યાસ્તે રુહઃ પ્રરુહો યાસ્ત આરુહો યાભિરાપૃણાસિ દિવમન્તરિક્ષમ્ । તાસાં બ્રહ્મણા પયસા વવૃધાનો વિશિ રાષ્ટ્રે જાગૃહિ રોહિતસ્ય
તારા જે ઉદય, જે મહાન ચઢાવ, જેના દ્વારા તું આકાશ અને અંતરિક્ષને ભરતો છે—બ્રહ્મ અને દુધથી પોષાયેલી એ શક્તિઓ લાલ દેવના રાજ્યમાં જાગૃત થા.
યસ્તે વિશસ્તપસઃ સંબભૂવુર્વત્સં ગાયત્રીમનુ તા ઇહાગુઃ । તાસ્ત્વા વિશન્તુ મનસા શિવેન સંમાતા વત્સો અભ્યેતુ રોહિતઃ
તારા જે કુળ તપથી ઊભા થયા અને ગાયત્રીને વાછરડા સમાન અનુસરીને અહીં આવ્યા છે, એ શાંતિપૂર્ણ મનથી તારા અંદર પ્રવેશ કરે; લાલ દેવ ઉત્તમ વાછરડા સમાન તારી પાસે આવે.
{૧} ઊર્ધ્વો રોહિતો અધિ નાકે અસ્થાદ્વિશ્વા રૂપાણિ જનયન્ યુવા કવિઃ । તિગ્મેનાગ્નિર્જ્યોતિષા વિ ભાતિ તૃતીયે ચક્રે રજસિ પ્રિયાણિ
લાલ દેવ આકાશમાં ઊભો છે, યુવાન અને જ્ઞાની બની સર્વ રૂપો સર્જે છે. તીવ્ર અગ્નિના તેજથી એ પ્રકાશે છે, ત્રીજા પ્રદેશમાં એ પ્રિય વસ્તુઓ સર્જે છે.
સહસ્રશૃઙ્ગો વૃષભો જાતવેદા ઘૃતાહુતઃ સોમપૃષ્ઠઃ સુવીરઃ । મા મા હાસીન્ નાથિતો નેત્ત્વા જહાનિ ગોપોષં ચ મે વીરપોષં ચ ધેહિ
હજારો શિંગાવાળો વાછરો, સર્વ જન્મનો જાણકાર, ઘીથી અર્પિત, સોમથી પોષિત, બળવાન—તું મને કદી અસહાય ન છોડે, હું તને કદી છોડું નહીં; મને ગાયો અને વીર પુત્રોનો પોષણ આપ.
રોહિતો યજ્ઞસ્ય જનિતા મુખં ચ રોહિતાય વાચા શ્રોત્રેણ મનસા જુહોમિ । રોહિતં દેવા યન્તિ સુમનસ્યમાનાઃ સ મા રોહૈઃ સામિત્યૈ રોહયતુ
યજ્ઞના જન્મદાતા અને મુખરૂપ રોહિતને હું વાણી, કાન અને મનથી આહુતિ અર્પણ કરું છું. દેવતાઓ આનંદથી રોહિત પાસે જાય છે; એ રોહિત મને ગાન માટે ઉન્નત કરે.
રોહિતો યજ્ઞં વ્યદધાદ્વિશ્વકર્મણે તસ્માત્તેજાંસ્યુપ મેમાન્યાગુઃ । વોચેયં તે નાભિં ભુવનસ્યાધિ મજ્મનિ
રોહિતે સર્વકારણ ભગવાન માટે યજ્ઞ સ્થાપ્યો; એમાંથી તેજોમય શક્તિઓ મને પ્રાપ્ત થઈ છે. હું તારી નાભિનું વર્ણન દુનિયાના આ આસન પર કરું છું.
આ ત્વા રુરોહ બૃહત્યુત પઙ્ક્તિરા કકુબ્વર્ચસા જાતવેદઃ । આ ત્વા રુરોહોષ્ણિહાક્ષરો વષટ્કાર આ ત્વા રુરોહ રોહિતો રેતસા સહ
તારા માટે બૃહતી અને પંક્તિ છંદ, તેજસ્વી જાતવેદા, ઉન્નત થયા છે. ઉષ્ણિછંદ, 'વષટ્' શબ્દ અને રોહિત પણ બીજ સાથે તારી પાસે પહોંચ્યા છે.
અયં વસ્તે ગર્ભં પૃથિવ્યા દિવં વસ્તેઽયમન્તરિક્ષમ્ । અયં બ્રધ્નસ્ય વિષ્ટપિ સ્વર્લોકાન્ વ્યાનશે
આ એ છે જે પૃથ્વીનું બીજ ધરાવે છે, આ એ છે જે આકાશને ધારણ કરે છે, આ એ છે જે અંતરિક્ષને ધારણ કરે છે. બ્રધ્નના આસન પર એ સ્વર્ગલોકોને વિસ્તારી દે છે.
વાચસ્પતે પૃથિવી નઃ સ્યોના સ્યોના યોનિસ્તલ્પા નઃ સુશેવા । ઇહૈવ પ્રાણઃ સખ્યે નો અસ્તુ તં ત્વા પરમેષ્ઠિન્ પર્યગ્નિરાયુષા વર્ચસા દધાતુ
વાણીના સ્વામી, પૃથ્વી અમારે માટે સુખદાયી બને, અમારો ગર્ભ અને શય્યા શુભ બને. શ્વાસ અહીં જ અમારો મિત્ર બની રહે; પરમેશ્વર તને આયુષ્ય અને તેજથી ઘેરી લે.
વાચસ્પત ઋતવઃ પઞ્ચ યે નૌ વૈશ્વકર્મણાઃ પરિ યે સંબભૂવુઃ । ઇહૈવ પ્રાણઃ સખ્યે નો અસ્તુ તં ત્વા પરમેષ્ઠિન્ પરિ રોહિત આયુષા વર્ચસા દધાતુ
વાણીના સ્વામી, સર્વકારણ ભગવાને અમારે માટે ઊપજાવેલા પાંચ ઋતુઓ અહીં એકઠા થયા છે. શ્વાસ અહીં જ અમારો મિત્ર બની રહે; પરમેશ્વર, રોહિત, તને આયુષ્ય અને તેજથી ઘેરી લે.
વાચસ્પતે સૌમનસં મનશ્ચ ગોષ્ઠે નો ગા જનય યોનિષુ પ્રજાઃ । ઇહૈવ પ્રાણઃ સખ્યે નો અસ્તુ તં ત્વા પરમેષ્ઠિન્ પર્યહમાયુષા વર્ચસા દધાતુ
વાણીના સ્વામી, અમને આનંદમય મન અને વિચાર આપો; ગૌશાળામાં અમારે માટે ગાયો અને ગર્ભમાં સંતાન ઉત્પન્ન કરો. શ્વાસ અહીં જ અમારો મિત્ર બની રહે; પરમેશ્વર તને અખંડ આયુષ્ય અને તેજથી ઘેરી લે.
પરિ ત્વા ધાત્સવિતા દેવો અગ્નિર્વર્ચસા મિત્રાવરુણાવભિ ત્વા । સર્વા અરાતીરવક્રામન્ન્ એહીદં રાષ્ટ્રમકરઃ સુનૃતાવત્
દેવ સવિતા તને ઘેરી લે છે, અગ્નિ તેજથી, મિત્ર અને વરુણ તને આધાર આપે છે. સર્વ દુશ્મનાવટ દૂર થઈ જાય; આવો, આ રાજ્યને સારા વચનોથી સ્થાપિત કરો.
{૨} યં ત્વા પૃષતી રથે પ્રષ્ટિર્વહતિ રોહિત । શુભા યાસિ રિણન્ન્ અપઃ
જેને ચિતરેલી ગાય રથમાં ખેંચે છે, એ રોહિત, તું તેજસ્વી રીતે ચાલે છે અને પાણી દૂર કરે છે.
અનુવ્રતા રોહિણી રોહિતસ્ય સૂરિઃ સુવર્ણા બૃહતી સુવર્ચાઃ । તયા વાજાન્ વિશ્વરૂપાં જયેમ તયા વિશ્વાઃ પૃતના અભિ ષ્યામ
રોહિતની અનુગામી રોહિણી તેજસ્વી, સુવર્ણમય, મહાન અને ઉજ્જવળ છે. એના સહારે આપણે સર્વ પ્રકારની સંપત્તિ જીતીએ અને સર્વ યુદ્ધોમાં વિજયી થાઈએ.
ઇદં સદો રોહિણી રોહિતસ્યાસૌ પન્થાઃ પૃષતી યેન યાતિ । તાં ગન્ધર્વાઃ કશ્યપા ઉન્ નયન્તિ તાં રક્ષન્તિ કવયોઽપ્રમાદમ્
આ રોહિણીનું આસન છે, રોહિતનો માર્ગ છે, જેમાં ચિતરેલી ગાય જાય છે. ગંધર્વ અને કશ્યપ એના માર્ગદર્શન કરે છે; ઋષિઓ એનું ધ્યાન રાખે છે કે કોઈ ભૂલ ન થાય.
સૂર્યસ્યાશ્વા હરયઃ કેતુમન્તઃ સદા વહન્ત્યમૃતાઃ સુખં રથમ્ । ઘૃતપાવા રોહિતો ભ્રાજમાનો દિવં દેવઃ પૃષતીમા વિવેશ
સૂર્યના ઘોડા, ધ્વજાવાળા, હંમેશા અમૃતમય સુખદ રથ ખેંચે છે. તેજસ્વી, ઘૃતથી પવિત્ર, દેવરૂપ રોહિત આકાશમાં ચિતરેલી ગાયમાં પ્રવેશ્યો છે.
યો રોહિતો વૃષભસ્તિગ્મશૃઙ્ગઃ પર્યગ્નિં પરિ સૂર્યં બભૂવ । યો વિષ્ટભ્નાતિ પૃથિવીં દિવં ચ તસ્માદ્દેવા અધિ સૃષ્ટીઃ સૃજન્તે
રોહિત, તીખા શિંગાવાળો વૃષભ, અગ્નિ અને સૂર્ય બની ગયો. એ પૃથ્વી અને આકાશને આધાર આપે છે; એમાંથી દેવતાઓ સર્જન કરે છે.
રોહિતો દિવમારુહન્ મહતઃ પર્યર્ણવાત્। સર્વો રુરોહ રોહિતો રુહઃ
રોહિત મહાસાગરમાંથી આકાશમાં ઉન્નત થયો; રોહિત સંપૂર્ણ રીતે ઉન્નત થયો, રોહિત ઊભો થયો.
વિ મિમીષ્વ પયસ્વતીં ઘૃતાચીં દેવાનાં ધેનુરનપસ્પૃગેષા । ઇન્દ્રઃ સોમં પિબતુ ક્ષેમો અસ્ત્વગ્નિઃ પ્ર સ્તૌતુ વિ મૃધો નુદસ્વ
દેવતાઓની પોષક, ઘૃતથી ભરપૂર, અસ્પર્શિત ગાયને વિતરો. ઇન્દ્ર સોમપાન કરે, સુખ-શાંતિ રહે; અગ્નિ સ્તુતિ કરે અને દુશ્મનોને દૂર કરે.
સમિદ્ધો અગ્નિઃ સમિધાનો ઘૃતવૃદ્ધો ઘૃતાહુતઃ । અભીષાટ્વિશ્વાષાડગ્નિઃ સપત્નાન્ હન્તુ યે મમ
અગ્નિ પ્રજ્વલિત થયો છે, સમિધાથી પ્રજ્વલિત, ઘૃતથી પોષાય છે, ઘૃતથી આહુતિ અપાય છે. સર્વવિજયી અગ્નિ મારા શત્રુઓને, મારા વિરોધીઓને નાશ કરે.
હન્ત્વેનાન્ પ્ર દહત્વરિર્યો નઃ પૃતન્યતિ । ક્રવ્યાદાગ્નિના વયં સપત્નાન્ પ્ર દહામસિ
એ તેમને મારે, અમારા વિરોધી દુશ્મનને દહાવે. માંસભક્ષી અગ્નિથી આપણે આપણા શત્રુઓને દહાવી દઈએ છીએ.
અવાચીનાન્ અવ જહીન્દ્ર વજ્રેણ બાહુમાન્ । અધા સપત્નાન્ મામકાન્ અગ્નેસ્તેજોભિરાદિષિ
ઇન્દ્ર, તું વજ્રથી નીચે નજર કરનારા દુશ્મનોને માર, બળવાન. પછી અગ્નિના તેજથી મારા શત્રુઓને દૂર કરી દે.
{૩} અગ્ને સપત્નાન્ અધરાન્ પાદયાસ્મદ્વ્યથયા સજાતમુત્પિપાનં બૃહસ્પતે । ઇન્દ્રાગ્ની મિત્રાવરુણાવધરે પદ્યન્તામપ્રતિમન્યૂયમાનાઃ
હે અગ્નિ, અમારા દુશ્મનોને અમારા પગ નીચે દબાવી દો; અને આપણા જ લોકોમાં જે શત્રુતા રાખે છે, તેમને દુઃખ આપો, હે બૃહસ્પતિ. ઇન્દ્ર અને અગ્નિ, મિત્ર અને વરુણ પણ જે દુશ્મનાવટ રાખે છે, તેમને દબાવી દે અને બેઅસરા કરી નાખે.
ઉદ્યંસ્ત્વં દેવ સૂર્ય સપત્નાન્ અવ મે જહિ । અવૈનાન્ અશ્મના જહિ તે યન્ત્વધમં તમઃ
હે દેવ સૂર્ય, તમે ઉગો અને મારા શત્રુઓને મારી દો. તેમને પથ્થરથી ચકનાચૂર કરો; તેઓ અંધકારના તળિયે પહોંચી જાય.
વત્સો વિરાજો વૃષભો મતીનામા રુરોહ શુક્રપૃષ્ઠોઽન્તરિક્ષમ્ । ઘૃતેનાર્કમભ્યર્ચન્તિ વત્સં બ્રહ્મ સન્તં બ્રહ્મણા વર્ધયન્તિ
વત્સ, તેજસ્વી, વિચારોમાં શ્રેષ્ઠ વૃષભ, તેજવાળું અંતરિક્ષ પર ચઢી ગયો છે. ઘીથી તેઓ સૂર્યરૂપ વત્સની પૂજા કરે છે; જે બ્રહ્મરૂપ છે, તેને બ્રહ્મથી પોષે છે.
દિવં ચ રોહ પૃથિવીં ચ રોહ રાષ્ટ્રં ચ રોહ દ્રવિણં ચ રોહ । પ્રજાં ચ રોહામૃતં ચ રોહ રોહિતેન તન્વં સં સ્પૃષસ્વ
આકાશ પર ચઢો, પૃથ્વી પર ચઢો, રાજ્યમાં ચઢો, ધનમાં ચઢો. સંતાનમાં ચઢો, અમૃતમાં ચઢો; લાલ વત્સથી પોતાનું શરીર સ્પર્શો.
યે દેવા રાષ્ટ્રભૃતોઽભિતો યન્તિ સૂર્યમ્ । તૈષ્ટે રોહિતઃ સમ્વિદાનો રાષ્ટ્રં દધાતુ સુમનસ્યમાનઃ
જે દેવતાઓ રાજ્યને સંભાળે છે અને સૂર્યની આસપાસ ફરે છે, એ બધા સાથે રોહિત સુમનસ્યથી રાજ્યમાં સ્થિરતા લાવે.
ઉત્ત્વા યજ્ઞા બ્રહ્મપૂતા વહન્ત્યધ્વગતો હરયસ્ત્વા વહન્તિ । તિરઃ સમુદ્રમતિ રોચસેઽર્ણવમ્
તમે માટે યજ્ઞો, જે બ્રહ્મથી શુદ્ધ થયેલા છે, લાવવામાં આવે છે; માર્ગ પર ઘોડાઓ તમને લઈ જાય છે. તમે સમુદ્રને પાર તેજ પાથરો છો.
રોહિતે દ્યાવાપૃથિવી અધિ શ્રિતે વસુજિતિ ગોજિતિ સંધનાજિતિ । સહસ્રં યસ્ય જનિમાનિ સપ્ત ચ વોચેયં તે નાભિં ભુવનસ્યાધિ મજ્મનિ
રોહિતા પર આકાશ અને પૃથ્વી, ધનમાં વિજય, ગૌમાં વિજય અને એકત્રિત થવામાં વિજય સ્થિર છે. તેના હજારો જન્મ છે અને સાત પણ છે; હું તારા વિશ્વના મધ્યમાં આવેલા નાભિનું વર્ણન કરું છું.
યશા યાસિ પ્રદિશો દિશશ્ચ યશાઃ પશૂનામુત ચર્ષણીનામ્ । યશાઃ પૃથિવ્યા અદિત્યા ઉપસ્થેઽહં ભૂયાસં સવિતેવ ચારુઃ
તમે યશ સાથે દિશાઓમાં જાઓ છો, પશુઓમાં અને મનુષ્યોમાં પણ યશ મેળવો છો. પૃથ્વીના કોળમાં યશ સાથે, હે અદિતિ, હું પણ સૌંદર્યથી સવિત્રી જેવો યશસ્વી થાઉં.