સીસે મલં સાદયિત્વા શીર્ષક્તિમુપબર્હણે । અવ્યામસિક્ન્યાં મૃષ્ટ્વા શુદ્ધા ભવત યજ્ઞિયાઃ
માથા ઉપરથી મેલ દૂર કરીને, શિર્ષ પર બળ આપીને, અનંત નદીથી સ્વચ્છ થઈને, તમે શુદ્ધ અને યજ્ઞ માટે યોગ્ય બનો છો.
{૮} પરં મૃત્યો અનુ પરેહિ પન્થાં યસ્ત એષ ઇતરો દેવયાનાત્। ચક્ષુષ્મતે શૃણ્વતે તે બ્રવીમીહેમે વીરા બહવો ભવન્તુ
હે મૃત્યુ, તું આગળ વધ અને દેવો તરફ જતો માર્ગ છોડીને બીજો માર્ગ પકડી લે. હું તને, જે જોઈ અને સાંભળી શકે છે, એમ કહી રહ્યો છું—તારી સાથે અનેક વીર પુરુષો રહે.
ઇમે જીવા વિ મૃતૈરાવવૃત્રન્ન્ અભૂદ્ભદ્રા દેવહૂતિર્નો અદ્ય । પ્રાઞ્ચો અગામ નૃતયે હસાય સુવીરાસો વિદથમા વદેમ
આ જીવંત લોકોએ મૃતકો પાસેથી પોતાનું મન ફેરવી લીધું છે; આજે દેવોને બોલાવવું આપણા માટે શુભ થયું છે. આપણે આનંદ અને હાસ્ય માટે આગળ આવ્યા છીએ; બળવાન રહીને સભામાં વાત કરીએ.
ઇમં જીવેભ્યઃ પરિધિં દધામિ મૈષાં નુ ગાદપરો અર્થમેતમ્ । શતં જીવન્તઃ શરદઃ પુરૂચીસ્તિરો મૃત્યું દધતાં પર્વતેન
હું જીવંત લોકો માટે આ સીમા બાંધી રહ્યો છું; બીજાને આ હદ પાર ન કરવા દો. તેઓ અનેક વર્ષો સુધી, એક પર્વત જેટલી અવરોધ રાખીને, મૃત્યુથી દૂર રહીને, સો વર્ષ જીવે.
આ રોહતાયુર્જરસં વૃણાના અનુપૂર્વં યતમાના યતિ સ્થ । તાન્ વસ્ત્વષ્ટા સુજનિમા સજોષાઃ સર્વમાયુર્નયતુ જીવનાય
તમે ઊભા રહો અને વૃદ્ધાવસ્થાને પસંદ કરો; ક્રમશઃ પ્રયત્ન કરો અને સ્થિર રહો. સારો સંતાન આપનાર અને સૌહાર્દથી ભરેલો સર્જનહાર તમારું આખું આયુષ્ય દીર્ઘજીવન તરફ લઈ જાય.
યથાહાન્યનુપૂર્વં ભવન્તિ યથ ર્તવ ઋતુભિર્યન્તિ સાકમ્ । યથા ન પૂર્વમપરો જહાત્યેવા ધાતરાયૂંષિ કલ્પયૈષામ્
જેમ દિવસો ક્રમશઃ આવે છે, જેમ ઋતુઓ પોતાના સમય સાથે આગળ વધે છે, તેમ પછીનો પહેલાને છોડે નહીં; હે સર્જનહાર, તેમનું આયુષ્ય પણ આવું જ ગોઠવો.
અશ્મન્વતી રીયતે સં રભધ્વં વીરયધ્વં પ્ર તરતા સખાયઃ । અત્રા જહીત યે અસન્ દુરેવા અનમીવાન્ ઉત્તરેમાભિ વાજાન્
પથ્થરાળ નદી પાર કરવી છે—સાથે મળીને મજબૂત બનો, મિત્રો, આગળ વધો. અહીં જે દુષ્ટ છે તેમને છોડો; રોગરહિત રહીને, આપણે જીત સાથે બીજે કાંઠે પહોંચી જઈએ.
ઉત્તિષ્ઠતા પ્ર તરતા સખાયોઽશ્મન્વતી નદી સ્યન્દત ઇયમ્ । અત્રા જહીત યે અસન્ન્ અશિવાઃ શિવાન્ત્સ્યોનાન્ ઉત્તરેમાભિ વાજાન્
ઊઠો, મિત્રો, આગળ વધો; આ પથ્થરાળ નદી વહેતી છે. અહીં જે અશુભ છે તેમને છોડો; શુભ લોકો સાથે, આપણે જીત મેળવી બીજે કાંઠે જઈએ.
વૈશ્વદેવીં વર્ચસા આ રભધ્વં શુદ્ધા ભવન્તઃ શુચયઃ પાવકાઃ । અતિક્રામન્તો દુરિતા પદાનિ શતં હિમાઃ સર્વવીરા મદેમ
વિશ્વદેવોની તેજસ્વિતા અપનાવો, શુદ્ધ, પ્રકાશમાન અને તેજવંત બનો. દુઃખના પગલાંઓને પાર કરીને, આપણે બધા વિજયી બનીને સો શિયાળાં સુધી આનંદ કરીએ.
ઉદીચીનૈઃ પથિભિર્વાયુમદ્ભિરતિક્રામન્તોઽવરાન્ પરેભિઃ । ત્રિઃ સપ્ત કૃત્વ ઋષયઃ પરેતા મૃત્યું પ્રત્યૌહન્ પદયોપનેન
ઉત્તર તરફના પવનયુક્ત માર્ગોથી આગળ વધીને, નીચલા માર્ગોને પાછળ છોડી, ઋષિઓએ એકવીસ વખત પગલાં નાખીને મૃત્યુને દૂર કર્યું હતું.
મૃત્યોઃ પદં યોપયન્ત એત દ્રાઘીય આયુઃ પ્રતરં દધાનાઃ । આસીના મૃત્યું નુદતા સધસ્થેઽથ જીવાસો વિદથમા વદેમ
મૃત્યુના સ્થાનને પાર કરીને, લાંબું આયુષ્ય સ્થાપિત કરીને—એકત્ર બેસીને, મૃત્યુને સભામાંથી દૂર કરો; પછી જીવંત રહીને, આપણે સભામાં વાત કરીએ.
{૯} ઇમા નારીરવિધવાઃ સુપત્નીરાઞ્જનેન સર્પિષા સં સ્પૃશન્તામ્ । અનશ્રવો અનમીવાઃ સુરત્ના આ રોહન્તુ જનયો યોનિમગ્રે
આ સ્ત્રીઓ, જે વિધવા નથી અને સારા પતિવ્રતા છે, તે ઘી અને સુગંધથી પોતાને સ્પર્શ કરે; વિલાપ વિના, રોગ વિના અને સંપત્તિથી ભરપૂર, તેઓ જન્મના યોનિમાં પ્રથમ ચઢે.
વ્યાકરોમિ હવિષાહમેતૌ તૌ બ્રહ્મણા વ્યહં કલ્પયામિ । સ્વધાં પિતૃભ્યો અજરાં કૃણોમિ દીર્ઘેણાયુષા સમિમાન્ત્સૃજામિ
હું આ બંનેને હવનથી અલગ કરું છું; બ્રહ્મના મંત્રથી ગોઠવું છું. પિતૃઓ માટે સ્વધાને અક્ષય રાખું છું; લાંબા આયુષ્ય સાથે બંનેને મુક્ત કરું છું.
યો નો અગ્નિઃ પિતરો હૃત્સ્વન્તરાવિવેશામૃતો મર્ત્યેષુ । મય્યહં તં પરિ ગૃહ્ણામિ દેવં મા સો અસ્માન્ દ્વિક્ષત મા વયં તમ્
અમારા પિતૃઓએ જે અગ્નિ હૃદયમાં સ્થાપી છે, જે મૃત્યુમાં અમર છે—એ દેવને હું મારા અંદર સ્વીકારું છું; એ અમને નુકસાન ન કરે અને અમે પણ એને દુઃખ ન આપીએ.
અપાવૃત્ય ગાર્હપત્યાત્ક્રવ્યાદા પ્રેત દક્ષિણા । પ્રિયં પિતૃભ્ય આત્મને બ્રહ્મભ્યઃ કૃણુતા પ્રિયમ્
ગૃહ્ય અગ્નિમાંથી માંસાહારીને દૂર કરીને, હે પ્રેતો, દક્ષિણ તરફ લઈ જાવ—પિતૃઓ, આત્મા અને બ્રાહ્મણો માટે જે પ્રિય છે, એ પ્રિય બનાવો.
દ્વિભાગધનમાદાય પ્ર ક્ષિણાત્યવર્ત્યા । અગ્નિઃ પુત્રસ્ય જ્યેષ્ઠસ્ય યઃ ક્રવ્યાદનિરાહિતઃ
બે ભાગની સંપત્તિ લઈને, તે બાકી રહેલું ભોગવે છે; મોટા પુત્રનો અગ્નિ, જો માંસાહારી દૂર ન કરવામાં આવે તો.
યત્કૃષતે યદ્વનુતે યચ્ચ વસ્નેન વિન્દતે । સર્વં મર્ત્યસ્ય તન્ નાસ્તિ ક્રવ્યાચ્ચેદનિરાહિતઃ
જે કંઈ તે ખેડે છે, જીતે છે, કે ધનથી મેળવે છે—આ બધું મૃત્યુમાનને મળતું નથી, જો માંસાહારી દૂર ન કરવામાં આવે.
અયજ્ઞિયો હતવર્ચા ભવતિ નૈનેન હવિરત્તવે । છિનત્તિ કૃષ્યા ગોર્ધનાદ્યં ક્રવ્યાદનુવર્તતે
તે યજ્ઞ માટે અયોગ્ય બને છે, તેનું તેજ નષ્ટ થાય છે, તે હવનમાં ભાગ લઈ શકતો નથી; જે માંસાહારીનો અનુસરણ કરે છે, તે ખેતરની ઉપજ અને ગાયનું દૂધ કાપી નાખે છે.
મુહુર્ગૃધ્યૈઃ પ્ર વદત્યાર્તિં મર્ત્યો નીત્ય । ક્રવ્યાદ્યાન્ અગ્નિરન્તિકાદનુવિદ્વાન્ વિતાવતિ
માણસ વારંવાર લાલચથી દુઃખની વાત કરે છે; પણ સમજદાર વ્યક્તિ જાણીને માંસખોરોને અગ્નિથી દૂર રાખે છે.
ગ્રાહ્યા ગૃહાઃ સં સૃજ્યન્તે સ્ત્રિયા યન્ મ્રિયતે પતિઃ । બ્રહ્મૈવ વિદ્વાન્ એષ્યો યઃ ક્રવ્યાદં નિરાદધત્
સ્ત્રીનો પતિ મૃત્યુ પામે ત્યારે ઘર પકડવામાં અને ફરીથી વસાવવામાં આવે છે; જે બ્રહ્મજ્ઞાની છે, એ જ માંસખોરને દૂર કરે છે.
યદ્રિપ્રં શમલં ચકૃમ યચ્ચ દુષ્કૃતમ્ । આપો મા તસ્માચ્છુમ્ભન્ત્વગ્નેઃ સંકસુકાચ્ચ યત્
અમે જે પણ અશુદ્ધિ કે દુષ્કર્મ કર્યા હોય, એમાંથી અને અગ્નિની નજીકની બધી બુરાઈમાંથી પાણી અમને શુદ્ધ કરે.
{૧૦} તા અધરાદુદીચીરાવવૃત્રન્ પ્રજાનૈતીઃ પથિભિર્દેવયાનૈઃ । પર્વતસ્ય વૃષભસ્યાધિ પૃષ્ઠે નવાશ્ચરન્તિ સરિતઃ પુરાણીઃ
એ પાણી નીચેમાંથી ઊભા થઈને ઉત્તર તરફ વહે છે, જીવોને દેવમાર્ગે લઈ જાય છે; પર્વતના વાછરડા જેવી પીઠ પર પ્રાચીન નદીઓ ફરીથી વહે છે.
અગ્ને અક્રવ્યાન્ નિઃ ક્રવ્યાદં નુદા દેવયજનં વહ
હે અગ્નિ, માંસખોર અને માંસ ભક્ષકને દૂર હાંકો, અને દેવોને હવન પહોંચાડ.
ઇમં ક્રવ્યાદા વિવેશાયં ક્રવ્યાદમન્વગાત્। વ્યાઘ્રૌ કૃત્વા નાનાનં તં હરામિ શિવાપરમ્
આ માંસખોર અંદર પ્રવેશી ગયો છે, આ માંસખોર પાછળથી આવ્યો છે; બંનેને વાઘ બનાવીને, હું દુઃખદાયકને દૂર કરું છું અને શુભને છોડી દઉં છું.
અન્તર્ધિર્દેવાનાં પરિધિર્મનુષ્યાણામગ્નિર્ગાર્હપત્ય ઉભયાન્ અન્તરા શ્રિતઃ
દેવતાઓનું વળય અંદર છે, મનુષ્યોની સીમા બહાર છે; ગૃહપતિનો અગ્નિ બંને વચ્ચે સ્થિત છે.
જીવાનામાયુઃ પ્ર તિર ત્વમગ્ને પિતૄણાં લોકમપિ ગચ્છન્તુ યે મૃતાઃ । સુગાર્હપત્યો વિતપન્ન્ અરાતિમુષામુષાં શ્રેયસીં ધેહ્યસ્મૈ
હે અગ્નિ, જીવતા લોકોનું આયુષ્ય દૂર લઈ જા, અને મૃત્યુ પામેલા પિતૃલોકમાં પહોંચે; સુસ્થાપિત ગૃહપતિ અગ્નિ, દુશ્મનને દૂર કરી, એને શ્રેષ્ઠ માર્ગ આપ.
સર્વાન્ અગ્ને સહમાનઃ સપત્નાન્ ઐષામૂર્જં રયિમસ્માસુ ધેહિ
હે અગ્નિ, બધા વિરોધીઓને સહન કરીને, તેમનું બળ અને સંપત્તિ અમારામાં સ્થાપિત કર.
ઇમમિન્દ્રં વહ્નિં પપ્રિમન્વારભધ્વં સ વો નિર્વક્ષદ્દુરિતાદવદ્યાત્। તેનાપ હત શરુમાપતન્તં તેન રુદ્રસ્ય પરિ પાતાસ્તામ્
આ ઇન્દ્ર અગ્નિને પકડો, એ તમને દુઃખ અને અપમાનથી દૂર લઈ જાય; એથી પડતી તીરસને હણો, અને એથી રુદ્રની રક્ષા અમારે થાય.
અનડ્વાહં પ્લવમન્વારભધ્વં સ વો નિર્વક્ષદ્દુરિતાદવદ્યાત્। આ રોહત સવિતુર્નાવમેતાં ષડ્ભિરુર્વીભિરમતિં તરેમ
આ બળદ અને આ તરવૈયાને પકડો, એ તમને દુઃખ અને અપમાનથી દૂર લઈ જાય; સવિતૃની નાવ પર ચઢો—છ broad માર્ગોથી આપણે સુરક્ષિતપણે પાર જઈએ.
અહોરાત્રે અન્વેષિ બિભ્રત્ક્ષેમ્યસ્તિષ્ઠન્ પ્રતરણઃ સુવીરઃ । અનાતુરાન્ત્સુમનસસ્તલ્પ બિભ્રજ્જ્યોગેવ નઃ પુરુષગન્ધિરેધિ
તે દિવસ-રાત શોધે છે, ઘર વહન કરે છે, પુલની જેમ મજબૂત ઊભો છે, પરાક્રમી છે; આરોગ્યદાયક અને આનંદદાયક શય્યા વહન કરે છે, યોક જેવી સુગંધિત બનીને અમારે આવો.