ભૂમે માતર્નિ ધેહિ મા ભદ્રયા સુપ્રતિષ્ઠિતમ્ । સંવિદાના દિવા કવે શ્રિયાં મા ધેહિ ભૂત્યામ્
હે પૃથ્વી માતા, મને શુભતામાં સારી રીતે, મજબૂતીથી સ્થાપિત કર; આકાશ સાથે એકરૂપ થઈને, હે જ્ઞાની, મને સમૃદ્ધિમાં કીર્તિ આપ.
નડમા રોહ ન તે અત્ર લોક ઇદં સીસં ભાગધેયં ત એહિ । યો ગોષુ યક્ષ્મઃ પુરુષેષુ યક્ષ્મસ્તેન ત્વં સાકમધરાઙ્પરેહિ
વાંસ, તું અહીં ઉગતો નહીં; તારો સ્થાન અહીં નથી; આ સીસું તારો ભાગ છે, તેને લઈ જા. જે રોગ ગાયોમાં અને મનુષ્યોમાં છે—એ રોગને લઈને તું પૃથ્વીના તળિયે જા.
અઘશંસદુઃશંસાભ્યાં કરેણાનુકરેણ ચ । યક્ષ્મં ચ સર્વં તેનેતો મૃત્યું ચ નિરજામસિ
અપશુક અને દુષ્ટ શાપના બંને હાથથી, અને અનુકરણના હાથથી, અમે આ બધાં રોગ અને મૃત્યુને દૂર કરી દઈએ છીએ.
નિરિતો મૃત્યું નિર્ઋતિં નિરરાતિમજામસિ । યો નો દ્વેષ્ટિ તમદ્ધ્યગ્ને અક્રવ્યાદ્યમુ દ્વિષ્મસ્તમુ તે પ્ર સુવામસિ
અમે મૃત્યુ, વિનાશ અને દુશ્મનાવટને દૂર કરી દઈએ છીએ; જે અમને દ્વેષ કરે છે, હે અગ્નિ, તે મૃતદેહનું માંસ ખાય; જેને અમે દ્વેષ કરીએ છીએ, તેને અમે તારી પાસે સોંપી દઈએ છીએ.
યદ્યગ્નિઃ ક્રવ્યાદ્યદિ વા વ્યાઘ્ર ઇમં ગોષ્ઠં પ્રવિવેશાન્યોકાઃ । તં માષાજ્યં કૃત્વા પ્ર હિણોમિ દૂરં સ ગચ્છત્વપ્સુષદોઽપ્યગ્નીન્
જો માંસખોર અગ્નિ, કે વાઘ, કે બીજું કોઈ પ્રાણી આ ગૌશાળામાં પ્રવેશ્યું હોય, તો હું મગ અને ઘીનું હવન કરીને તેને દૂર હંકારું છું; તે પાણીમાં કે બીજાં અગ્નિમાં ચાલે જાય.
યત્ત્વા ક્રુદ્ધાઃ પ્રચક્રુર્મન્યુના પુરુષે મૃતે । સુકલ્પમગ્ને તત્ત્વયા પુનસ્ત્વોદ્દીપયામસિ
હે અગ્નિ, ગુસ્સામાં ક્રોધિત લોકોએ મૃત મનુષ્ય માટે તારા પર જે કંઈ કર્યું હોય, તે બધું તારી કૃપાથી અમે ફરીથી સુધારી દઈએ છીએ, તને ફરીથી પ્રગટ કરીએ છીએ.
પુનસ્ત્વાદિત્યા રુદ્રા વસવઃ પુનર્બ્રહ્મા વસુનીતિરગ્ને । પુનસ્ત્વા બ્રહ્મણસ્પતિરાધાદ્દીર્ઘાયુત્વાય શતશારદાય
હે અગ્નિ, આદિત્ય, રુદ્ર, વસુઓ, બ્રહ્મા અને ધન આપનાર દેવતાઓ ફરીથી તને આશીર્વાદ આપે; બૃહસ્પતિ પણ તને લાંબી આયુષ્ય અને શત વર્ષ સુધી જીવવાની શક્તિ આપે.
યો અગ્નિઃ ક્રવ્યાત્પ્રવિવેશ નો ગૃહમિમં પશ્યન્ન્ ઇતરં જાતવેદસમ્ । તં હરામિ પિતૃયજ્ઞાય દૂરં સ ઘર્મમિન્ધાં પરમે સધસ્થે
જો માંસખોર અગ્નિ અમારા ઘરમાં પ્રવેશ્યો હોય અને બીજાં જાતવેદસને જોઈ રહ્યો હોય, તો હું તેને પિતૃયજ્ઞ માટે દૂર લઈ જાઉં છું; તે પરમ સ્થાનમાં પવિત્ર અગ્નિ પ્રગટાવે.
ક્રવ્યાદમગ્નિં પ્ર હિણોમિ દૂરં યમરાજ્ઞો ગચ્છતુ રિપ્રવાહઃ । ઇહાયમિતરો જાતવેદા દેવો દેવેભ્યો હવ્યં વહતુ પ્રજાનન્
હું માંસખોર અગ્નિને દૂર હંકારું છું; દુશ્મનોની ધારા યમરાજ પાસે જાય. અહીં બીજો જાતવેદસ દેવતાઓ માટે હવન જાણીને પહોંચાડે.
ક્રવ્યાદમગ્નિમિષિતો હરામિ જનાન્ દૃંહન્તં વજ્રેણ મૃત્યુમ્ । નિ તં શાસ્મિ ગાર્હપત્યેન વિદ્વાન્ પિતૄણાં લોકેઽપિ ભાગો અસ્તુ
હું માંસખોર અગ્નિને, જે મૃત્યુના વજ્રથી લોકોનો નાશ કરે છે, દૂર કરું છું. હું તેને ગૃહપત્ય અગ્નિથી આજ્ઞા આપું છું; તેના ભાગ પિતૃલોકમાં જ રહે.
ક્રવ્યાદમગ્નિં શશમાનમુક્થ્યં પ્ર હિણોમિ પથિભિઃ પિતૃયાણૈઃ । મા દેવયાનૈઃ પુનરા ગા અત્રૈવૈધિ પિતૃષુ જાગૃહિ ત્વમ્
હું શાંત અને સ્તુતિ થયેલા માંસખોર અગ્નિને પિતૃઓના માર્ગે દૂર હંકારું છું; તે દેવતાઓના માર્ગે પાછો ન આવે. અહીં જ રહે, પિતૃઓમાં જાગૃત રહે.
{૭} સમિન્ધતે સંકસુકં સ્વસ્તયે શુદ્ધા ભવન્તઃ શુચયઃ પાવકાઃ । જહાતિ રિપ્રમત્યેન એતિ સમિદ્ધો અગ્નિઃ સુપુના પુનાતિ
સૌએ મળીને તેજસ્વી, શુદ્ધ અને પ્રકાશમાન અગ્નિને કલ્યાણ માટે પ્રગટાવ્યા છે; શુદ્ધ અને પ્રકાશથી ભરપૂર. પ્રગટ થયેલો અગ્નિ દુશ્મનને પાછળ મૂકી આગળ વધે છે અને ફરીથી પોતાના તેજથી શુદ્ધ કરે છે.
દેવો અગ્નિઃ સંકસુકો દિવસ્પૃષ્ઠાન્યારુહત્। મુચ્યમાનો નિરેણસોઽમોગસ્મામશસ્ત્યાઃ
દેવતા અગ્નિ, તેજસ્વી, આકાશના શિખરે ચઢી ગયો છે; પાપમાંથી મુક્ત થઈને આપણે દુઃખ અને અશુભથી બચી જઈએ.
અસ્મિન્ વયં સંકસુકે અગ્નૌ રિપ્રાણિ મૃજ્મહે । અભૂમ યજ્ઞિયાઃ શુદ્ધાઃ પ્ર ણ આયૂંષિ તારિષત્
આ તેજસ્વી અગ્નિમાં અમે દુશ્મનાવટને દૂર કરીએ છીએ; અમે યજ્ઞ માટે યોગ્ય અને શુદ્ધ બન્યા છીએ; તે અમને લાંબી આયુષ્ય તરફ લઈ જાય.
સંકસુકો વિકસુકો નિર્ઋથો યશ્ચ નિસ્વરઃ । તે તે યક્ષ્મં સવેદસો દૂરાદ્દૂરમનીનશન્
તેજસ્વી, પ્રકાશમાન, વિનાશક અને નિઃશબ્દ — એ બધા જાણીને રોગને બહુ દૂર, દૂર દૂર હંકારે છે.
યો નો અશ્વેષુ વીરેષુ યો નો ગોષ્વજાવિષુ । ક્રવ્યાદં નિર્ણુદામસિ યો અગ્નિર્જનયોપનઃ
અમારા ઘોડા, વીર, ગાય કે બકરામાં જો કોઈ મનુષ્યમાંથી જન્મેલો માંસખોર અગ્નિ હોય, તો અમે તેને દૂર હંકારીએ છીએ.
અન્યેભ્યસ્ત્વા પુરુષેભ્યો ગોભ્યો અશ્વેભ્યસ્ત્વા । નિઃ ક્રવ્યાદં નુદામસિ યો અગ્નિર્જીવિતયોપનઃ
અન્ય મનુષ્યો, ગાયો અને ઘોડાઓમાંથી પણ, જે જીવિત રહેવા માટે જન્મેલો માંસખોર અગ્નિ છે, તેને અમે દૂર હંકારીએ છીએ.
યસ્મિન્ દેવા અમૃજત યસ્મિન્ મનુષ્યા ઉત । તસ્મિન્ ઘૃતસ્તાવો મૃષ્ટ્વા ત્વમગ્ને દિવં રુહ
જેમા દેવતાઓએ પોતાને શુદ્ધ કર્યા, જેમા મનુષ્યોએ પણ કર્યું, એમાં ઘી લગાવીને, હે અગ્નિ, તું સ્વર્ગમાં ચડી જા.
સમિદ્ધો અગ્ન આહુત સ નો માભ્યપક્રમીઃ । અત્રૈવ દીદિહિ દ્યવિ જ્યોક્ચ સૂર્યં દૃશે
પ્રગટ થયેલા અને બોલાવેલા અગ્નિ, તું અમને છોડીને ન જા; અહીં જ પ્રકાશિત થા, જેથી અમે દિવસે સૂર્યને જોઈ શકીએ.
સીસે મૃડ્ઢ્વં નડે મૃડ્ઢ્વમગ્નૌ સંકસુકે ચ યત્। અથો અવ્યાં રામાયાં શીર્ષક્તિમુપબર્હણે
સીસામાં, નળમાં, અગ્નિમાં અને તેજસ્વી અગ્નિમાં કૃપા રાખજે; તેમજ અછાંટ શાખામાં, મસ્તકના ભાગમાં અને આધારમાં પણ કૃપા રાખજે.
સીસે મલં સાદયિત્વા શીર્ષક્તિમુપબર્હણે । અવ્યામસિક્ન્યાં મૃષ્ટ્વા શુદ્ધા ભવત યજ્ઞિયાઃ
માથા ઉપરથી મેલ દૂર કરીને, શિર્ષ પર બળ આપીને, અનંત નદીથી સ્વચ્છ થઈને, તમે શુદ્ધ અને યજ્ઞ માટે યોગ્ય બનો છો.
{૮} પરં મૃત્યો અનુ પરેહિ પન્થાં યસ્ત એષ ઇતરો દેવયાનાત્। ચક્ષુષ્મતે શૃણ્વતે તે બ્રવીમીહેમે વીરા બહવો ભવન્તુ
હે મૃત્યુ, તું આગળ વધ અને દેવો તરફ જતો માર્ગ છોડીને બીજો માર્ગ પકડી લે. હું તને, જે જોઈ અને સાંભળી શકે છે, એમ કહી રહ્યો છું—તારી સાથે અનેક વીર પુરુષો રહે.
ઇમે જીવા વિ મૃતૈરાવવૃત્રન્ન્ અભૂદ્ભદ્રા દેવહૂતિર્નો અદ્ય । પ્રાઞ્ચો અગામ નૃતયે હસાય સુવીરાસો વિદથમા વદેમ
આ જીવંત લોકોએ મૃતકો પાસેથી પોતાનું મન ફેરવી લીધું છે; આજે દેવોને બોલાવવું આપણા માટે શુભ થયું છે. આપણે આનંદ અને હાસ્ય માટે આગળ આવ્યા છીએ; બળવાન રહીને સભામાં વાત કરીએ.
ઇમં જીવેભ્યઃ પરિધિં દધામિ મૈષાં નુ ગાદપરો અર્થમેતમ્ । શતં જીવન્તઃ શરદઃ પુરૂચીસ્તિરો મૃત્યું દધતાં પર્વતેન
હું જીવંત લોકો માટે આ સીમા બાંધી રહ્યો છું; બીજાને આ હદ પાર ન કરવા દો. તેઓ અનેક વર્ષો સુધી, એક પર્વત જેટલી અવરોધ રાખીને, મૃત્યુથી દૂર રહીને, સો વર્ષ જીવે.
આ રોહતાયુર્જરસં વૃણાના અનુપૂર્વં યતમાના યતિ સ્થ । તાન્ વસ્ત્વષ્ટા સુજનિમા સજોષાઃ સર્વમાયુર્નયતુ જીવનાય
તમે ઊભા રહો અને વૃદ્ધાવસ્થાને પસંદ કરો; ક્રમશઃ પ્રયત્ન કરો અને સ્થિર રહો. સારો સંતાન આપનાર અને સૌહાર્દથી ભરેલો સર્જનહાર તમારું આખું આયુષ્ય દીર્ઘજીવન તરફ લઈ જાય.
યથાહાન્યનુપૂર્વં ભવન્તિ યથ ર્તવ ઋતુભિર્યન્તિ સાકમ્ । યથા ન પૂર્વમપરો જહાત્યેવા ધાતરાયૂંષિ કલ્પયૈષામ્
જેમ દિવસો ક્રમશઃ આવે છે, જેમ ઋતુઓ પોતાના સમય સાથે આગળ વધે છે, તેમ પછીનો પહેલાને છોડે નહીં; હે સર્જનહાર, તેમનું આયુષ્ય પણ આવું જ ગોઠવો.
અશ્મન્વતી રીયતે સં રભધ્વં વીરયધ્વં પ્ર તરતા સખાયઃ । અત્રા જહીત યે અસન્ દુરેવા અનમીવાન્ ઉત્તરેમાભિ વાજાન્
પથ્થરાળ નદી પાર કરવી છે—સાથે મળીને મજબૂત બનો, મિત્રો, આગળ વધો. અહીં જે દુષ્ટ છે તેમને છોડો; રોગરહિત રહીને, આપણે જીત સાથે બીજે કાંઠે પહોંચી જઈએ.
ઉત્તિષ્ઠતા પ્ર તરતા સખાયોઽશ્મન્વતી નદી સ્યન્દત ઇયમ્ । અત્રા જહીત યે અસન્ન્ અશિવાઃ શિવાન્ત્સ્યોનાન્ ઉત્તરેમાભિ વાજાન્
ઊઠો, મિત્રો, આગળ વધો; આ પથ્થરાળ નદી વહેતી છે. અહીં જે અશુભ છે તેમને છોડો; શુભ લોકો સાથે, આપણે જીત મેળવી બીજે કાંઠે જઈએ.
વૈશ્વદેવીં વર્ચસા આ રભધ્વં શુદ્ધા ભવન્તઃ શુચયઃ પાવકાઃ । અતિક્રામન્તો દુરિતા પદાનિ શતં હિમાઃ સર્વવીરા મદેમ
વિશ્વદેવોની તેજસ્વિતા અપનાવો, શુદ્ધ, પ્રકાશમાન અને તેજવંત બનો. દુઃખના પગલાંઓને પાર કરીને, આપણે બધા વિજયી બનીને સો શિયાળાં સુધી આનંદ કરીએ.
ઉદીચીનૈઃ પથિભિર્વાયુમદ્ભિરતિક્રામન્તોઽવરાન્ પરેભિઃ । ત્રિઃ સપ્ત કૃત્વ ઋષયઃ પરેતા મૃત્યું પ્રત્યૌહન્ પદયોપનેન
ઉત્તર તરફના પવનયુક્ત માર્ગોથી આગળ વધીને, નીચલા માર્ગોને પાછળ છોડી, ઋષિઓએ એકવીસ વખત પગલાં નાખીને મૃત્યુને દૂર કર્યું હતું.