યદ્રિપ્રં શમલં ચકૃમ યચ્ચ દુષ્કૃતમ્ । આપો મા તસ્માચ્છુમ્ભન્ત્વગ્નેઃ સંકસુકાચ્ચ યત્
અમે જે પણ અશુદ્ધિ કે દુષ્કર્મ કર્યા હોય, એમાંથી અને અગ્નિની નજીકની બધી બુરાઈમાંથી પાણી અમને શુદ્ધ કરે.
{૧૦} તા અધરાદુદીચીરાવવૃત્રન્ પ્રજાનૈતીઃ પથિભિર્દેવયાનૈઃ । પર્વતસ્ય વૃષભસ્યાધિ પૃષ્ઠે નવાશ્ચરન્તિ સરિતઃ પુરાણીઃ
એ પાણી નીચેમાંથી ઊભા થઈને ઉત્તર તરફ વહે છે, જીવોને દેવમાર્ગે લઈ જાય છે; પર્વતના વાછરડા જેવી પીઠ પર પ્રાચીન નદીઓ ફરીથી વહે છે.
અગ્ને અક્રવ્યાન્ નિઃ ક્રવ્યાદં નુદા દેવયજનં વહ
હે અગ્નિ, માંસખોર અને માંસ ભક્ષકને દૂર હાંકો, અને દેવોને હવન પહોંચાડ.
ઇમં ક્રવ્યાદા વિવેશાયં ક્રવ્યાદમન્વગાત્। વ્યાઘ્રૌ કૃત્વા નાનાનં તં હરામિ શિવાપરમ્
આ માંસખોર અંદર પ્રવેશી ગયો છે, આ માંસખોર પાછળથી આવ્યો છે; બંનેને વાઘ બનાવીને, હું દુઃખદાયકને દૂર કરું છું અને શુભને છોડી દઉં છું.
અન્તર્ધિર્દેવાનાં પરિધિર્મનુષ્યાણામગ્નિર્ગાર્હપત્ય ઉભયાન્ અન્તરા શ્રિતઃ
દેવતાઓનું વળય અંદર છે, મનુષ્યોની સીમા બહાર છે; ગૃહપતિનો અગ્નિ બંને વચ્ચે સ્થિત છે.
જીવાનામાયુઃ પ્ર તિર ત્વમગ્ને પિતૄણાં લોકમપિ ગચ્છન્તુ યે મૃતાઃ । સુગાર્હપત્યો વિતપન્ન્ અરાતિમુષામુષાં શ્રેયસીં ધેહ્યસ્મૈ
હે અગ્નિ, જીવતા લોકોનું આયુષ્ય દૂર લઈ જા, અને મૃત્યુ પામેલા પિતૃલોકમાં પહોંચે; સુસ્થાપિત ગૃહપતિ અગ્નિ, દુશ્મનને દૂર કરી, એને શ્રેષ્ઠ માર્ગ આપ.
સર્વાન્ અગ્ને સહમાનઃ સપત્નાન્ ઐષામૂર્જં રયિમસ્માસુ ધેહિ
હે અગ્નિ, બધા વિરોધીઓને સહન કરીને, તેમનું બળ અને સંપત્તિ અમારામાં સ્થાપિત કર.
ઇમમિન્દ્રં વહ્નિં પપ્રિમન્વારભધ્વં સ વો નિર્વક્ષદ્દુરિતાદવદ્યાત્। તેનાપ હત શરુમાપતન્તં તેન રુદ્રસ્ય પરિ પાતાસ્તામ્
આ ઇન્દ્ર અગ્નિને પકડો, એ તમને દુઃખ અને અપમાનથી દૂર લઈ જાય; એથી પડતી તીરસને હણો, અને એથી રુદ્રની રક્ષા અમારે થાય.
અનડ્વાહં પ્લવમન્વારભધ્વં સ વો નિર્વક્ષદ્દુરિતાદવદ્યાત્। આ રોહત સવિતુર્નાવમેતાં ષડ્ભિરુર્વીભિરમતિં તરેમ
આ બળદ અને આ તરવૈયાને પકડો, એ તમને દુઃખ અને અપમાનથી દૂર લઈ જાય; સવિતૃની નાવ પર ચઢો—છ broad માર્ગોથી આપણે સુરક્ષિતપણે પાર જઈએ.
અહોરાત્રે અન્વેષિ બિભ્રત્ક્ષેમ્યસ્તિષ્ઠન્ પ્રતરણઃ સુવીરઃ । અનાતુરાન્ત્સુમનસસ્તલ્પ બિભ્રજ્જ્યોગેવ નઃ પુરુષગન્ધિરેધિ
તે દિવસ-રાત શોધે છે, ઘર વહન કરે છે, પુલની જેમ મજબૂત ઊભો છે, પરાક્રમી છે; આરોગ્યદાયક અને આનંદદાયક શય્યા વહન કરે છે, યોક જેવી સુગંધિત બનીને અમારે આવો.
તે દેવેભ્ય આ વૃશ્ચન્તે પાપં જીવન્તિ સર્વદા । ક્રવ્યાદ્યાન્ અગ્નિરન્તિકાદશ્વ ઇવાનુવપતે નડમ્
તે લોકો દેવોથી અલગ છે, છતાં હંમેશા પાપમાં જીવે છે; અગ્નિ ઘોડા જેવી ઝડપથી માંસખોરોને નજીકથી હાંકે છે, જેમ કે કોઈ નળિયાંને હાંકે છે.
{૧૧} યેઽશ્રદ્ધા ધનકામ્યા ક્રવ્યાદા સમાસતે । તે વા અન્યેષાં કુમ્ભીં પર્યાદધતિ સર્વદા
જે લોકો શ્રદ્ધાવિહિન છે, ધન માટે લાલચુ છે અને માંસખોરો સાથે ભેગા થાય છે—એ હંમેશા બીજાના વાસણને ભરતા રહે છે.
પ્રેવ પિપતિષતિ મનસા મુહુરા વર્તતે પુનઃ । ક્રવ્યાદ્યાન્ અગ્નિરન્તિકાદનુવિદ્વાન્ વિતાવતિ
મન તો પડી જાય એવું લાગે છે, પણ વારંવાર પાછું ફરી આવે છે; સમજદાર વ્યક્તિ જાણીને માંસખોરોને અગ્નિથી દૂર રાખે છે.
અવિઃ કૃષ્ણા ભાગધેયં પશૂનાં સીસં ક્રવ્યાદપિ ચન્દ્રં ત આહુઃ । માષાઃ પિષ્ટા ભાગધેયં તે હવ્યમરણ્યાન્યા ગહ્વરં સચસ્વ
કાળી ભેંસ પશુઓનો ભાગ છે, સીસું માંસખોરનો ભાગ છે, અને ચાંદ્ર પણ તેમનો કહેવાય છે; પીસેલા મગ તારો ભાગ છે—એ હવનરૂપે અર્પણ કર અને જંગલ સાથે જોડાઈ જા.
ઇષીકાં જરતીમિષ્ટ્વા તિલ્પિઞ્જં દણ્ડનં નડમ્ । તમિન્દ્ર ઇધ્મં કૃત્વા યમસ્યાગ્નિં નિરાદધૌ
ઈશીકાની પૂંછડી, તલના છોલ, લાકડી અને નળિયાંથી પૂજા કરીને, ઈન્દ્રે એ બધું ઈંધણ બનાવ્યું અને યમના અગ્નિને પ્રગટાવ્યું.
પ્રત્યઞ્ચમર્કં પ્રત્યર્પયિત્વા પ્રવિદ્વાન્ પન્થાં વિ હ્યાવિવેશ । પરામીષામસૂન્ દિદેશ દીર્ઘેણાયુષા સમિમાન્ત્સૃજામિ
પશ્ચિમ તરફ જતાં સૂર્યને પાછો આપીને, જ્ઞાની વ્યક્તિ માર્ગમાં પ્રવેશી ગયો છે; એણે તેમનાં શ્વાસ બીજે મોકલ્યા છે, અને લાંબા આયુષ્ય સાથે, હું આ લોકોને મુક્ત કરું છું.
12.3 પુમાન્ પુંસોઽધિ તિષ્ઠ ચર્મેહિ તત્ર હ્વયસ્વ યતમા પ્રિયા તે । યાવન્તાવગ્રે પ્રથમં સમેયથુસ્તદ્વાં વયો યમરાજ્યે સમાનમ્
એક માણસ બીજાના ચામડાં પર ઊભો છે; ત્યાં, તું તારા માટે પ્રયત્ન કરતી પ્રિયાને બોલાવ. જેમ તમે બંને શરૂઆતમાં મળ્યા હતા, એ જ આયુષ્ય યમના રાજ્યમાં તમે બંનેને મળે.
તાવદ્વાં ચક્ષુસ્તતિ વીર્યાણિ તાવત્તેજસ્તતિધા વાજિનાનિ । અગ્નિઃ શરીરં સચતે યદૈધોઽધા પક્વાન્ મિથુના સં ભવાથઃ
તમારી નજર, શક્તિ, તેજ અને જોર પણ એટલું જ રહે. જેમ અગ્નિ શરીર સાથે જોડાય છે જ્યારે તે પ્રગટે છે, અને જ્યારે ભોજન તૈયાર થાય છે, ત્યારે તમે બંને જોડાઈ જાવ.
સમસ્મિંલ્લોકે સમુ દેવયાને સં સ્મા સમેતં યમરાજ્યેષુ । પૂતૌ પવિત્રૈરુપ તદ્ધ્વયેથાં યદ્યદ્રેતો અધિ વાં સંબભૂવ
આ દુનિયામાં, દેવોના માર્ગે અને યમના લોકમાં પણ તમે બંને સાથે રહો. શુદ્ધ કરનારોથી શુદ્ધ થઈને, જો તમારી વચ્ચે બીજ ઊગ્યું હોય તો તેને સ્મરણ કરો.
આપસ્પુત્રાસો અભિ સં વિશધ્વમિમં જીવં જીવધન્યાઃ સમેત્ય । તાસાં ભજધ્વમમૃતં યમાહુરોદનં પચતિ વાં જનિત્રી
પાણીના પુત્રો, જીવતા માણસને ઘેરી લો, તમે જીવન આપનારા છો. એકઠા થઈને, અમૃત જેવું ભોજન વહેંચો, જે તમારી માતા તમારા માટે બનાવે છે એમ કહેવાય છે.
યં વાં પિતા પચતિ યં ચ માતા રિપ્રાન્ નિર્મુક્ત્યૈ શમલાચ્ચ વાચઃ । સ ઓદનઃ શતધારઃ સ્વર્ગ ઉભે વ્યાપ નભસી મહિત્વા
તમારા પિતા અને માતા જે ભોજન દુશ્મનોથી અને દુષિત વાણીથી મુક્તિ માટે બનાવે છે, એ ભોજન અનેક ધારોવાળું છે, સ્વર્ગીય છે અને આખા આકાશને व्यापે છે.
ઉભે નભસી ઉભયાંશ્ચ લોકાન્ યે યજ્વનામભિજિતાઃ સ્વર્ગાઃ । તેષાં જ્યોતિષ્માન્ મધુમાન્ યો અગ્રે તસ્મિન્ પુત્રૈર્જરસિ સં શ્રયેથામ્
બંને આકાશ અને બંને લોક, જે યજ્ઞ કરનારાઓએ જીત્યા છે, તેમાં જે પ્રકાશમય અને મધુર છે, તેમાં વૃદ્ધાવસ્થામાં બાળકો સાથે આશ્રય લો.
પ્રાચીંપ્રાચીં પ્રદિશમા રભેથામેતં લોકં શ્રદ્દધાનાઃ સચન્તે । યદ્વાં પક્વં પરિવિષ્ટમગ્નૌ તસ્ય ગુપ્તયે દંપતી સં શ્રયેથામ્
પૂર્વ દિશા પકડો, સતત આગળ વધો; શ્રદ્ધાળુઓ આ લોકને પ્રાપ્ત કરે છે. અગ્નિમાં જે તમારે માટે પકવાયું અને પીરસાયું છે, એનું રક્ષણ કરવા દંપતી તરીકે તેમાં આશ્રય લો.
દક્ષિણાં દિશમભિ નક્ષમાણૌ પર્યાવર્તેથામભિ પાત્રમેતત્। તસ્મિન્ વાં યમઃ પિતૃભિઃ સંવિદાનઃ પક્વાય શર્મ બહુલં નિ યચ્છાત્
દક્ષિણ દિશા તરફ ફરીને, આ પાત્ર પાસે આવો. ત્યાં યમ પિતૃઓ સાથે મળીને પકવાયેલા ભોજન માટે તમને વિશાળ આશ્રય આપે છે.
પ્રતીચી દિશામિયમિદ્વરં યસ્યાં સોમો અધિપા મૃડિતા ચ । તસ્યાં શ્રયેથાં સુકૃતઃ સચેથામધા પક્વાન્ મિથુના સં ભવાથઃ
પશ્ચિમ દિશા તરફ જાઓ, જે શ્રેષ્ઠ છે, જ્યાં સોમ રાજા છે અને કૃપા આપે છે. તેમાં આશ્રય લો, સારા લોકો સાથે જોડાઓ; ત્યાં, ભોજન પકવાય ત્યારે દંપતી તરીકે એક થાઓ.
ઉત્તરં રાષ્ટ્રં પ્રજયોત્તરાવદ્દિશામુદીચી કૃણવન્ નો અગ્રમ્ । પાઙ્ક્તં છન્દઃ પુરુષો બભૂવ વિશ્વૈર્વિશ્વાઙ્ગૈઃ સહ સં ભવેમ
ઉત્તર પ્રદેશ સંતાનમાં શ્રેષ્ઠ છે; ઉત્તર દિશા આપણું આરંભ બનો. પંક્તિ છંદ પુરુષ બની ગયો, સર્વ જીવો સાથે; આપણે બધા અંગો સાથે એક થાવા.
{૧૩} ધ્રુવેયં વિરાણ્નમો અસ્ત્વસ્યૈ શિવા પુત્રેભ્ય ઉત મહ્યમસ્તુ । સા નો દેવ્યદિતે વિશ્વવાર ઇર્ય ઇવ ગોપા અભિ રક્ષ પક્વમ્
આ વિરાટ સ્થિર અને માન્ય રહે; બાળકો માટે અને મારા માટે પણ શુભ રહે. દેવી અદિતિ, સર્વ પસંદ કરનારી, ગોપાળક જેમ પશુઓનું રક્ષણ કરે તેમ પકવાયેલા ભોજનનું રક્ષણ કર.
પિતેવ પુત્રાન્ અભિ સં સ્વજસ્વ નઃ શિવા નો વાતા ઇહ વાન્તુ ભૂમૌ । યમોદનં પચતો દેવતે ઇહ તં નસ્તપ ઉત સત્યં ચ વેત્તુ
પિતા જેમ પુત્રોને ભેટે છે તેમ તું અમને જોડ; પવન અહીં ધરતી પર અમારે માટે શાંત રહે. દેવી, યમનું ભોજન તું પકવે છે, એ તાપ અને સત્ય અમને અહીં મળે.
યદ્યદ્કૃષ્ણઃ શકુન એહ ગત્વા ત્સરન્ વિષક્તં બિલ આસસાદ । યદ્વા દાસ્યાર્દ્રહસ્તા સમઙ્ક્ત ઉલૂખલં મુસલં શુમ્ભતાપઃ
યહાં જે કાળો પક્ષી આવીને ફર્યો છે અને કોઈ ખાડામાં ફસાયેલું કંઈક શોધ્યું છે; અથવા જે દાસી ભીંજાયેલી હાથે સ્પર્શ કરે છે, અથવા ઉલૂખલ અને મુસળ સાફ કરે છે—
અયં ગ્રાવા પૃથુબુધ્નો વયોધાઃ પૂતઃ પવિત્રૈરપ હન્તુ રક્ષઃ । આ રોહ ચર્મ મહિ શર્મ યચ્છ મા દંપતી પૌત્રમઘં નિ ગાતામ્
આ પહોળા તળાવાળો પથ્થર, જીવનદાતા, શુદ્ધ કરનારોથી શુદ્ધ થઈને, દુષ્ટતાને દૂર કરે. ચામડાં પર ચઢો, વિશાળ રક્ષણ આપો; દંપતીને પૌત્ર દુઃખ ના મળે.