યં વાં પિતા પચતિ યં ચ માતા રિપ્રાન્ નિર્મુક્ત્યૈ શમલાચ્ચ વાચઃ । સ ઓદનઃ શતધારઃ સ્વર્ગ ઉભે વ્યાપ નભસી મહિત્વા
તમારા પિતા અને માતા જે ભોજન દુશ્મનોથી અને દુષિત વાણીથી મુક્તિ માટે બનાવે છે, એ ભોજન અનેક ધારોવાળું છે, સ્વર્ગીય છે અને આખા આકાશને व्यापે છે.
ઉભે નભસી ઉભયાંશ્ચ લોકાન્ યે યજ્વનામભિજિતાઃ સ્વર્ગાઃ । તેષાં જ્યોતિષ્માન્ મધુમાન્ યો અગ્રે તસ્મિન્ પુત્રૈર્જરસિ સં શ્રયેથામ્
બંને આકાશ અને બંને લોક, જે યજ્ઞ કરનારાઓએ જીત્યા છે, તેમાં જે પ્રકાશમય અને મધુર છે, તેમાં વૃદ્ધાવસ્થામાં બાળકો સાથે આશ્રય લો.
પ્રાચીંપ્રાચીં પ્રદિશમા રભેથામેતં લોકં શ્રદ્દધાનાઃ સચન્તે । યદ્વાં પક્વં પરિવિષ્ટમગ્નૌ તસ્ય ગુપ્તયે દંપતી સં શ્રયેથામ્
પૂર્વ દિશા પકડો, સતત આગળ વધો; શ્રદ્ધાળુઓ આ લોકને પ્રાપ્ત કરે છે. અગ્નિમાં જે તમારે માટે પકવાયું અને પીરસાયું છે, એનું રક્ષણ કરવા દંપતી તરીકે તેમાં આશ્રય લો.
દક્ષિણાં દિશમભિ નક્ષમાણૌ પર્યાવર્તેથામભિ પાત્રમેતત્। તસ્મિન્ વાં યમઃ પિતૃભિઃ સંવિદાનઃ પક્વાય શર્મ બહુલં નિ યચ્છાત્
દક્ષિણ દિશા તરફ ફરીને, આ પાત્ર પાસે આવો. ત્યાં યમ પિતૃઓ સાથે મળીને પકવાયેલા ભોજન માટે તમને વિશાળ આશ્રય આપે છે.
પ્રતીચી દિશામિયમિદ્વરં યસ્યાં સોમો અધિપા મૃડિતા ચ । તસ્યાં શ્રયેથાં સુકૃતઃ સચેથામધા પક્વાન્ મિથુના સં ભવાથઃ
પશ્ચિમ દિશા તરફ જાઓ, જે શ્રેષ્ઠ છે, જ્યાં સોમ રાજા છે અને કૃપા આપે છે. તેમાં આશ્રય લો, સારા લોકો સાથે જોડાઓ; ત્યાં, ભોજન પકવાય ત્યારે દંપતી તરીકે એક થાઓ.
ઉત્તરં રાષ્ટ્રં પ્રજયોત્તરાવદ્દિશામુદીચી કૃણવન્ નો અગ્રમ્ । પાઙ્ક્તં છન્દઃ પુરુષો બભૂવ વિશ્વૈર્વિશ્વાઙ્ગૈઃ સહ સં ભવેમ
ઉત્તર પ્રદેશ સંતાનમાં શ્રેષ્ઠ છે; ઉત્તર દિશા આપણું આરંભ બનો. પંક્તિ છંદ પુરુષ બની ગયો, સર્વ જીવો સાથે; આપણે બધા અંગો સાથે એક થાવા.
{૧૩} ધ્રુવેયં વિરાણ્નમો અસ્ત્વસ્યૈ શિવા પુત્રેભ્ય ઉત મહ્યમસ્તુ । સા નો દેવ્યદિતે વિશ્વવાર ઇર્ય ઇવ ગોપા અભિ રક્ષ પક્વમ્
આ વિરાટ સ્થિર અને માન્ય રહે; બાળકો માટે અને મારા માટે પણ શુભ રહે. દેવી અદિતિ, સર્વ પસંદ કરનારી, ગોપાળક જેમ પશુઓનું રક્ષણ કરે તેમ પકવાયેલા ભોજનનું રક્ષણ કર.
પિતેવ પુત્રાન્ અભિ સં સ્વજસ્વ નઃ શિવા નો વાતા ઇહ વાન્તુ ભૂમૌ । યમોદનં પચતો દેવતે ઇહ તં નસ્તપ ઉત સત્યં ચ વેત્તુ
પિતા જેમ પુત્રોને ભેટે છે તેમ તું અમને જોડ; પવન અહીં ધરતી પર અમારે માટે શાંત રહે. દેવી, યમનું ભોજન તું પકવે છે, એ તાપ અને સત્ય અમને અહીં મળે.
યદ્યદ્કૃષ્ણઃ શકુન એહ ગત્વા ત્સરન્ વિષક્તં બિલ આસસાદ । યદ્વા દાસ્યાર્દ્રહસ્તા સમઙ્ક્ત ઉલૂખલં મુસલં શુમ્ભતાપઃ
યહાં જે કાળો પક્ષી આવીને ફર્યો છે અને કોઈ ખાડામાં ફસાયેલું કંઈક શોધ્યું છે; અથવા જે દાસી ભીંજાયેલી હાથે સ્પર્શ કરે છે, અથવા ઉલૂખલ અને મુસળ સાફ કરે છે—
અયં ગ્રાવા પૃથુબુધ્નો વયોધાઃ પૂતઃ પવિત્રૈરપ હન્તુ રક્ષઃ । આ રોહ ચર્મ મહિ શર્મ યચ્છ મા દંપતી પૌત્રમઘં નિ ગાતામ્
આ પહોળા તળાવાળો પથ્થર, જીવનદાતા, શુદ્ધ કરનારોથી શુદ્ધ થઈને, દુષ્ટતાને દૂર કરે. ચામડાં પર ચઢો, વિશાળ રક્ષણ આપો; દંપતીને પૌત્ર દુઃખ ના મળે.
વનસ્પતિઃ સહ દેવૈર્ન આગન્ રક્ષઃ પિશાચામપબાધમાનઃ । સ ઉચ્છ્રયાતૈ પ્ર વદાતિ વાચં તેન લોકામભિ સર્વાન્ જયેમ
વનસ્પતિ દેવો સાથે આવ્યા છે, દુષ્ટ આત્માઓને દૂર કરે છે. તે ઊભો રહીને વાણી બોલે છે; તેના દ્વારા આપણે બધા લોક જીતીએ.
સપ્ત મેધાન્ પશવઃ પર્યગૃહ્ણન્ ય એષાં જ્યોતિષ્માઁ ઉત યશ્ચકર્શ । ત્રયસ્ત્રિંશદ્દેવતાસ્તાન્ત્સચન્તે સ નઃ સ્વર્ગમભિ નેષ લોકમ્
પશુઓએ સાત યજ્ઞસ્થળોને ઘેરી લીધા છે, તેજસ્વી અને ખેંચનારા બંને. ત્રેત્રીસ દેવતાઓ તેમાં જોડાય છે; તે અમને સ્વર્ગલોકમાં લઈ જાય.
સ્વર્ગં લોકમભિ નો નયાસિ સં જાયયા સહ પુત્રૈઃ સ્યામ । ગૃહ્ણામિ હસ્તમનુ મૈત્વત્ર મા નસ્તારીન્ નિર્ઋતિર્મો અરાતિઃ
અમને સ્વર્ગલોકમાં લઈ જા; પત્ની અને સંતાન સાથે અમે રહીએ. હું તારો હાથ સુખ માટે પકડું છું; દુઃખ, વિનાશ કે શત્રુતા અમને ન સ્પર્શે.
ગ્રાહિં પાપ્માનમતિ તામયામ તમો વ્યસ્ય પ્ર વદાસિ વલ્ગુ । વાનસ્પત્ય ઉદ્યતો મા જિહિંસીર્મા તણ્ડુલં વિ શરીર્દેવયન્તમ્
અમે પકડનારી પાપી શક્તિને દૂર કરીએ છીએ, અંધકાર હટાવીએ છીએ, તું મીઠી વાણી બોલે છે. વનસ્પતિના સાધન, ઊંચા થયેલા, તું નુકસાન ન કર; દેવોને અર્પણ થતો તાંદુલ વિખેરાતો ન રહે.
વિશ્વવ્યચા ઘૃતપૃષ્ઠો ભવિષ્યન્ત્સયોનિર્લોકમુપ યાહ્યેતમ્ । વર્ષવૃદ્ધમુપ યચ્છ શૂર્પં તુષં પલાવાન્ અપ તદ્વિનક્તુ
જે સર્વત્ર ફેલાયેલો છે, જેના પીઠે ઘી છે, અને જે ફરી જન્મ લેવા જાય છે—એ જગતમાં આવો, વરસાદથી જૂનું થયેલું સુર્પ લો, અને તે સુર્પ ધાન્યને છાલથી અલગ કરે.
ત્રયો લોકાઃ સંમિતા બ્રાહ્મણેન દ્યૌરેવાસૌ પૃથિવ્યન્તરિક્ષમ્ । અંશૂન્ ગૃભીત્વાન્વારભેથામા પ્યાયન્તાં પુનરા યન્તુ શૂર્પમ્
ત્રણ લોક બ્રાહ્મણે માપ્યા છે: આ સ્વર્ગ, પૃથ્વી અને આકાશ છે. એ લોકોએ પોતાની કિરણો ભેગા કરીને ફરીથી સુર્પમાં ભરાવા દો અને વધે.
{૧૪} પૃથગ્રૂપાણિ બહુધા પશૂનામેકરૂપો ભવસિ સં સમૃદ્ધ્યા । એતાં ત્વચં લોહિનીં તાં નુદસ્વ ગ્રાવા શુમ્ભાતિ મલગ ઇવ વસ્ત્રા
પશુઓમાં તું અનેક રૂપે દેખાય છે, પણ પૂર્ણતામાં તું એકરૂપ થાય છે. આ લાલ ચામડી દૂર કરી દે; જેમ ધોવણિયો કપડાં ધોઇને સાફ કરે, તેમ પથ્થર તેને શુદ્ધ કરે છે.
પૃથિવીં ત્વા પૃથિવ્યામા વેશયામિ તનૂઃ સમાની વિકૃતા ત એષા । યદ્યદ્દ્યુત્તં લિખિતમર્પણેન તેન મા સુસ્રોર્બ્રહ્મણાપિ તદ્વપામિ
હું તને પૃથ્વી પર પૃથ્વી પર જ વસાવું છું; આ શરીર એક જ છે, ભલે બદલાયું હોય. જે કંઈ ઉપર અર્પણથી લખાયું છે, તે મારે પાસેથી દૂર ન થાય; બ્રાહ્મણના બળે હું તેને દૂર કરું છું.
જનિત્રીવ પ્રતિ હર્યાસિ સૂનું સં ત્વા દધામિ પૃથિવીં પૃથિવ્યા । ઉખા કુમ્ભી વેદ્યાં મા વ્યથિષ્ઠા યજ્ઞાયુધૈરાજ્યેનાતિષક્તા
જેમ માતા પોતાના દીકરામાં આનંદ પામે છે, તેમ હું તને પૃથ્વી પર પૃથ્વી પર જ મૂકો છું. ઓ ઉખાળી, કુંભી, વેદી—યજ્ઞના સાધનો અને ઘીના બળે તું ડગે નહીં.
અગ્નિઃ પચન્ રક્ષતુ ત્વા પુરસ્તાદિન્દ્રો રક્ષતુ દક્ષિણતો મરુત્વાન્ । વરુણસ્ત્વા દૃંહાદ્ધરુણે પ્રતીચ્યા ઉત્તરાત્ત્વા સોમઃ સં દદાતૈ
અગ્નિ તને આગળથી રક્ષે, ઇન્દ્ર અને મરુતો દક્ષિણથી રક્ષે, વર્ણ પશ્ચિમ તરફ તને દૃઢ કરે અને સોમ ઉત્તર તરફથી તને એક કરે.
પૂતાઃ પવિત્રૈઃ પવન્તે અભ્રાદ્દિવં ચ યન્તિ પૃથિવીં ચ લોકાન્ । તા જીવલા જીવધન્યાઃ પ્રતિષ્ઠાઃ પાત્ર આસિક્તાઃ પર્યગ્નિરિન્ધામ્
પવિત્રોથી શુદ્ધ થયેલી, એ વહે છે; વાદળમાંથી સ્વર્ગ અને પૃથ્વીના લોકોએ જાય છે. એ જીવંત, જીવનદાયી, સ્થિર થયેલી, વાસણમાં ઢાંકી, હું ચારે બાજુ અગ્નિ પ્રગટાવું છું.
આ યન્તિ દિવઃ પૃથિવીં સચન્તે ભૂમ્યાઃ સચન્તે અધ્યન્તરિક્ષમ્ । શુદ્ધાઃ સતીસ્તા ઉ શુમ્ભન્ત એવ તા નઃ સ્વર્ગમભિ લોકં નયન્તુ
એ સ્વર્ગમાંથી આવે છે, પૃથ્વી સાથે જોડાય છે; પૃથ્વી પરના આકાશ સાથે પણ જોડાય છે. શુદ્ધ હોવાથી, એ તેજ આપે છે; એ આપણને સ્વર્ગલોક સુધી લઈ જાય.
ઉતેવ પ્રભ્વીરુત સંમિતાસ ઉત શુક્રાઃ શુચયશ્ચામૃતાસઃ । તા ઓદનં દંપતિભ્યાં પ્રશિષ્ટા આપઃ શિક્ષન્તીઃ પચતા સુનાથાઃ
એ શક્તિશાળી, માપેલા, તેજસ્વી, શુદ્ધ અને અમર છે. એ જળ, ઘરનાં બે સ્વામીઓના આદેશથી, સુનિયંત્રિત રીતે અન્ન રાંધે છે.
સંખ્યાતા સ્તોકાઃ પૃથિવીં સચન્તે પ્રાણાપાનૈઃ સંમિતા ઓષધીભિઃ । અસંખ્યાતા ઓપ્યમાનાઃ સુવર્ણાઃ સર્વં વ્યાપુઃ શુચયઃ શુચિત્વમ્
માપેલા ટીપાં પૃથ્વી સાથે જોડાય છે, શ્વાસ અને ઔષધિઓથી માપેલા છે; અનમાપેલા, વહેતા, સુવર્ણ જેવા, સર્વત્ર વ્યાપે છે, શુદ્ધતામાં શુદ્ધ છે.
ઉદ્યોધન્ત્યભિ વલ્ગન્તિ તપ્તાઃ ફેનમસ્યન્તિ બહુલાંશ્ચ બિન્દૂન્ । યોષેવ દૃષ્ટ્વા પતિમૃત્વિયાયૈતૈસ્તણ્ડુલૈર્ભવતા સમાપઃ
એ ઊભા થાય છે, તેજ આપે છે, ગરમ થઈને ફેન અને અનેક ટીપાં ફેંકે છે. જેમ વધૂ પતિને જુએ છે, તેમ આ તંડુલોથી તું એક થાય છે.
ઉત્થાપય સીદતો બુધ્ન એનાન્ અદ્ભિરાત્માનમભિ સં સ્પૃશન્તામ્ । અમાસિ પાત્રૈરુદકં યદેતન્ મિતાસ્તણ્ડુલાઃ પ્રદિશો યદીમાઃ
બેસેલા લોકોને ઊભા કરો, તેઓ પોતાને પાણીથી સ્પર્શ કરે. આ વાસણોમાં પાણી છે; આ માપેલા તંડુલ છે, આ દિશાઓ છે.
{૧૫} પ્ર યચ્છ પર્શું ત્વરયા હરૌષમહિંસન્ત ઓષધીર્દાન્તુ પર્વન્ । યાસાં સોમઃ પરિ રાજ્યં બભૂવામન્યુતા નો વીરુધો ભવન્તુ
કુહાડો આપી દો, જલદી કરો, છોડોને નુકસાન ન થાય તેમ કાપો, જેમના રાજ્યને સોમાએ ઘેરી લીધું છે; બીજાં વાવેતર આપણા માટે રહે.
નવં બર્હિરોદનાય સ્તૃણીત પ્રિયં હૃદશ્ચક્ષુષો વલ્ગ્વસ્તુ । તસ્મિન્ દેવાઃ સહ દૈવીર્વિશન્ત્વિમં પ્રાશ્નન્ત્વૃતુભિર્નિષદ્ય
નવું દર્ભ અર્પણ માટે પાથરો, જે હૃદયને પ્રિય અને આંખોને મનભાવન હોય. એ પર દેવો અને દેવીઓ આવે, ઋતુઓ સાથે બેઠા આ અન્ન ગ્રહણ કરે.
વનસ્પતે સ્તીર્ણમા સીદ બર્હિરગ્નિષ્ટોમૈઃ સંમિતો દેવતાભિઃ । ત્વષ્ટ્રેવ રૂપં સુકૃતં સ્વધિત્યૈના એહાઃ પરિ પાત્રે દદૃશ્રામ્
વનસ્પતિ, પાથરાયેલ દર્ભ પર બેસો, અગ્નિહોત્રથી માપેલા દેવતાઓ સાથે. ત્વષ્ટા જેવું સુંદર રૂપ ધારણ કરીને અહીં આવો; વાસણની આસપાસ તને નિહાળો.
ષષ્ટ્યાં શરત્સુ નિધિપા અભીચ્છાત્સ્વઃ પક્વેનાભ્યશ્નવાતૈ । ઉપૈનં જીવાન્ પિતરશ્ચ પુત્રા એતં સ્વર્ગં ગમયાન્તમગ્નેઃ
સાંભાળનારોએ સાઠ બાણોમાં સારી રીતે પકાવેલું અન્ન ખાવું જોઈએ. જીવતા પિતા અને પુત્રો એ પર આવે, અને અગ્નિના સ્વર્ગલોક તરફ જનારને ત્યાં પહોંચાડે.