નમસ્તે અસ્તુ પશ્યત પશ્ય મા પશ્યત
તને વંદન — મને જોઈ, મારી તરફ નજર કર, અને મને અવગણના કરશો નહીં.
અન્નાદ્યેન યશસા તેજસા બ્રાહ્મણવર્ચસેન
અન્ન-પાનથી, યશથી, તેજથી અને બ્રાહ્મણના તેજથી,
અમ્ભો અમો મહઃ સહ ઇતિ ત્વોપાસ્મહે વયમ્
પાણીથી, બળથી, મહિમાથી — અમે તારી ઉપાસના કરીએ છીએ.
અમ્ભો અરુણં રજતં રજઃ સહ ઇતિ ત્વોપાસ્મહે વયમ્
પાણીથી, લાલ સવારથી, ચાંદી જેવી દુનિયાથી અને બળથી — અમે તારી ઉપાસના કરીએ છીએ.
13.૮(૧૩.૪) ઉરુઃ પૃથુઃ સુભૂર્ભુવ ઇતિ ત્વોપાસ્મહે વયમ્
વિશાળ, પહોળા અને મજબૂત — અમે તારી ઉપાસના કરીએ છીએ.
પ્રથો વરો વ્યચો લોક ઇતિ ત્વોપાસ્મહે વયમ્
વિસ્તૃત, શ્રેષ્ઠ અને પ્રકાશમાન જગત — અમે તારી ઉપાસના કરીએ છીએ.
ભવદ્વસુરિદદ્વસુઃ સંયદ્વસુરાયદ્વસુરિતિ ત્વોપાસ્મહે વયમ્
તું સારા મનનો, દયાળુ મનનો, એકતા લાવનાર અને પ્રયત્નશીલ મનનો બની રહે — અમે તારી ઉપાસના કરીએ છીએ.
નમસ્તે અસ્તુ પશ્યત પશ્ય મા પશ્યત
તને વંદન — મને જોઈ, મારી તરફ નજર કર, અને મને અવગણના કરશો નહીં.
અન્નાદ્યેન યશસા તેજસા બ્રાહ્મણવર્ચસેન
અન્ન-પાનથી, યશથી, તેજથી અને બ્રાહ્મણના તેજથી,
સત્યેનોત્તભિતા ભૂમિઃ સૂર્યેણોત્તભિતા દ્યૌઃ । ઋતેનાદિત્યાસ્તિષ્ઠન્તિ દિવિ સોમો અધિ શ્રિતઃ
પૃથ્વી સત્યથી ટકી છે, આકાશ સૂર્યથી ટકી છે; આદિત્ય લોકો નિયમથી ઊભા છે અને સોમ સ્વર્ગમાં સ્થિર છે.
સોમેનાદિત્યા બલિનઃ સોમેન પૃથિવી મહી । અથો નક્ષત્રાણામેષામુપસ્થે સોમ આહિતઃ
સોમથી આદિત્ય લોકો શક્તિશાળી બને છે, સોમથી પૃથ્વી પણ મહાન બને છે; અને આ તારાઓમાં સોમ મધ્યમાં સ્થિત છે.
સોમં મન્યતે પપિવાન્ યત્સંપિંષન્ત્યોષધિમ્ । સોમં યં બ્રહ્માણો વિદુર્ન તસ્યાશ્નાતિ પાર્થિવઃ
જ્યારે ઔષધિઓ દબાવીને પીવામાં આવે છે ત્યારે પીનાર માને છે કે એ સોમ પીધો છે; પણ જે સોમ બ્રાહ્મણોને જાણીતો છે, એ કોઈ મનુષ્ય ખાઈ શકતો નથી.
યત્ત્વા સોમ પ્રપિબન્તિ તત આ પ્યાયસે પુનઃ । વાયુઃ સોમસ્ય રક્ષિતા સમાનાં માસ આકૃતિઃ
હે સોમ, જ્યારે તને પીવામાં આવે છે, ત્યારે તું ફરીથી ભરાઈ જાય છે; વાયુ તારો રક્ષક છે અને માસો તારી આકાર છે.
આચ્છદ્વિધાનૈર્ગુપિતો બાર્હતૈઃ સોમ રક્ષિતઃ । ગ્રાવ્ણામિચ્છૃણ્વન્ તિષ્ઠસિ ન તે અશ્નાતિ પાર્થિવઃ
વિવિધ આવરણોથી ઢંકાયેલ અને બાર્હિષ દ્વારા રક્ષાયેલ સોમ સુરક્ષિત છે; તું પથ્થરોની અવાજ સાંભળી ઊભો છે, કોઈ મનુષ્ય તને ખાઈ શકતો નથી.
ચિત્તિરા ઉપબર્હણં ચક્ષુરા અભ્યઞ્જનમ્ । દ્યૌર્ભૂમિઃ કોશ આસીદ્યદયાત્સૂર્યા પતિમ્
સૂર્યાએ પતિ પસંદ કર્યો ત્યારે સુંદર શયન હતું, આંખે સુગંધિત તેલ લગાવ્યું હતું; આકાશ અને ધરતી એ ઓઢણ બની હતી.
રૈભ્યાસીદનુદેયી નારાશંસી ન્યોચની । સૂર્યાયા ભદ્રમિદ્વાસો ગાથયૈતિ પરિષ્કૃતા
રૈભ્યાએ સેવા આપી, નારાશંસીયે બેઠકો પાથરી; સૂર્યાની શુભ વસ્ત્રો ગીતોથી શોભી રહી હતી.
સ્તોમા આસન્ પ્રતિધયઃ કુરીરં છન્દ ઓપશઃ । સૂર્યાયા અશ્વિના વરાગ્નિરાસીત્પુરોગવઃ
સ્તોત્રો પગથિયા બન્યા, કુરીરા છાંયડો હતો, છંદો પડદાં હતા; સૂર્યાના લગ્નમાં અશ્વિનીકુમારો શ્રેષ્ઠ પુરુષ અને અગ્નિ આગેવાન હતા.
સોમો વધૂયુરભવદશ્વિનાસ્તામુભા વરા । સૂર્યાં યત્પત્યે શંસન્તીં મનસા સવિતાદદાત્
સોમ વરપાત્ર બન્યો, અશ્વિનીકુમારો શ્રેષ્ઠ પુરુષ બન્યા; જ્યારે સૂર્યા પતિ માટે પ્રશંસા પામી ત્યારે સવિતાએ મનથી તેને આપ્યા.
મનો અસ્યા અન આસીદ્દ્યૌરાસીદુત ચ્છદિઃ । શુક્રાવનડ્વાહાવાસ્તાં યદયાત્સૂર્યા પતિમ્
સૂર્યાનું મન એ રથનું ધુરું હતું, આકાશ ઓઢણ હતું; બે તેજસ્વી બળદો રથ ખેંચતા હતા જ્યારે સૂર્યા પતિ પાસે જતી હતી.
{૧} ઋક્સામાભ્યામભિહિતૌ ગાવૌ તે સામનાવૈતામ્ । શ્રોત્રે તે ચક્રે આસ્તાં દિવિ પન્થાશ્ચરાચરઃ
ઋચા અને સામથી બોલાવેલી બે ગાયો તારા ગીત બની આવી; તારા કાન રથના ચકરા થયા, સ્વર્ગનો માર્ગ સ્થિર અને ગતિશીલ હતો.
શુચી તે ચક્રે યાત્યા વ્યાનો અક્ષ આહતઃ । અનો મનસ્મયં સૂર્યારોહત્પ્રયતી પતિમ્
તારો તેજસ્વી ચક્ર ફરતું રહે છે, ધુરો મજબૂત છે; સૂર્યા મનથી બનેલા રથ પર ચડી, પતિ તરફ પ્રયત્નપૂર્વક ગઇ.
સૂર્યાયા વહતુઃ પ્રાગાત્સવિતા યમવાસૃજત્। મઘાસુ હન્યન્તે ગાવઃ ફલ્ગુનીષુ વ્યુહ્યતે
સવિતાએ સૂર્યાના રથ માટે બળદ મોકલ્યો; મઘા નક્ષત્રોમાં ગાયો વધાય છે, ફાલ્ગુનીમાં જોડાય છે.
યદશ્વિના પૃચ્છમાનાવયાતં ત્રિચક્રેણ વહતું સૂર્યાયાઃ । ક્વૈકં ચક્રં વામાસીત્ક્વ દેષ્ટ્રાય તસ્થથુઃ
જ્યારે તમે બંને અશ્વિનીકુમારો ત્રણ ચકરાવાળા રથ સાથે સૂર્યાને લેવા આવ્યા, ત્યારે એક ચક્ર ક્યાં હતું અને જૂઆ ક્યાં મૂક્યું હતું?
યદયાતં શુભસ્પતી વરેયં સૂર્યામુપ । વિશ્વે દેવા અનુ તદ્વામજાનન્ પુત્રઃ પિતરમવૃણીત પૂષા
જ્યારે તમે સૌંદર્યના સ્વામીઓ સૂર્યાને પસંદ કરવા આવ્યા, ત્યારે બધા દેવતાઓએ એ જાણ્યું; પુષણે, પુત્રએ પિતાને પસંદ કર્યો.
દ્વે તે ચક્રે સૂર્યે બ્રહ્માણ ઋતુથા વિદુઃ । અથૈકં ચક્રં યદ્ગુહા તદદ્ધાતય ઇદ્વિદુઃ
સૂર્યે, તારા બે ચક્રો બ્રાહ્મણો ઋતુ પ્રમાણે જાણે છે; પણ એક ગુપ્ત ચક્ર જ્ઞાનીઓ જ જાણે છે.
અર્યમણં યજામહે સુબન્ધું પતિવેદનમ્ । ઉર્વારુકમિવ બન્ધનાત્પ્રેતો મુઞ્ચામિ નામુતઃ
અમે આર્યમાને, સારા મિત્ર અને લગ્નના જાણકારને પૂજીએ છીએ; જેમ કાકડી બંધનથી છૂટે છે, તેમ હું તને અહીંથી મુક્ત કરું છું, ત્યાંથી નહીં.
પ્રેતો મુઞ્ચામિ નામુતઃ સુબદ્ધામમુતસ્કરમ્ । યથેયમિન્દ્ર મીઢ્વઃ સુપુત્રા સુભગાસતિ
હું તને અહીંથી, મજબૂત રીતે બંધાયેલું, પણ ગુમ ન થાય તેમ મુક્ત કરું છું; જેમ તું, ઇન્દ્ર, શુભ સંતાનો સાથે સુખી છે.
પ્ર ત્વા મુઞ્ચામિ વરુણસ્ય પાશાદ્યેન ત્વાબધ્નાત્સવિતા સુશેવાઃ । ઋતસ્ય યોનૌ સુકૃતસ્ય લોકે સ્યોનં તે અસ્તુ સહસંભલાયૈ
હું તને વરુણના બંધનમાંથી મુક્ત કરું છું, જેમાં સવિતા, દયાળુ, તને બાંધ્યા હતા; સત્યના ગર્ભમાં, સારા કર્મના લોકમાં તને સુખ અને શક્તિ મળે.
ભગસ્ત્વેતો નયતુ હસ્તગૃહ્યાશ્વિના ત્વા પ્ર વહતાં રથેન । ગૃહાન્ ગચ્છ ગૃહપત્ની યથાસો વશિની ત્વં વિદથમા વદાસિ
ભાગ તારો હાથ પકડી તને અહીં લાવે, અશ્વિનીકુમારો તને રથમાં બેસાડી લઇ જાય; ઘર જા અને ઘરમાલિકીની જેમ રહો, સભામાં સમજદારીથી બોલ.
{૨} ઇહ પ્રિયં પ્રજાયૈ તે સમૃધ્યતામસ્મિન્ ગૃહે ગાર્હપત્યાય જાગૃહિ । એના પત્યા તન્વં સં સ્પૃશસ્વાથ જિર્વિર્વિદથમા વદાસિ
આ ઘરમા તારા પ્રિય સંતાન ફલે-ફૂલે, તું ઘરનાં અગ્નિની દેખરેખ રાખ; પતિ સાથે તારો સ્પર્શ રહે, પછી વૃદ્ધાવસ્થામાં સભામાં સમજદારીથી બોલ.