્યતે ય એવં વિદુષા વ્રાત્યેનાતિસૃષ્ટો જુહોતિ
આ દુનિયામાં, જેને જ્ઞાની વ્રાત્યે અનુમતિ આપી હોય અને એ હવન કરે, તેને મજબૂત આધાર મળે છે.