દ્યૌશ્ચ મ ઇદં પૃથિવી ચાન્તરિક્ષં ચ મે વ્યચઃ । અગ્નિઃ સૂર્ય આપો મેધાં વિશ્વે દેવાશ્ચ સં દદુઃ
આકાશ, પૃથ્વી અને અંતરિક્ષે મને પોતાનું વિશાળપણું આપ્યું છે; અગ્નિ, સૂર્ય, જળ, બુદ્ધિ અને બધા દેવોએ મળીને મને એ બક્ષીસ આપી છે.
અહમસ્મિ સહમાન ઉત્તરો નામ ભૂમ્યામ્ । અભીષાડસ્મિ વિશ્વાષાડાશામાશાં વિષાસહિઃ
હું સહનશીલ છું, પૃથ્વી પર સર્વોચ્ચ છું; હું વિજયી છું, સર્વને જીતનારો, ઇચ્છાઓનો સ્વામી અને આશાઓનો નાશક છું.
અદો યદ્દેવિ પ્રથમાના પુરસ્તાદ્દેવૈરુક્તા વ્યસર્પો મહિત્વમ્ । આ ત્વા સુભૂતમવિશત્તદાનીમકલ્પયથાઃ પ્રદિશશ્ચતસ્રઃ
હે દેવી, જે મહિમા દેવોએ પ્રથમ કહ્યું અને ફેલાવ્યો—જ્યારે તું શુભ જન્મ લઈને પ્રવેશી, ત્યારે તું ચાર દિશાઓ સ્થાપી.
યે ગ્રામા યદરણ્યં યાઃ સભા અધિ ભૂમ્યામ્ । યે સંગ્રામાઃ સમિતયસ્તેષુ ચારુ વદેમ તે
જે ગામો, જે જંગલો, જે સભાઓ પૃથ્વી પર છે; જે યુદ્ધો અને એકત્રિત થવાના પ્રસંગો છે—એ બધામાં અમે સારા શબ્દો બોલી શકીએ.
અશ્વ ઇવ રજો દુધુવે વિ તાન્ જનાન્ ય આક્ષિયન્ પૃથિવીં યાદજાયત । મન્દ્રાગ્રેત્વરી ભુવનસ્ય ગોપા વનસ્પતીનાં ગૃભિરોષધીનામ્
ઘોડા જેવું ધૂળ ઉડે છે; જેમણે પૃથ્વીનું માપન કર્યું, એવા લોકો જન્મ્યા; એ સર્વશ્રેષ્ઠ, આનંદદાયક, જગતના રક્ષક, વૃક્ષો અને ઔષધિઓના આધાર.
યદ્વદામિ મધુમત્તદ્વદામિ યદીક્ષે તદ્વનન્તિ મા । ત્વિષીમાન્ અસ્મિ જૂતિમાન્ અવાન્યાન્ હન્મિ દોધતઃ
હું જે બોલું છું તે મધુર છે, જે બોલું છું તે વિજયી છે; હું જે જુએ છું તે મારું કહેવું માને છે; હું તેજસ્વી છું, શક્તિથી ભરપૂર છું, અને જે વિરોધ કરે છે તેમને હરાવું છું.
શન્તિવા સુરભિઃ સ્યોના કીલાલોધ્ની પયસ્વતી । ભૂમિરધિ બ્રવીતુ મે પૃથિવી પયસા સહ
શાંત, સુગંધિત, સુખદ, દૂધથી ભરપૂર, પોષણથી સંપન્ન—પૃથ્વી મારા માટે બોલે, પૃથ્વી પોતાના દૂધ સાથે મારી સાથે રહે.
યામન્વૈચ્છદ્ધવિષા વિશ્વકર્માન્તરર્ણવે રજસિ પ્રવિષ્ટામ્ । ભુજિષ્યં પાત્રં નિહિતં ગુહા યદાવિર્ભોગે અભવન્ માતૃમદ્ભ્યઃ
જેને વિશ્વકર્માએ હવનથી શોધી, આંતરિક સમુદ્રમાં, ધૂળમાં પ્રવેશી; આનંદ માટેનું પાત્ર, ગુપ્ત રીતે મૂકેલું, જે માતાઓમાં ખુલ્લું દેખાયું.
ત્વમસ્યાવપની જનાનામદિતિઃ કામદુઘા પપ્રથાના । યત્ત ઊનં તત્ત આ પૂરયાતિ પ્રજાપતિઃ પ્રથમજા ઋતસ્ય
તું લોકોનું આધાર છે, અદિતિ, ઇચ્છાપૂર્તિ કરનારી, સર્વત્ર ફેલાયેલી; જે કશું ઓછું હોય, તું તેને પૂરું કરે છે; પ્રજાપતિ, સત્યમાં પ્રથમ જન્મેલ.
ઉપસ્થાસ્તે અનમીવા અયક્ષ્મા અસ્મભ્યં સન્તુ પૃથિવિ પ્રસૂતાઃ । દીર્ઘં ન આયુઃ પ્રતિબુધ્યમાના વયં તુભ્યં બલિહૃતઃ સ્યામ
હે પૃથ્વી, તારો આંચળ અમારે માટે રોગમુક્ત અને નિરોગી રહે; તારા સંતાનો પણ એવા જ રહે; અમે લાંબી આયુષ્ય સાથે જાગૃત રહીને તને ભેટ આપનારા બનીએ.
ભૂમે માતર્નિ ધેહિ મા ભદ્રયા સુપ્રતિષ્ઠિતમ્ । સંવિદાના દિવા કવે શ્રિયાં મા ધેહિ ભૂત્યામ્
હે પૃથ્વી માતા, મને શુભતામાં સારી રીતે, મજબૂતીથી સ્થાપિત કર; આકાશ સાથે એકરૂપ થઈને, હે જ્ઞાની, મને સમૃદ્ધિમાં કીર્તિ આપ.
નડમા રોહ ન તે અત્ર લોક ઇદં સીસં ભાગધેયં ત એહિ । યો ગોષુ યક્ષ્મઃ પુરુષેષુ યક્ષ્મસ્તેન ત્વં સાકમધરાઙ્પરેહિ
વાંસ, તું અહીં ઉગતો નહીં; તારો સ્થાન અહીં નથી; આ સીસું તારો ભાગ છે, તેને લઈ જા. જે રોગ ગાયોમાં અને મનુષ્યોમાં છે—એ રોગને લઈને તું પૃથ્વીના તળિયે જા.
અઘશંસદુઃશંસાભ્યાં કરેણાનુકરેણ ચ । યક્ષ્મં ચ સર્વં તેનેતો મૃત્યું ચ નિરજામસિ
અપશુક અને દુષ્ટ શાપના બંને હાથથી, અને અનુકરણના હાથથી, અમે આ બધાં રોગ અને મૃત્યુને દૂર કરી દઈએ છીએ.
નિરિતો મૃત્યું નિર્ઋતિં નિરરાતિમજામસિ । યો નો દ્વેષ્ટિ તમદ્ધ્યગ્ને અક્રવ્યાદ્યમુ દ્વિષ્મસ્તમુ તે પ્ર સુવામસિ
અમે મૃત્યુ, વિનાશ અને દુશ્મનાવટને દૂર કરી દઈએ છીએ; જે અમને દ્વેષ કરે છે, હે અગ્નિ, તે મૃતદેહનું માંસ ખાય; જેને અમે દ્વેષ કરીએ છીએ, તેને અમે તારી પાસે સોંપી દઈએ છીએ.
યદ્યગ્નિઃ ક્રવ્યાદ્યદિ વા વ્યાઘ્ર ઇમં ગોષ્ઠં પ્રવિવેશાન્યોકાઃ । તં માષાજ્યં કૃત્વા પ્ર હિણોમિ દૂરં સ ગચ્છત્વપ્સુષદોઽપ્યગ્નીન્
જો માંસખોર અગ્નિ, કે વાઘ, કે બીજું કોઈ પ્રાણી આ ગૌશાળામાં પ્રવેશ્યું હોય, તો હું મગ અને ઘીનું હવન કરીને તેને દૂર હંકારું છું; તે પાણીમાં કે બીજાં અગ્નિમાં ચાલે જાય.
યત્ત્વા ક્રુદ્ધાઃ પ્રચક્રુર્મન્યુના પુરુષે મૃતે । સુકલ્પમગ્ને તત્ત્વયા પુનસ્ત્વોદ્દીપયામસિ
હે અગ્નિ, ગુસ્સામાં ક્રોધિત લોકોએ મૃત મનુષ્ય માટે તારા પર જે કંઈ કર્યું હોય, તે બધું તારી કૃપાથી અમે ફરીથી સુધારી દઈએ છીએ, તને ફરીથી પ્રગટ કરીએ છીએ.
પુનસ્ત્વાદિત્યા રુદ્રા વસવઃ પુનર્બ્રહ્મા વસુનીતિરગ્ને । પુનસ્ત્વા બ્રહ્મણસ્પતિરાધાદ્દીર્ઘાયુત્વાય શતશારદાય
હે અગ્નિ, આદિત્ય, રુદ્ર, વસુઓ, બ્રહ્મા અને ધન આપનાર દેવતાઓ ફરીથી તને આશીર્વાદ આપે; બૃહસ્પતિ પણ તને લાંબી આયુષ્ય અને શત વર્ષ સુધી જીવવાની શક્તિ આપે.
યો અગ્નિઃ ક્રવ્યાત્પ્રવિવેશ નો ગૃહમિમં પશ્યન્ન્ ઇતરં જાતવેદસમ્ । તં હરામિ પિતૃયજ્ઞાય દૂરં સ ઘર્મમિન્ધાં પરમે સધસ્થે
જો માંસખોર અગ્નિ અમારા ઘરમાં પ્રવેશ્યો હોય અને બીજાં જાતવેદસને જોઈ રહ્યો હોય, તો હું તેને પિતૃયજ્ઞ માટે દૂર લઈ જાઉં છું; તે પરમ સ્થાનમાં પવિત્ર અગ્નિ પ્રગટાવે.
ક્રવ્યાદમગ્નિં પ્ર હિણોમિ દૂરં યમરાજ્ઞો ગચ્છતુ રિપ્રવાહઃ । ઇહાયમિતરો જાતવેદા દેવો દેવેભ્યો હવ્યં વહતુ પ્રજાનન્
હું માંસખોર અગ્નિને દૂર હંકારું છું; દુશ્મનોની ધારા યમરાજ પાસે જાય. અહીં બીજો જાતવેદસ દેવતાઓ માટે હવન જાણીને પહોંચાડે.
ક્રવ્યાદમગ્નિમિષિતો હરામિ જનાન્ દૃંહન્તં વજ્રેણ મૃત્યુમ્ । નિ તં શાસ્મિ ગાર્હપત્યેન વિદ્વાન્ પિતૄણાં લોકેઽપિ ભાગો અસ્તુ
હું માંસખોર અગ્નિને, જે મૃત્યુના વજ્રથી લોકોનો નાશ કરે છે, દૂર કરું છું. હું તેને ગૃહપત્ય અગ્નિથી આજ્ઞા આપું છું; તેના ભાગ પિતૃલોકમાં જ રહે.
ક્રવ્યાદમગ્નિં શશમાનમુક્થ્યં પ્ર હિણોમિ પથિભિઃ પિતૃયાણૈઃ । મા દેવયાનૈઃ પુનરા ગા અત્રૈવૈધિ પિતૃષુ જાગૃહિ ત્વમ્
હું શાંત અને સ્તુતિ થયેલા માંસખોર અગ્નિને પિતૃઓના માર્ગે દૂર હંકારું છું; તે દેવતાઓના માર્ગે પાછો ન આવે. અહીં જ રહે, પિતૃઓમાં જાગૃત રહે.
{૭} સમિન્ધતે સંકસુકં સ્વસ્તયે શુદ્ધા ભવન્તઃ શુચયઃ પાવકાઃ । જહાતિ રિપ્રમત્યેન એતિ સમિદ્ધો અગ્નિઃ સુપુના પુનાતિ
સૌએ મળીને તેજસ્વી, શુદ્ધ અને પ્રકાશમાન અગ્નિને કલ્યાણ માટે પ્રગટાવ્યા છે; શુદ્ધ અને પ્રકાશથી ભરપૂર. પ્રગટ થયેલો અગ્નિ દુશ્મનને પાછળ મૂકી આગળ વધે છે અને ફરીથી પોતાના તેજથી શુદ્ધ કરે છે.
દેવો અગ્નિઃ સંકસુકો દિવસ્પૃષ્ઠાન્યારુહત્। મુચ્યમાનો નિરેણસોઽમોગસ્મામશસ્ત્યાઃ
દેવતા અગ્નિ, તેજસ્વી, આકાશના શિખરે ચઢી ગયો છે; પાપમાંથી મુક્ત થઈને આપણે દુઃખ અને અશુભથી બચી જઈએ.
અસ્મિન્ વયં સંકસુકે અગ્નૌ રિપ્રાણિ મૃજ્મહે । અભૂમ યજ્ઞિયાઃ શુદ્ધાઃ પ્ર ણ આયૂંષિ તારિષત્
આ તેજસ્વી અગ્નિમાં અમે દુશ્મનાવટને દૂર કરીએ છીએ; અમે યજ્ઞ માટે યોગ્ય અને શુદ્ધ બન્યા છીએ; તે અમને લાંબી આયુષ્ય તરફ લઈ જાય.
સંકસુકો વિકસુકો નિર્ઋથો યશ્ચ નિસ્વરઃ । તે તે યક્ષ્મં સવેદસો દૂરાદ્દૂરમનીનશન્
તેજસ્વી, પ્રકાશમાન, વિનાશક અને નિઃશબ્દ — એ બધા જાણીને રોગને બહુ દૂર, દૂર દૂર હંકારે છે.
યો નો અશ્વેષુ વીરેષુ યો નો ગોષ્વજાવિષુ । ક્રવ્યાદં નિર્ણુદામસિ યો અગ્નિર્જનયોપનઃ
અમારા ઘોડા, વીર, ગાય કે બકરામાં જો કોઈ મનુષ્યમાંથી જન્મેલો માંસખોર અગ્નિ હોય, તો અમે તેને દૂર હંકારીએ છીએ.
અન્યેભ્યસ્ત્વા પુરુષેભ્યો ગોભ્યો અશ્વેભ્યસ્ત્વા । નિઃ ક્રવ્યાદં નુદામસિ યો અગ્નિર્જીવિતયોપનઃ
અન્ય મનુષ્યો, ગાયો અને ઘોડાઓમાંથી પણ, જે જીવિત રહેવા માટે જન્મેલો માંસખોર અગ્નિ છે, તેને અમે દૂર હંકારીએ છીએ.
યસ્મિન્ દેવા અમૃજત યસ્મિન્ મનુષ્યા ઉત । તસ્મિન્ ઘૃતસ્તાવો મૃષ્ટ્વા ત્વમગ્ને દિવં રુહ
જેમા દેવતાઓએ પોતાને શુદ્ધ કર્યા, જેમા મનુષ્યોએ પણ કર્યું, એમાં ઘી લગાવીને, હે અગ્નિ, તું સ્વર્ગમાં ચડી જા.
સમિદ્ધો અગ્ન આહુત સ નો માભ્યપક્રમીઃ । અત્રૈવ દીદિહિ દ્યવિ જ્યોક્ચ સૂર્યં દૃશે
પ્રગટ થયેલા અને બોલાવેલા અગ્નિ, તું અમને છોડીને ન જા; અહીં જ પ્રકાશિત થા, જેથી અમે દિવસે સૂર્યને જોઈ શકીએ.
સીસે મૃડ્ઢ્વં નડે મૃડ્ઢ્વમગ્નૌ સંકસુકે ચ યત્। અથો અવ્યાં રામાયાં શીર્ષક્તિમુપબર્હણે
સીસામાં, નળમાં, અગ્નિમાં અને તેજસ્વી અગ્નિમાં કૃપા રાખજે; તેમજ અછાંટ શાખામાં, મસ્તકના ભાગમાં અને આધારમાં પણ કૃપા રાખજે.