અગ્નિરેનં ક્રવ્યાત્પૃથિવ્યા નુદતામુદોષતુ વાયુરન્તરિક્ષાન્ મહતો વરિમ્ણઃ
અગ્નિ એ માંસખોરને પૃથ્વી પરથી દૂર કરી દે, વાયુ તેને વિશાળ આકાશમાંથી કાઢી નાખે.
સૂર્ય એનં દિવઃ પ્ર ણુદતાં ન્યોષતુ
સૂર્ય તેને આકાશમાંથી હાંકી કાઢે, અને તેને નીચે ફેંકી દે.
ઉદેહિ વાજિન્ યો અપ્સ્વન્તરિદં રાષ્ટ્રં પ્ર વિશ સૂનૃતાવત્। યો રોહિતો વિશ્વમિદં જજાન સ ત્વા રાષ્ટ્રાય સુભૃતં બિભર્તુ
પાણીમાં રહેલા શક્તિશાળી, તું ઊભો થા અને મીઠા વચનોથી ભરેલા આ રાજ્યમાં પ્રવેશ કર. સર્વ જગતના સર્જક લાલ દેવ તને આ રાજ્ય માટે મજબૂતપણે સંભાળે.
ઉદ્વાજ આ ગન્ યો અપ્સ્વન્તર્વિશ આ રોહ ત્વદ્યોનયો યાઃ । સોમં દધાનોઽપ ઓષધીર્ગાશ્ચતુષ્પદો દ્વિપદ આ વેશયેહ
પાણીમાં રહેલા તું બળવાન, બહાર આવ અને તારા આ વસવાટના સ્થાન પર આવી પહોંચ. હું સોમ સાથે અહીં પાણી, ઔષધિઓ, ગાયો અને ચાર પગ-બે પગવાળા બધા જીવને સ્થિર કરું છું.
યૂયમુગ્રા મરુતઃ પૃશ્નિમાતર ઇન્દ્રેણ યુજા પ્ર મૃણીત શત્રૂન્ । આ વો રોહિતઃ શૃણવત્સુદાનવસ્ત્રિષપ્તાસો મરુતઃ સ્વાદુસંમુદઃ
પૃશ્નિથી જન્મેલા ભયાનક મરુતો, ઇન્દ્ર સાથે મળી દુશ્મનોનો નાશ કરો. દાનમાં સમૃદ્ધ લાલ દેવ તારી વાત સાંભળે; ત્રણ વખત સાત મરુતો મીઠાસથી ભેગા થયા છે.
રુહો રુરોહ રોહિત આ રુરોહ ગર્ભો જનીનાં જનુષામુપસ્થમ્ । તાભિઃ સંરબ્ધમન્વવિન્દન્ ષડુર્વીર્ગાતું પ્રપશ્યન્ન્ ઇહ રાષ્ટ્રમાહાઃ
લાલ દેવ ઊભો થયો, એ ચઢ્યો, એ ફરી ઊભો થયો; એનું બીજ સર્વ જીવોના ગર્ભમાં પહોંચ્યું. એ જોરદારને એમણે શોધી કાઢ્યો; છ વિશાળવાળા એ રસ્તો જોઈને અહીં રાજ્ય સ્થાપ્યું.
આ તે રાષ્ટ્રમિહ રોહિતોઽહાર્ષીદ્વ્યાસ્થન્ મૃધો અભયં તે અભૂત્। તસ્મૈ તે દ્યાવાપૃથિવી રેવતીભિઃ કામં દુહાતામિહ શક્વરીભિઃ
લાલ દેવ તારો રાજ્ય અહીં લાવ્યો; એ દુશ્મનોને દૂર હાંકી દીધા અને તું નિર્ભય થયો. એ માટે આકાશ અને પૃથ્વી ધનથી ભરપૂર બની, અહીં તારી ઈચ્છા પૂરી કરે.
રોહિતો દ્યાવાપૃથિવી જજાન તત્ર તન્તું પરમેષ્ઠી તતાન । તત્ર શિશ્રિયેઽજ એકપાદોઽદૃંહદ્દ્યાવાપૃથિવી બલેન
લાલ દેવએ આકાશ અને પૃથ્વીનું સર્જન કર્યું; ત્યાં સર્વોચ્ચ એ દોરો ખેંચ્યો. ત્યાં અજન્મા એક પગવાળો સ્થિર થયો; એના બળથી આકાશ અને પૃથ્વી મજબૂત બન્યા.
રોહિતો દ્યાવાપૃથિવી અદૃંહત્તેન સ્વ સ્તભિતં તેન નાકઃ । તેનાન્તરિક્ષં વિમિતા રજાંસિ તેન દેવા અમૃતમન્વવિન્દન્
લાલ દેવએ આકાશ અને પૃથ્વીને મજબૂત કર્યા; એના કારણે આ આધાર ઊભો છે, એના કારણે આકાશ છે. એના કારણે અંતરિક્ષ અને દિશાઓનું માપ થયું; એના કારણે દેવોએ અમરત્વ મેળવ્યું.
વિ રોહિતો અમૃશદ્વિશ્વરૂપં સમાકુર્વાણઃ પ્રરુહો રુહશ્ચ । દિવં રૂઢ્વા મહતા મહિમ્ના સં તે રાષ્ટ્રમનક્તુ પયસા ઘૃતેન
લાલ દેવ સર્વ રૂપોમાં વ્યાપી રહ્યો, વધ્યો અને બધાને વધાર્યો. મહાન મહિમાથી આકાશમાં પહોંચી, તું તારો રાજ્ય દુધ અને ઘી સાથે એકરૂપ થવા દે.
યાસ્તે રુહઃ પ્રરુહો યાસ્ત આરુહો યાભિરાપૃણાસિ દિવમન્તરિક્ષમ્ । તાસાં બ્રહ્મણા પયસા વવૃધાનો વિશિ રાષ્ટ્રે જાગૃહિ રોહિતસ્ય
તારા જે ઉદય, જે મહાન ચઢાવ, જેના દ્વારા તું આકાશ અને અંતરિક્ષને ભરતો છે—બ્રહ્મ અને દુધથી પોષાયેલી એ શક્તિઓ લાલ દેવના રાજ્યમાં જાગૃત થા.
યસ્તે વિશસ્તપસઃ સંબભૂવુર્વત્સં ગાયત્રીમનુ તા ઇહાગુઃ । તાસ્ત્વા વિશન્તુ મનસા શિવેન સંમાતા વત્સો અભ્યેતુ રોહિતઃ
તારા જે કુળ તપથી ઊભા થયા અને ગાયત્રીને વાછરડા સમાન અનુસરીને અહીં આવ્યા છે, એ શાંતિપૂર્ણ મનથી તારા અંદર પ્રવેશ કરે; લાલ દેવ ઉત્તમ વાછરડા સમાન તારી પાસે આવે.
{૧} ઊર્ધ્વો રોહિતો અધિ નાકે અસ્થાદ્વિશ્વા રૂપાણિ જનયન્ યુવા કવિઃ । તિગ્મેનાગ્નિર્જ્યોતિષા વિ ભાતિ તૃતીયે ચક્રે રજસિ પ્રિયાણિ
લાલ દેવ આકાશમાં ઊભો છે, યુવાન અને જ્ઞાની બની સર્વ રૂપો સર્જે છે. તીવ્ર અગ્નિના તેજથી એ પ્રકાશે છે, ત્રીજા પ્રદેશમાં એ પ્રિય વસ્તુઓ સર્જે છે.
સહસ્રશૃઙ્ગો વૃષભો જાતવેદા ઘૃતાહુતઃ સોમપૃષ્ઠઃ સુવીરઃ । મા મા હાસીન્ નાથિતો નેત્ત્વા જહાનિ ગોપોષં ચ મે વીરપોષં ચ ધેહિ
હજારો શિંગાવાળો વાછરો, સર્વ જન્મનો જાણકાર, ઘીથી અર્પિત, સોમથી પોષિત, બળવાન—તું મને કદી અસહાય ન છોડે, હું તને કદી છોડું નહીં; મને ગાયો અને વીર પુત્રોનો પોષણ આપ.
રોહિતો યજ્ઞસ્ય જનિતા મુખં ચ રોહિતાય વાચા શ્રોત્રેણ મનસા જુહોમિ । રોહિતં દેવા યન્તિ સુમનસ્યમાનાઃ સ મા રોહૈઃ સામિત્યૈ રોહયતુ
યજ્ઞના જન્મદાતા અને મુખરૂપ રોહિતને હું વાણી, કાન અને મનથી આહુતિ અર્પણ કરું છું. દેવતાઓ આનંદથી રોહિત પાસે જાય છે; એ રોહિત મને ગાન માટે ઉન્નત કરે.
રોહિતો યજ્ઞં વ્યદધાદ્વિશ્વકર્મણે તસ્માત્તેજાંસ્યુપ મેમાન્યાગુઃ । વોચેયં તે નાભિં ભુવનસ્યાધિ મજ્મનિ
રોહિતે સર્વકારણ ભગવાન માટે યજ્ઞ સ્થાપ્યો; એમાંથી તેજોમય શક્તિઓ મને પ્રાપ્ત થઈ છે. હું તારી નાભિનું વર્ણન દુનિયાના આ આસન પર કરું છું.
આ ત્વા રુરોહ બૃહત્યુત પઙ્ક્તિરા કકુબ્વર્ચસા જાતવેદઃ । આ ત્વા રુરોહોષ્ણિહાક્ષરો વષટ્કાર આ ત્વા રુરોહ રોહિતો રેતસા સહ
તારા માટે બૃહતી અને પંક્તિ છંદ, તેજસ્વી જાતવેદા, ઉન્નત થયા છે. ઉષ્ણિછંદ, 'વષટ્' શબ્દ અને રોહિત પણ બીજ સાથે તારી પાસે પહોંચ્યા છે.
અયં વસ્તે ગર્ભં પૃથિવ્યા દિવં વસ્તેઽયમન્તરિક્ષમ્ । અયં બ્રધ્નસ્ય વિષ્ટપિ સ્વર્લોકાન્ વ્યાનશે
આ એ છે જે પૃથ્વીનું બીજ ધરાવે છે, આ એ છે જે આકાશને ધારણ કરે છે, આ એ છે જે અંતરિક્ષને ધારણ કરે છે. બ્રધ્નના આસન પર એ સ્વર્ગલોકોને વિસ્તારી દે છે.
વાચસ્પતે પૃથિવી નઃ સ્યોના સ્યોના યોનિસ્તલ્પા નઃ સુશેવા । ઇહૈવ પ્રાણઃ સખ્યે નો અસ્તુ તં ત્વા પરમેષ્ઠિન્ પર્યગ્નિરાયુષા વર્ચસા દધાતુ
વાણીના સ્વામી, પૃથ્વી અમારે માટે સુખદાયી બને, અમારો ગર્ભ અને શય્યા શુભ બને. શ્વાસ અહીં જ અમારો મિત્ર બની રહે; પરમેશ્વર તને આયુષ્ય અને તેજથી ઘેરી લે.
વાચસ્પત ઋતવઃ પઞ્ચ યે નૌ વૈશ્વકર્મણાઃ પરિ યે સંબભૂવુઃ । ઇહૈવ પ્રાણઃ સખ્યે નો અસ્તુ તં ત્વા પરમેષ્ઠિન્ પરિ રોહિત આયુષા વર્ચસા દધાતુ
વાણીના સ્વામી, સર્વકારણ ભગવાને અમારે માટે ઊપજાવેલા પાંચ ઋતુઓ અહીં એકઠા થયા છે. શ્વાસ અહીં જ અમારો મિત્ર બની રહે; પરમેશ્વર, રોહિત, તને આયુષ્ય અને તેજથી ઘેરી લે.
વાચસ્પતે સૌમનસં મનશ્ચ ગોષ્ઠે નો ગા જનય યોનિષુ પ્રજાઃ । ઇહૈવ પ્રાણઃ સખ્યે નો અસ્તુ તં ત્વા પરમેષ્ઠિન્ પર્યહમાયુષા વર્ચસા દધાતુ
વાણીના સ્વામી, અમને આનંદમય મન અને વિચાર આપો; ગૌશાળામાં અમારે માટે ગાયો અને ગર્ભમાં સંતાન ઉત્પન્ન કરો. શ્વાસ અહીં જ અમારો મિત્ર બની રહે; પરમેશ્વર તને અખંડ આયુષ્ય અને તેજથી ઘેરી લે.
પરિ ત્વા ધાત્સવિતા દેવો અગ્નિર્વર્ચસા મિત્રાવરુણાવભિ ત્વા । સર્વા અરાતીરવક્રામન્ન્ એહીદં રાષ્ટ્રમકરઃ સુનૃતાવત્
દેવ સવિતા તને ઘેરી લે છે, અગ્નિ તેજથી, મિત્ર અને વરુણ તને આધાર આપે છે. સર્વ દુશ્મનાવટ દૂર થઈ જાય; આવો, આ રાજ્યને સારા વચનોથી સ્થાપિત કરો.
{૨} યં ત્વા પૃષતી રથે પ્રષ્ટિર્વહતિ રોહિત । શુભા યાસિ રિણન્ન્ અપઃ
જેને ચિતરેલી ગાય રથમાં ખેંચે છે, એ રોહિત, તું તેજસ્વી રીતે ચાલે છે અને પાણી દૂર કરે છે.
અનુવ્રતા રોહિણી રોહિતસ્ય સૂરિઃ સુવર્ણા બૃહતી સુવર્ચાઃ । તયા વાજાન્ વિશ્વરૂપાં જયેમ તયા વિશ્વાઃ પૃતના અભિ ષ્યામ
રોહિતની અનુગામી રોહિણી તેજસ્વી, સુવર્ણમય, મહાન અને ઉજ્જવળ છે. એના સહારે આપણે સર્વ પ્રકારની સંપત્તિ જીતીએ અને સર્વ યુદ્ધોમાં વિજયી થાઈએ.
ઇદં સદો રોહિણી રોહિતસ્યાસૌ પન્થાઃ પૃષતી યેન યાતિ । તાં ગન્ધર્વાઃ કશ્યપા ઉન્ નયન્તિ તાં રક્ષન્તિ કવયોઽપ્રમાદમ્
આ રોહિણીનું આસન છે, રોહિતનો માર્ગ છે, જેમાં ચિતરેલી ગાય જાય છે. ગંધર્વ અને કશ્યપ એના માર્ગદર્શન કરે છે; ઋષિઓ એનું ધ્યાન રાખે છે કે કોઈ ભૂલ ન થાય.
સૂર્યસ્યાશ્વા હરયઃ કેતુમન્તઃ સદા વહન્ત્યમૃતાઃ સુખં રથમ્ । ઘૃતપાવા રોહિતો ભ્રાજમાનો દિવં દેવઃ પૃષતીમા વિવેશ
સૂર્યના ઘોડા, ધ્વજાવાળા, હંમેશા અમૃતમય સુખદ રથ ખેંચે છે. તેજસ્વી, ઘૃતથી પવિત્ર, દેવરૂપ રોહિત આકાશમાં ચિતરેલી ગાયમાં પ્રવેશ્યો છે.
યો રોહિતો વૃષભસ્તિગ્મશૃઙ્ગઃ પર્યગ્નિં પરિ સૂર્યં બભૂવ । યો વિષ્ટભ્નાતિ પૃથિવીં દિવં ચ તસ્માદ્દેવા અધિ સૃષ્ટીઃ સૃજન્તે
રોહિત, તીખા શિંગાવાળો વૃષભ, અગ્નિ અને સૂર્ય બની ગયો. એ પૃથ્વી અને આકાશને આધાર આપે છે; એમાંથી દેવતાઓ સર્જન કરે છે.
રોહિતો દિવમારુહન્ મહતઃ પર્યર્ણવાત્। સર્વો રુરોહ રોહિતો રુહઃ
રોહિત મહાસાગરમાંથી આકાશમાં ઉન્નત થયો; રોહિત સંપૂર્ણ રીતે ઉન્નત થયો, રોહિત ઊભો થયો.
વિ મિમીષ્વ પયસ્વતીં ઘૃતાચીં દેવાનાં ધેનુરનપસ્પૃગેષા । ઇન્દ્રઃ સોમં પિબતુ ક્ષેમો અસ્ત્વગ્નિઃ પ્ર સ્તૌતુ વિ મૃધો નુદસ્વ
દેવતાઓની પોષક, ઘૃતથી ભરપૂર, અસ્પર્શિત ગાયને વિતરો. ઇન્દ્ર સોમપાન કરે, સુખ-શાંતિ રહે; અગ્નિ સ્તુતિ કરે અને દુશ્મનોને દૂર કરે.
સમિદ્ધો અગ્નિઃ સમિધાનો ઘૃતવૃદ્ધો ઘૃતાહુતઃ । અભીષાટ્વિશ્વાષાડગ્નિઃ સપત્નાન્ હન્તુ યે મમ
અગ્નિ પ્રજ્વલિત થયો છે, સમિધાથી પ્રજ્વલિત, ઘૃતથી પોષાય છે, ઘૃતથી આહુતિ અપાય છે. સર્વવિજયી અગ્નિ મારા શત્રુઓને, મારા વિરોધીઓને નાશ કરે.