રોહિતઃ કાલો[http://puranastudy.freeoda.com/pur_index6/kaala.htm કાલોપરિ ટિપ્પણી] અભવદ્રોહિતોઽગ્રે પ્રજાપતિઃ । રોહિતો યજ્ઞાનાં મુખં રોહિતઃ સ્વરાભરત્
લાલ રંગનો એ કાળ બની ગયો, લાલ રંગનો પહેલો પ્રજાપતિ હતો. લાલ રંગો યજ્ઞોનું મુખ છે, લાલ રંગો સ્તુતિઓને વહન કરે છે.
રોહિતો લોકો અભવદ્રોહિતોઽત્યતપદ્દિવમ્ । રોહિતો રશ્મિભિર્ભૂમિં સમુદ્રમનુ સં ચરત્
લાલ રંગો જ આ જગત બન્યો, લાલ રંગો જ સ્વર્ગને પણ વટાવી ગયો. લાલ રંગો પોતાની કિરણોથી ધરતી અને સાગર પર ફરતો રહે છે.
{૧૦} સર્વા દિશઃ સમચરદ્રોહિતોઽધિપતિર્દિવઃ । દિવં સમુદ્રમાદ્ભૂમિં સર્વં ભૂતં વિ રક્ષતિ
લાલ રંગનો, આકાશનો સ્વામી, દરેક દિશામાં ફરતો છે; તે આકાશ, દરિયો, ધરતી અને બધા જીવજંતુઓની રક્ષા કરે છે.
આરોહન્ છુક્રો બૃહતીરતન્દ્રો દ્વે રૂપે કૃણુતે રોચમાનઃ । ચિત્રશ્ચિકિત્વાન્ મહિષો વાતમાયા યાવતો લોકાન્ અભિ યદ્વિભાતિ
ઉગતા, તેજસ્વી અને મહાન, કદી ન થાકતા, એ ઝગમગતા છે અને બે સ્વરૂપો ધારણ કરે છે; અદ્ભુત અને બુદ્ધિશાળી, એ મહાબળવાન પવન સાથે ચાલે છે અને જેટલા લોક છે, બધા પર પ્રકાશિત થાય છે.
અભ્યન્યદેતિ પર્યન્યદસ્યતેઽહોરાત્રાભ્યાં મહિષઃ કલ્પમાનઃ । સૂર્યં વયં રજસિ ક્ષિયન્તં ગાતુવિદં હવામહે નાધમાનાઃ
ચારેય બાજુથી ઘેરાયેલો, દિવસ-રાતના માપથી બંધાયેલો મહિષ પર બધાની નજર છે. અમે, ક્યારેય પાછળ ન પડતા, આકાશમાં વસતા, માર્ગો જાણતા સૂર્યદેવને બોલાવીએ છીએ.
પૃથિવીપ્રો મહિષો નાધમાનસ્ય ગાતુરદબ્ધચક્ષુઃ પરિ વિશ્વં બભૂવ । વિશ્વં સંપશ્યન્ત્સુવિદત્રો યજત્ર ઇદં શૃણોતુ યદહં બ્રવીમિ
પૃથ્વીનો પુત્ર મહિષ ક્યારેય પાછળ પડતો નથી; તેની નિર્ભ્રમ નજરે આખું જગત આવરી લીધું છે. જે બધું જુએ છે, યોગ્ય માર્ગ બતાવે છે, યજ્ઞમાં પાત્ર છે—એવો દેવ મારા શબ્દો સાંભળે.
પર્યસ્ય મહિમા પૃથિવીં સમુદ્રં જ્યોતિષા વિભ્રાજન્ પરિ દ્યામન્તરિક્ષમ્ । સર્વં સંપશ્યન્ત્સુવિદત્રો યજત્ર ઇદં શૃણોતુ યદહં બ્રવીમિ
તેની મહિમા પૃથ્વી અને સમુદ્રને ઘેરી રહી છે, તેજથી ઝગમગે છે, આકાશ અને અંતરિક્ષને પણ આવરી લે છે. જે બધું જુએ છે, યોગ્ય માર્ગ બતાવે છે, યજ્ઞમાં પાત્ર છે—એવો દેવ મારા શબ્દો સાંભળે.
અબોધ્યગ્નિઃ સમિધા જનાનાં પ્રતિ ધેનુમિવાયતીમુષાસમ્ । યહ્વા ઇવ પ્ર વયામુજ્જિહાનાઃ પ્ર ભાનવઃ સિસ્રતે નાકમચ્છ
અગ્નિ લોકોએ સમિદ્ધિથી જાગી ઉઠ્યો છે, જેમ ગાય વહેલી સવારે દૂધ આપે તેમ ઉષા ફેલાઈ છે. ઝડપી ચાલનારા ઊઠી ગયા છે; કિરણો આકાશના શિખરે દોડ્યા છે.
યો મારયતિ પ્રાણયતિ યસ્માત્પ્રાણન્તિ ભુવનાનિ વિશ્વા । તસ્ય દેવસ્ય ક્રુદ્ધસ્યૈતદાગો ય એવં વિદ્વાંસં બ્રાહ્મણં જિનાતિ । ઉદ્વેપય રોહિત પ્ર ક્ષિણીહિ બ્રહ્મજ્યસ્ય પ્રતિ મુઞ્ચ પાશાન્
જે મૃત્યુ આપે છે, જીવન આપે છે, અને જેના કારણે બધું જીવતું રહે છે—એવો દેવ જો રોષે ભરાય તો, આવું જાણતા વિદ્વાન બ્રાહ્મણને હરાવનાર મોટું પાપ કરે છે. હે રોહિત, તેને હલાવી નાખ, દૂર કરી દે, બ્રાહ્મણહંતાના બંધન છોડી મુક્ત કરી દે.
યઃ પ્રાણેન દ્યાવાપૃથિવી તર્પયત્યપાનેન સમુદ્રસ્ય જઠરં યઃ પિપર્તિ । તસ્ય દેવસ્ય ક્રુદ્ધસ્યૈતદાગો ય એવં વિદ્વાંસં બ્રાહ્મણં જિનાતિ । ઉદ્વેપય રોહિત પ્ર ક્ષિણીહિ બ્રહ્મજ્યસ્ય પ્રતિ મુઞ્ચ પાશાન્
જે શ્વાસથી દ્યાવાપૃથ્વીને તૃપ્ત કરે છે, અને નિશ્વાસથી સમુદ્રના પેટને ભરે છે—એવો દેવ જો રોષે ભરાય તો, આવું જાણતા વિદ્વાન બ્રાહ્મણને હરાવનાર મોટું પાપ કરે છે. હે રોહિત, તેને હલાવી નાખ, દૂર કરી દે, બ્રાહ્મણહંતાના બંધન છોડી મુક્ત કરી દે.
યસ્મિન્ વિરાટ્પરમેષ્ઠી પ્રજાપતિરગ્નિર્વૈશ્વાનરઃ સહ પઙ્ક્ત્યા શ્રિતઃ । યઃ પરસ્ય પ્રાણં પરમસ્ય તેજ આદદે । તસ્ય દેવસ્ય ક્રુદ્ધસ્યૈતદાગો ય એવં વિદ્વાંસં બ્રાહ્મણં જિનાતિ । ઉદ્વેપય રોહિત પ્ર ક્ષિણીહિ બ્રહ્મજ્યસ્ય પ્રતિ મુઞ્ચ પાશાન્
જેમાં વિરાટ, પરમેષ્ઠી, પ્રજાપતિ, વૈશ્વાનર અગ્નિ અને પંક્તિ સ્થિર છે; જે બીજાની શ્વાસ અને તેજ ખેંચે છે—એવો દેવ જો રોષે ભરાય તો, આવું જાણતા વિદ્વાન બ્રાહ્મણને હરાવનાર મોટું પાપ કરે છે. હે રોહિત, તેને હલાવી નાખ, દૂર કરી દે, બ્રાહ્મણહંતાના બંધન છોડી મુક્ત કરી દે.
યસ્મિન્ ષડુર્વીઃ પઞ્ચ દિશો અધિશ્રિતાશ્ચતસ્ર આપો યજ્ઞસ્ય ત્રયોઽક્ષરાઃ । યો અન્તરા રોદસી ક્રુદ્ધશ્ચક્ષુષૈક્ષત । તસ્ય દેવસ્ય ક્રુદ્ધસ્યૈતદાગો ય એવં વિદ્વાંસં બ્રાહ્મણં જિનાતિ । ઉદ્વેપય રોહિત પ્ર ક્ષિણીહિ બ્રહ્મજ્યસ્ય પ્રતિ મુઞ્ચ પાશાન્
જેમાં છ વિશાળ દિશાઓ, પાંચ પ્રદેશો, ચાર જળ, યજ્ઞના ત્રણ અક્ષર સ્થિર છે; અને જે રોષે ભરાઈ દ્યાવાપૃથ્વી વચ્ચે નજર કરે છે—એવો દેવ જો રોષે ભરાય તો, આવું જાણતા વિદ્વાન બ્રાહ્મણને હરાવનાર મોટું પાપ કરે છે. હે રોહિત, તેને હલાવી નાખ, દૂર કરી દે, બ્રાહ્મણહંતાના બંધન છોડી મુક્ત કરી દે.
યો અન્નાદો અન્નપતિર્બભૂવ બ્રહ્મણસ્પતિરુત યઃ । ભૂતો ભવિષ્યત્ભુવનસ્ય યસ્પતિઃ । તસ્ય દેવસ્ય ક્રુદ્ધસ્યૈતદાગો ય એવં વિદ્વાંસં બ્રાહ્મણં જિનાતિ । ઉદ્વેપય રોહિત પ્ર ક્ષિણીહિ બ્રહ્મજ્યસ્ય પ્રતિ મુઞ્ચ પાશાન્
જે અન્ન ખાવાનો અને અન્નનો સ્વામી થયો, વાણીનો સ્વામી છે, અને જે છે, જે થશે, સમગ્ર જગતનો માલિક છે—એવો દેવ જો રોષે ભરાય તો, આવું જાણતા વિદ્વાન બ્રાહ્મણને હરાવનાર મોટું પાપ કરે છે. હે રોહિત, તેને હલાવી નાખ, દૂર કરી દે, બ્રાહ્મણહંતાના બંધન છોડી મુક્ત કરી દે.
અહોરાત્રૈર્વિમિતં ત્રિંશદઙ્ગં ત્રયોદશં માસં યો નિર્મિમીતે । તસ્ય દેવસ્ય ક્રુદ્ધસ્યૈતદાગો ય એવં વિદ્વાંસં બ્રાહ્મણં જિનાતિ । ઉદ્વેપય રોહિત પ્ર ક્ષિણીહિ બ્રહ્મજ્યસ્ય પ્રતિ મુઞ્ચ પાશાન્
જે દિવસ-રાતથી માપીને ત્રીસ ભાગવાળો તે ત્રયોદશો માસ રચે છે—એવો દેવ જો રોષે ભરાય તો, આવું જાણતા વિદ્વાન બ્રાહ્મણને હરાવનાર મોટું પાપ કરે છે. હે રોહિત, તેને હલાવી નાખ, દૂર કરી દે, બ્રાહ્મણહંતાના બંધન છોડી મુક્ત કરી દે.
કૃસ્ણં નિયાનં હરયઃ સુપર્ણા અપો વસાના દિવમુત્પતન્તિ । ત આવવૃત્રન્ત્સદનાદૃતસ્ય । તસ્ય દેવસ્ય ક્રુદ્ધસ્યૈતદાગો ય એવં વિદ્વાંસં બ્રાહ્મણં જિનાતિ । ઉદ્વેપય રોહિત પ્ર ક્ષિણીહિ બ્રહ્મજ્યસ્ય પ્રતિ મુઞ્ચ પાશાન્
કાળી ચાલે છે, સુવર્ણ પાંખવાળા ઉત્તમ પક્ષીઓ, જળ પહેરીને આકાશમાં ઉડી જાય છે; તેઓ સત્યના સ્થાનેથી પાછા ફર્યા છે—એવો દેવ જો રોષે ભરાય તો, આવું જાણતા વિદ્વાન બ્રાહ્મણને હરાવનાર મોટું પાપ કરે છે. હે રોહિત, તેને હલાવી નાખ, દૂર કરી દે, બ્રાહ્મણહંતાના બંધન છોડી મુક્ત કરી દે.
યત્તે ચન્દ્રં કશ્યપ રોચનાવદ્યત્સંહિતં પુષ્કલં ચિત્રભાનુ યસ્મિન્ત્સૂર્યા આર્પિતાઃ સપ્ત સાકમ્ । તસ્ય દેવસ્ય ક્રુદ્ધસ્યૈતદાગો ય એવં વિદ્વાંસં બ્રાહ્મણં જિનાતિ । ઉદ્વેપય રોહિત પ્ર ક્ષિણીહિ બ્રહ્મજ્યસ્ય પ્રતિ મુઞ્ચ પાશાન્
હે કશ્યપ, જે તારો તેજસ્વી, પ્રકાશમાન, પૂર્ણ અને ચમકતો ચંદ્ર છે, જેમાં સાતેય સૂર્ય એકસાથે સ્થિર છે—એવો દેવ જો રોષે ભરાય તો, આવું જાણતા વિદ્વાન બ્રાહ્મણને હરાવનાર મોટું પાપ કરે છે. હે રોહિત, તેને હલાવી નાખ, દૂર કરી દે, બ્રાહ્મણહંતાના બંધન છોડી મુક્ત કરી દે.
{૧૨} બૃહદેનમનુ વસ્તે પુરસ્તાદ્રથંતરં પ્રતિ ગૃહ્ણાતિ પશ્ચાત્। જ્યોતિર્વસાને સદમપ્રમાદમ્। તસ્ય દેવસ્ય ક્રુદ્ધસ્યૈતદાગો ય એવં વિદ્વાંસં બ્રાહ્મણં જિનાતિ । ઉદ્વેપય રોહિત પ્ર ક્ષિણીહિ બ્રહ્મજ્યસ્ય પ્રતિ મુઞ્ચ પાશાન્
બૃહત આગળ ચાલે છે, રથંતર પાછળથી સ્વીકાર કરે છે; તેજમાં આવરાયેલો, અડગ સ્થાને બેઠો છે—એવો દેવ જો રોષે ભરાય તો, આવું જાણતા વિદ્વાન બ્રાહ્મણને હરાવનાર મોટું પાપ કરે છે. હે રોહિત, તેને હલાવી નાખ, દૂર કરી દે, બ્રાહ્મણહંતાના બંધન છોડી મુક્ત કરી દે.
બૃહદન્યતઃ પક્ષ આસીદ્રથંતરમન્યતઃ સબલે સધ્રીચી । યદ્રોહિતમજનયન્ત દેવાઃ । તસ્ય દેવસ્ય ક્રુદ્ધસ્યૈતદાગો ય એવં વિદ્વાંસં બ્રાહ્મણં જિનાતિ । ઉદ્વેપય રોહિત પ્ર ક્ષિણીહિ બ્રહ્મજ્યસ્ય પ્રતિ મુઞ્ચ પાશાન્
બૃહત એક પાંખ હતો, રથંતર બીજું, બંને શક્તિશાળી અને સાથે જોડાયેલા; એ રોહિતને દેવોએ જન્માવ્યો—એવો દેવ જો રોષે ભરાય તો, આવું જાણતા વિદ્વાન બ્રાહ્મણને હરાવનાર મોટું પાપ કરે છે. હે રોહિત, તેને હલાવી નાખ, દૂર કરી દે, બ્રાહ્મણહંતાના બંધન છોડી મુક્ત કરી દે.
સ વરુણઃ સાયમગ્નિર્ભવતિ સ મિત્રો ભવતિ પ્રાતરુદ્યન્ । સ સવિતા ભૂત્વાન્તરિક્ષેણ યાતિ સ ઇન્દ્રો ભૂત્વા તપતિ મધ્યતો દિવમ્ । તસ્ય દેવસ્ય ક્રુદ્ધસ્યૈતદાગો ય એવં વિદ્વાંસં બ્રાહ્મણં જિનાતિ । ઉદ્વેપય રોહિત પ્ર ક્ષિણીહિ બ્રહ્મજ્યસ્ય પ્રતિ મુઞ્ચ પાશાન્
એ જ દેવ સાંજે વરુણ, અગ્નિ બને છે; પ્રભાતે મિત્ર બને છે. અંતરિક્ષમાં સવિતા બની જાય છે; આકાશના મધ્યમાં ઇન્દ્ર બની તેજ આપે છે—એવો દેવ જો રોષે ભરાય તો, આવું જાણતા વિદ્વાન બ્રાહ્મણને હરાવનાર મોટું પાપ કરે છે. હે રોહિત, તેને હલાવી નાખ, દૂર કરી દે, બ્રાહ્મણહંતાના બંધન છોડી મુક્ત કરી દે.
સહસ્રાહ્ણ્યં વિયતાવસ્ય પક્ષૌ હરેર્હંસસ્ય પતતઃ સ્વર્ગમ્ । સ દેવાન્ત્સર્વાન્ ઉરસ્યુપદદ્ય સંપશ્યન્ યાતિ ભુવનાનિ વિશ્વા । તસ્ય દેવસ્ય ક્રુદ્ધસ્યૈતદાગો ય એવં વિદ્વાંસં બ્રાહ્મણં જિનાતિ । ઉદ્વેપય રોહિત પ્ર ક્ષિણીહિ બ્રહ્મજ્યસ્ય પ્રતિ મુઞ્ચ પાશાન્
હજારો દિવસ એ ઝડપી હંસના પાંખ છે, જે સ્વર્ગ તરફ ઉડે છે; એ પોતાના હૃદયમાં બધા દેવોને રાખે છે, બધું જોઈને બધા લોકોમાં જાય છે—એવો દેવ જો રોષે ભરાય તો, આવું જાણતા વિદ્વાન બ્રાહ્મણને હરાવનાર મોટું પાપ કરે છે. હે રોહિત, તેને હલાવી નાખ, દૂર કરી દે, બ્રાહ્મણહંતાના બંધન છોડી મુક્ત કરી દે.
અયં સ દેવો અપ્સ્વન્તઃ સહસ્રમૂલઃ પરુશાકો અત્ત્રિઃ । ય ઇદં વિશ્વં ભુવનં જજાન । તસ્ય દેવસ્ય ક્રુદ્ધસ્યૈતદાગો ય એવં વિદ્વાંસં બ્રાહ્મણં જિનાતિ । ઉદ્વેપય રોહિત પ્ર ક્ષિણીહિ બ્રહ્મજ્યસ્ય પ્રતિ મુઞ્ચ પાશાન્
આ એ દેવ છે, જળમાં રહેલો, હજારો મૂળ ધરાવતો, કઠણ છાલવાળો, લાલ રંગનો, જેણે આખું જગત સર્જ્યું—એવો દેવ જો રોષે ભરાય તો, આવું જાણતા વિદ્વાન બ્રાહ્મણને હરાવનાર મોટું પાપ કરે છે. હે રોહિત, તેને હલાવી નાખ, દૂર કરી દે, બ્રાહ્મણહંતાના બંધન છોડી મુક્ત કરી દે.
શુક્રં વહન્તિ હરયો રઘુષ્યદો દેવં દિવિ વર્ચસા ભ્રાજમાનમ્ । યસ્યોર્ધ્વા દિવં તન્વસ્તપન્ત્યર્વાઙ્સુવર્ણૈઃ પટરૈર્વિ ભાતિ । તસ્ય દેવસ્ય ક્રુદ્ધસ્યૈતદાગો ય એવં વિદ્વાંસં બ્રાહ્મણં જિનાતિ । ઉદ્વેપય રોહિત પ્ર ક્ષિણીહિ બ્રહ્મજ્યસ્ય પ્રતિ મુઞ્ચ પાશાન્
પાંઢરા ઘોડાઓ તેજવંત દેવને આકાશમાં તેજથી ચમકાવતા લઈ જાય છે. તેની ઊંચી કિરણો આકાશને દહાડે છે અને નીચે સુવર્ણ ધ્વજાઓ સાથે તે ઝગમગે છે. જે કોઈ આ રીતે જાણનારા બ્રાહ્મણને જીતે છે, તે ગુસ્સે થયેલા એ દેવનો અપમાન કરે છે. એ લાલ દેવ, ઉઠ, દૂર હટાડ, ઓગાળ; બ્રહ્મજ્ઞાનીના બંધન છોડી દે.
યેનાદિત્યાન્ હરિતઃ સમ્વહન્તિ યેન યજ્ઞેન બહવો યન્તિ પ્રજાનન્તઃ । યદેકં જ્યોતિર્બહુધા વિભાતિ । તસ્ય દેવસ્ય ક્રુદ્ધસ્યૈતદાગો ય એવં વિદ્વાંસં બ્રાહ્મણં જિનાતિ । ઉદ્વેપય રોહિત પ્ર ક્ષિણીહિ બ્રહ્મજ્યસ્ય પ્રતિ મુઞ્ચ પાશાન્
જેના દ્વારા લીલા ઘોડાઓ આદિત્યોને લઈ જાય છે, જેના યજ્ઞથી અનેક લોકો જ્ઞાન પામે છે, જે એક પ્રકાશ અનેક રૂપે ઝગમગે છે. જે કોઈ આ રીતે જાણનારા બ્રાહ્મણને જીતે છે, તે ગુસ્સે થયેલા એ દેવનો અપમાન કરે છે. એ લાલ દેવ, ઉઠ, દૂર હટાડ, ઓગાળ; બ્રહ્મજ્ઞાનીના બંધન છોડી દે.
સપ્ત યુઞ્જન્તિ રથમેકચક્રમેકો અશ્વો વહતિ સપ્તનામા । ત્રિનાભિ ચક્રમજરમનર્વં યત્રેમા વિશ્વા ભુવનાધિ તસ્થુઃ । તસ્ય દેવસ્ય ક્રુદ્ધસ્યૈતદાગો ય એવં વિદ્વાંસં બ્રાહ્મણં જિનાતિ । ઉદ્વેપય રોહિત પ્ર ક્ષિણીહિ બ્રહ્મજ્યસ્ય પ્રતિ મુઞ્ચ પાશાન્
સાતે જણ એક પિયુષથી ગાડીને જોડે છે, એક ઘોડો, સાત નામ ધરાવતો, તેને ખેંચે છે. એ ગાડાનું ચકક્ર ત્રણ નાભિ ધરાવે છે, જે ન તો જૂનું થાય છે, ન તૂટે છે, અને એ પર બધાં જગત ટકેલા છે. જે કોઈ આ રીતે જાણનારા બ્રાહ્મણને જીતે છે, તે ગુસ્સે થયેલા એ દેવનો અપમાન કરે છે. એ લાલ દેવ, ઉઠ, દૂર હટાડ, ઓગાળ; બ્રહ્મજ્ઞાનીના બંધન છોડી દે.
અષ્ટધા યુક્તો વહતિ વહ્નિરુગ્રઃ પિતા દેવાનાં જનિતા મતીનામ્ । ઋતસ્ય તન્તું મનસા મિમાનઃ સર્વા દિશઃ પવતે માતરિશ્વા । તસ્ય દેવસ્ય ક્રુદ્ધસ્યૈતદાગો ય એવં વિદ્વાંસં બ્રાહ્મણં જિનાતિ । ઉદ્વેપય રોહિત પ્ર ક્ષિણીહિ બ્રહ્મજ્યસ્ય પ્રતિ મુઞ્ચ પાશાન્
આઠ ભાગે જોડાયેલો ઉગ્ર અગ્નિ આગળ ધપે છે; તે દેવોનો પિતા છે, વિચારનો સર્જક છે. જે મનથી સત્યની ડોરી માપે છે, માતરિશ્વાન સર્વ દિશાઓમાં વહે છે. જે કોઈ આ રીતે જાણનારા બ્રાહ્મણને જીતે છે, તે ગુસ્સે થયેલા એ દેવનો અપમાન કરે છે. એ લાલ દેવ, ઉઠ, દૂર હટાડ, ઓગાળ; બ્રહ્મજ્ઞાનીના બંધન છોડી દે.
સમ્યઞ્ચં તન્તું પ્રદિશોઽનુ સર્વા અન્તર્ગાયત્ર્યામમૃતસ્ય ગર્ભે । તસ્ય દેવસ્ય ક્રુદ્ધસ્યૈતદાગો ય એવં વિદ્વાંસં બ્રાહ્મણં જિનાતિ । ઉદ્વેપય રોહિત પ્ર ક્ષિણીહિ બ્રહ્મજ્યસ્ય પ્રતિ મુઞ્ચ પાશાન્
બધી દિશાઓ સીધી ડોરીને અનુસરે છે, ગાયત્રીમાં, અમરત્વના ગર્ભમાં. જે કોઈ આ રીતે જાણનારા બ્રાહ્મણને જીતે છે, તે ગુસ્સે થયેલા એ દેવનો અપમાન કરે છે. એ લાલ દેવ, ઉઠ, દૂર હટાડ, ઓગાળ; બ્રહ્મજ્ઞાનીના બંધન છોડી દે.
{૧૩} નિમ્રુચસ્તિસ્રો વ્યુષો હ તિસ્રસ્ત્રીણિ રજાંસિ દિવો અઙ્ગ તિસ્રઃ । વિદ્મા તે અગ્ને ત્રેધા જનિત્રં ત્રેધા દેવાનાં જનિમાનિ વિદ્મ । તસ્ય દેવસ્ય ક્રુદ્ધસ્યૈતદાગો ય એવં વિદ્વાંસં બ્રાહ્મણં જિનાતિ । ઉદ્વેપય રોહિત પ્ર ક્ષિણીહિ બ્રહ્મજ્યસ્ય પ્રતિ મુઞ્ચ પાશાન્
ત્રણ ઉષાઓ નીચે આવે છે, ત્રણ ઉષાઓ ઊગે છે, ત્રણ આકાશના પ્રદેશો છે, અને ખરેખર ત્રણ સ્વર્ગ છે. હે અગ્નિ, તારો ત્રિવિધ જન્મ અમને જાણીતો છે; દેવોના ત્રણ જન્મ પણ અમને ખબર છે. જે કોઈ આ રીતે જાણનારા બ્રાહ્મણને જીતે છે, તે ગુસ્સે થયેલા એ દેવનો અપમાન કરે છે. એ લાલ દેવ, ઉઠ, દૂર હટાડ, ઓગાળ; બ્રહ્મજ્ઞાનીના બંધન છોડી દે.
વિ ય ઔર્ણોત્પૃથિવીં જાયમાન આ સમુદ્રમદધાતન્તરિક્ષે । તસ્ય દેવસ્ય ક્રુદ્ધસ્યૈતદાગો ય એવં વિદ્વાંસં બ્રાહ્મણં જિનાતિ । ઉદ્વેપય રોહિત પ્ર ક્ષિણીહિ બ્રહ્મજ્યસ્ય પ્રતિ મુઞ્ચ પાશાન્
જન્મ લેતાં તેણે ઊનથી ધરતીને ફેલાવી, અને આકાશને સમુદ્ર પર સ્થિર કર્યું. જે કોઈ આ રીતે જાણનારા બ્રાહ્મણને જીતે છે, તે ગુસ્સે થયેલા એ દેવનો અપમાન કરે છે. એ લાલ દેવ, ઉઠ, દૂર હટાડ, ઓગાળ; બ્રહ્મજ્ઞાનીના બંધન છોડી દે.
ત્વમગ્ને ક્રતુભિઃ કેતુભિર્હિતોઽર્કઃ સમિદ્ધ ઉદરોચથા દિવિ । કિમભ્યાર્ચન્ મરુતઃ પૃશ્નિમાતરો યદ્રોહિતમજનયન્ત દેવાઃ । તસ્ય દેવસ્ય ક્રુદ્ધસ્યૈતદાગો ય એવં વિદ્વાંસં બ્રાહ્મણં જિનાતિ । ઉદ્વેપય રોહિત પ્ર ક્ષિણીહિ બ્રહ્મજ્યસ્ય પ્રતિ મુઞ્ચ પાશાન્
હે અગ્નિ, તું કર્મ અને સંકેતો વડે સ્થાપિત છે, પ્રકાશરૂપે, પ્રજ્વલિત થઈ આકાશમાં દેખાય છે. દેવોએ જ્યારે લાલ દેવને જન્માવ્યો ત્યારે પૃશ્નિના પુત્રો, મારુતો, શું સ્તુતિ કરતા હતા? જે કોઈ આ રીતે જાણનારા બ્રાહ્મણને જીતે છે, તે ગુસ્સે થયેલા એ દેવનો અપમાન કરે છે. એ લાલ દેવ, ઉઠ, દૂર હટાડ, ઓગાળ; બ્રહ્મજ્ઞાનીના બંધન છોડી દે.
૧૩.૩ ય ઇમે દ્યાવાપૃથિવી જજાન યો દ્રાપિં કૃત્વા ભુવનાનિ વસ્તે । યસ્મિન્ ક્ષિયન્તિ પ્રદિશઃ ષડુર્વીર્યાઃ પતઙ્ગો અનુ વિચાકશીતિ । તસ્ય દેવસ્ય ક્રુદ્ધસ્યૈતદાગો ય એવં વિદ્વાંસં બ્રાહ્મણં જિનાતિ । યસ્માદ્વાતા ઋતુથા પવન્તે યસ્માત્સમુદ્રા અધિ વિક્ષરન્તિ । તસ્ય દેવસ્ય ક્રુદ્ધસ્યૈતદાગો ય એવં વિદ્વાંસં બ્રાહ્મણં જિનાતિ । ઉદ્વેપય રોહિત પ્ર ક્ષિણીહિ બ્રહ્મજ્યસ્ય પ્રતિ મુઞ્ચ પાશાન્
જે દેવે આ દ્યાવાપૃથ્વી સર્જી, જગતને વ્યાપી રાખ્યું, જેમાં છ દિશાઓ અને ઉડતો સૂર્ય સ્થિર છે—એવો દેવ જો રોષે ભરાય તો, આવું જાણતા વિદ્વાન બ્રાહ્મણને હરાવનાર મોટું પાપ કરે છે. જેના કારણે પવન ઋતુ પ્રમાણે ફૂંકાય છે, સમુદ્રો વહે છે—એવો દેવ જો રોષે ભરાય તો, આવું જાણતા વિદ્વાન બ્રાહ્મણને હરાવનાર મોટું પાપ કરે છે. હે રોહિત, તેને હલાવી નાખ, દૂર કરી દે, બ્રાહ્મણહંતાના બંધન છોડી મુક્ત કરી દે.