તે દેવેભ્ય આ વૃશ્ચન્તે પાપં જીવન્તિ સર્વદા । ક્રવ્યાદ્યાન્ અગ્નિરન્તિકાદશ્વ ઇવાનુવપતે નડમ્
તે લોકો દેવોથી અલગ છે, છતાં હંમેશા પાપમાં જીવે છે; અગ્નિ ઘોડા જેવી ઝડપથી માંસખોરોને નજીકથી હાંકે છે, જેમ કે કોઈ નળિયાંને હાંકે છે.
{૧૧} યેઽશ્રદ્ધા ધનકામ્યા ક્રવ્યાદા સમાસતે । તે વા અન્યેષાં કુમ્ભીં પર્યાદધતિ સર્વદા
જે લોકો શ્રદ્ધાવિહિન છે, ધન માટે લાલચુ છે અને માંસખોરો સાથે ભેગા થાય છે—એ હંમેશા બીજાના વાસણને ભરતા રહે છે.
પ્રેવ પિપતિષતિ મનસા મુહુરા વર્તતે પુનઃ । ક્રવ્યાદ્યાન્ અગ્નિરન્તિકાદનુવિદ્વાન્ વિતાવતિ
મન તો પડી જાય એવું લાગે છે, પણ વારંવાર પાછું ફરી આવે છે; સમજદાર વ્યક્તિ જાણીને માંસખોરોને અગ્નિથી દૂર રાખે છે.
અવિઃ કૃષ્ણા ભાગધેયં પશૂનાં સીસં ક્રવ્યાદપિ ચન્દ્રં ત આહુઃ । માષાઃ પિષ્ટા ભાગધેયં તે હવ્યમરણ્યાન્યા ગહ્વરં સચસ્વ
કાળી ભેંસ પશુઓનો ભાગ છે, સીસું માંસખોરનો ભાગ છે, અને ચાંદ્ર પણ તેમનો કહેવાય છે; પીસેલા મગ તારો ભાગ છે—એ હવનરૂપે અર્પણ કર અને જંગલ સાથે જોડાઈ જા.
ઇષીકાં જરતીમિષ્ટ્વા તિલ્પિઞ્જં દણ્ડનં નડમ્ । તમિન્દ્ર ઇધ્મં કૃત્વા યમસ્યાગ્નિં નિરાદધૌ
ઈશીકાની પૂંછડી, તલના છોલ, લાકડી અને નળિયાંથી પૂજા કરીને, ઈન્દ્રે એ બધું ઈંધણ બનાવ્યું અને યમના અગ્નિને પ્રગટાવ્યું.
પ્રત્યઞ્ચમર્કં પ્રત્યર્પયિત્વા પ્રવિદ્વાન્ પન્થાં વિ હ્યાવિવેશ । પરામીષામસૂન્ દિદેશ દીર્ઘેણાયુષા સમિમાન્ત્સૃજામિ
પશ્ચિમ તરફ જતાં સૂર્યને પાછો આપીને, જ્ઞાની વ્યક્તિ માર્ગમાં પ્રવેશી ગયો છે; એણે તેમનાં શ્વાસ બીજે મોકલ્યા છે, અને લાંબા આયુષ્ય સાથે, હું આ લોકોને મુક્ત કરું છું.
12.3 પુમાન્ પુંસોઽધિ તિષ્ઠ ચર્મેહિ તત્ર હ્વયસ્વ યતમા પ્રિયા તે । યાવન્તાવગ્રે પ્રથમં સમેયથુસ્તદ્વાં વયો યમરાજ્યે સમાનમ્
એક માણસ બીજાના ચામડાં પર ઊભો છે; ત્યાં, તું તારા માટે પ્રયત્ન કરતી પ્રિયાને બોલાવ. જેમ તમે બંને શરૂઆતમાં મળ્યા હતા, એ જ આયુષ્ય યમના રાજ્યમાં તમે બંનેને મળે.
તાવદ્વાં ચક્ષુસ્તતિ વીર્યાણિ તાવત્તેજસ્તતિધા વાજિનાનિ । અગ્નિઃ શરીરં સચતે યદૈધોઽધા પક્વાન્ મિથુના સં ભવાથઃ
તમારી નજર, શક્તિ, તેજ અને જોર પણ એટલું જ રહે. જેમ અગ્નિ શરીર સાથે જોડાય છે જ્યારે તે પ્રગટે છે, અને જ્યારે ભોજન તૈયાર થાય છે, ત્યારે તમે બંને જોડાઈ જાવ.
સમસ્મિંલ્લોકે સમુ દેવયાને સં સ્મા સમેતં યમરાજ્યેષુ । પૂતૌ પવિત્રૈરુપ તદ્ધ્વયેથાં યદ્યદ્રેતો અધિ વાં સંબભૂવ
આ દુનિયામાં, દેવોના માર્ગે અને યમના લોકમાં પણ તમે બંને સાથે રહો. શુદ્ધ કરનારોથી શુદ્ધ થઈને, જો તમારી વચ્ચે બીજ ઊગ્યું હોય તો તેને સ્મરણ કરો.
આપસ્પુત્રાસો અભિ સં વિશધ્વમિમં જીવં જીવધન્યાઃ સમેત્ય । તાસાં ભજધ્વમમૃતં યમાહુરોદનં પચતિ વાં જનિત્રી
પાણીના પુત્રો, જીવતા માણસને ઘેરી લો, તમે જીવન આપનારા છો. એકઠા થઈને, અમૃત જેવું ભોજન વહેંચો, જે તમારી માતા તમારા માટે બનાવે છે એમ કહેવાય છે.
યં વાં પિતા પચતિ યં ચ માતા રિપ્રાન્ નિર્મુક્ત્યૈ શમલાચ્ચ વાચઃ । સ ઓદનઃ શતધારઃ સ્વર્ગ ઉભે વ્યાપ નભસી મહિત્વા
તમારા પિતા અને માતા જે ભોજન દુશ્મનોથી અને દુષિત વાણીથી મુક્તિ માટે બનાવે છે, એ ભોજન અનેક ધારોવાળું છે, સ્વર્ગીય છે અને આખા આકાશને व्यापે છે.
ઉભે નભસી ઉભયાંશ્ચ લોકાન્ યે યજ્વનામભિજિતાઃ સ્વર્ગાઃ । તેષાં જ્યોતિષ્માન્ મધુમાન્ યો અગ્રે તસ્મિન્ પુત્રૈર્જરસિ સં શ્રયેથામ્
બંને આકાશ અને બંને લોક, જે યજ્ઞ કરનારાઓએ જીત્યા છે, તેમાં જે પ્રકાશમય અને મધુર છે, તેમાં વૃદ્ધાવસ્થામાં બાળકો સાથે આશ્રય લો.
પ્રાચીંપ્રાચીં પ્રદિશમા રભેથામેતં લોકં શ્રદ્દધાનાઃ સચન્તે । યદ્વાં પક્વં પરિવિષ્ટમગ્નૌ તસ્ય ગુપ્તયે દંપતી સં શ્રયેથામ્
પૂર્વ દિશા પકડો, સતત આગળ વધો; શ્રદ્ધાળુઓ આ લોકને પ્રાપ્ત કરે છે. અગ્નિમાં જે તમારે માટે પકવાયું અને પીરસાયું છે, એનું રક્ષણ કરવા દંપતી તરીકે તેમાં આશ્રય લો.
દક્ષિણાં દિશમભિ નક્ષમાણૌ પર્યાવર્તેથામભિ પાત્રમેતત્। તસ્મિન્ વાં યમઃ પિતૃભિઃ સંવિદાનઃ પક્વાય શર્મ બહુલં નિ યચ્છાત્
દક્ષિણ દિશા તરફ ફરીને, આ પાત્ર પાસે આવો. ત્યાં યમ પિતૃઓ સાથે મળીને પકવાયેલા ભોજન માટે તમને વિશાળ આશ્રય આપે છે.
પ્રતીચી દિશામિયમિદ્વરં યસ્યાં સોમો અધિપા મૃડિતા ચ । તસ્યાં શ્રયેથાં સુકૃતઃ સચેથામધા પક્વાન્ મિથુના સં ભવાથઃ
પશ્ચિમ દિશા તરફ જાઓ, જે શ્રેષ્ઠ છે, જ્યાં સોમ રાજા છે અને કૃપા આપે છે. તેમાં આશ્રય લો, સારા લોકો સાથે જોડાઓ; ત્યાં, ભોજન પકવાય ત્યારે દંપતી તરીકે એક થાઓ.
ઉત્તરં રાષ્ટ્રં પ્રજયોત્તરાવદ્દિશામુદીચી કૃણવન્ નો અગ્રમ્ । પાઙ્ક્તં છન્દઃ પુરુષો બભૂવ વિશ્વૈર્વિશ્વાઙ્ગૈઃ સહ સં ભવેમ
ઉત્તર પ્રદેશ સંતાનમાં શ્રેષ્ઠ છે; ઉત્તર દિશા આપણું આરંભ બનો. પંક્તિ છંદ પુરુષ બની ગયો, સર્વ જીવો સાથે; આપણે બધા અંગો સાથે એક થાવા.
{૧૩} ધ્રુવેયં વિરાણ્નમો અસ્ત્વસ્યૈ શિવા પુત્રેભ્ય ઉત મહ્યમસ્તુ । સા નો દેવ્યદિતે વિશ્વવાર ઇર્ય ઇવ ગોપા અભિ રક્ષ પક્વમ્
આ વિરાટ સ્થિર અને માન્ય રહે; બાળકો માટે અને મારા માટે પણ શુભ રહે. દેવી અદિતિ, સર્વ પસંદ કરનારી, ગોપાળક જેમ પશુઓનું રક્ષણ કરે તેમ પકવાયેલા ભોજનનું રક્ષણ કર.
પિતેવ પુત્રાન્ અભિ સં સ્વજસ્વ નઃ શિવા નો વાતા ઇહ વાન્તુ ભૂમૌ । યમોદનં પચતો દેવતે ઇહ તં નસ્તપ ઉત સત્યં ચ વેત્તુ
પિતા જેમ પુત્રોને ભેટે છે તેમ તું અમને જોડ; પવન અહીં ધરતી પર અમારે માટે શાંત રહે. દેવી, યમનું ભોજન તું પકવે છે, એ તાપ અને સત્ય અમને અહીં મળે.
યદ્યદ્કૃષ્ણઃ શકુન એહ ગત્વા ત્સરન્ વિષક્તં બિલ આસસાદ । યદ્વા દાસ્યાર્દ્રહસ્તા સમઙ્ક્ત ઉલૂખલં મુસલં શુમ્ભતાપઃ
યહાં જે કાળો પક્ષી આવીને ફર્યો છે અને કોઈ ખાડામાં ફસાયેલું કંઈક શોધ્યું છે; અથવા જે દાસી ભીંજાયેલી હાથે સ્પર્શ કરે છે, અથવા ઉલૂખલ અને મુસળ સાફ કરે છે—
અયં ગ્રાવા પૃથુબુધ્નો વયોધાઃ પૂતઃ પવિત્રૈરપ હન્તુ રક્ષઃ । આ રોહ ચર્મ મહિ શર્મ યચ્છ મા દંપતી પૌત્રમઘં નિ ગાતામ્
આ પહોળા તળાવાળો પથ્થર, જીવનદાતા, શુદ્ધ કરનારોથી શુદ્ધ થઈને, દુષ્ટતાને દૂર કરે. ચામડાં પર ચઢો, વિશાળ રક્ષણ આપો; દંપતીને પૌત્ર દુઃખ ના મળે.
વનસ્પતિઃ સહ દેવૈર્ન આગન્ રક્ષઃ પિશાચામપબાધમાનઃ । સ ઉચ્છ્રયાતૈ પ્ર વદાતિ વાચં તેન લોકામભિ સર્વાન્ જયેમ
વનસ્પતિ દેવો સાથે આવ્યા છે, દુષ્ટ આત્માઓને દૂર કરે છે. તે ઊભો રહીને વાણી બોલે છે; તેના દ્વારા આપણે બધા લોક જીતીએ.
સપ્ત મેધાન્ પશવઃ પર્યગૃહ્ણન્ ય એષાં જ્યોતિષ્માઁ ઉત યશ્ચકર્શ । ત્રયસ્ત્રિંશદ્દેવતાસ્તાન્ત્સચન્તે સ નઃ સ્વર્ગમભિ નેષ લોકમ્
પશુઓએ સાત યજ્ઞસ્થળોને ઘેરી લીધા છે, તેજસ્વી અને ખેંચનારા બંને. ત્રેત્રીસ દેવતાઓ તેમાં જોડાય છે; તે અમને સ્વર્ગલોકમાં લઈ જાય.
સ્વર્ગં લોકમભિ નો નયાસિ સં જાયયા સહ પુત્રૈઃ સ્યામ । ગૃહ્ણામિ હસ્તમનુ મૈત્વત્ર મા નસ્તારીન્ નિર્ઋતિર્મો અરાતિઃ
અમને સ્વર્ગલોકમાં લઈ જા; પત્ની અને સંતાન સાથે અમે રહીએ. હું તારો હાથ સુખ માટે પકડું છું; દુઃખ, વિનાશ કે શત્રુતા અમને ન સ્પર્શે.
ગ્રાહિં પાપ્માનમતિ તામયામ તમો વ્યસ્ય પ્ર વદાસિ વલ્ગુ । વાનસ્પત્ય ઉદ્યતો મા જિહિંસીર્મા તણ્ડુલં વિ શરીર્દેવયન્તમ્
અમે પકડનારી પાપી શક્તિને દૂર કરીએ છીએ, અંધકાર હટાવીએ છીએ, તું મીઠી વાણી બોલે છે. વનસ્પતિના સાધન, ઊંચા થયેલા, તું નુકસાન ન કર; દેવોને અર્પણ થતો તાંદુલ વિખેરાતો ન રહે.
વિશ્વવ્યચા ઘૃતપૃષ્ઠો ભવિષ્યન્ત્સયોનિર્લોકમુપ યાહ્યેતમ્ । વર્ષવૃદ્ધમુપ યચ્છ શૂર્પં તુષં પલાવાન્ અપ તદ્વિનક્તુ
જે સર્વત્ર ફેલાયેલો છે, જેના પીઠે ઘી છે, અને જે ફરી જન્મ લેવા જાય છે—એ જગતમાં આવો, વરસાદથી જૂનું થયેલું સુર્પ લો, અને તે સુર્પ ધાન્યને છાલથી અલગ કરે.
ત્રયો લોકાઃ સંમિતા બ્રાહ્મણેન દ્યૌરેવાસૌ પૃથિવ્યન્તરિક્ષમ્ । અંશૂન્ ગૃભીત્વાન્વારભેથામા પ્યાયન્તાં પુનરા યન્તુ શૂર્પમ્
ત્રણ લોક બ્રાહ્મણે માપ્યા છે: આ સ્વર્ગ, પૃથ્વી અને આકાશ છે. એ લોકોએ પોતાની કિરણો ભેગા કરીને ફરીથી સુર્પમાં ભરાવા દો અને વધે.
{૧૪} પૃથગ્રૂપાણિ બહુધા પશૂનામેકરૂપો ભવસિ સં સમૃદ્ધ્યા । એતાં ત્વચં લોહિનીં તાં નુદસ્વ ગ્રાવા શુમ્ભાતિ મલગ ઇવ વસ્ત્રા
પશુઓમાં તું અનેક રૂપે દેખાય છે, પણ પૂર્ણતામાં તું એકરૂપ થાય છે. આ લાલ ચામડી દૂર કરી દે; જેમ ધોવણિયો કપડાં ધોઇને સાફ કરે, તેમ પથ્થર તેને શુદ્ધ કરે છે.
પૃથિવીં ત્વા પૃથિવ્યામા વેશયામિ તનૂઃ સમાની વિકૃતા ત એષા । યદ્યદ્દ્યુત્તં લિખિતમર્પણેન તેન મા સુસ્રોર્બ્રહ્મણાપિ તદ્વપામિ
હું તને પૃથ્વી પર પૃથ્વી પર જ વસાવું છું; આ શરીર એક જ છે, ભલે બદલાયું હોય. જે કંઈ ઉપર અર્પણથી લખાયું છે, તે મારે પાસેથી દૂર ન થાય; બ્રાહ્મણના બળે હું તેને દૂર કરું છું.
જનિત્રીવ પ્રતિ હર્યાસિ સૂનું સં ત્વા દધામિ પૃથિવીં પૃથિવ્યા । ઉખા કુમ્ભી વેદ્યાં મા વ્યથિષ્ઠા યજ્ઞાયુધૈરાજ્યેનાતિષક્તા
જેમ માતા પોતાના દીકરામાં આનંદ પામે છે, તેમ હું તને પૃથ્વી પર પૃથ્વી પર જ મૂકો છું. ઓ ઉખાળી, કુંભી, વેદી—યજ્ઞના સાધનો અને ઘીના બળે તું ડગે નહીં.
અગ્નિઃ પચન્ રક્ષતુ ત્વા પુરસ્તાદિન્દ્રો રક્ષતુ દક્ષિણતો મરુત્વાન્ । વરુણસ્ત્વા દૃંહાદ્ધરુણે પ્રતીચ્યા ઉત્તરાત્ત્વા સોમઃ સં દદાતૈ
અગ્નિ તને આગળથી રક્ષે, ઇન્દ્ર અને મરુતો દક્ષિણથી રક્ષે, વર્ણ પશ્ચિમ તરફ તને દૃઢ કરે અને સોમ ઉત્તર તરફથી તને એક કરે.