યસ્યાઃ પુરો દેવકૃતાઃ ક્ષેત્રે યસ્યા વિકુર્વતે । પ્રજાપતિઃ પૃથિવીં વિશ્વગર્ભામાશામાશાં રણ્યાં નઃ કૃણોતુ
જે પૃથ્વી પર દેવો બનાવેલી નગરો છે, જેમાં તેઓ કામ કરે છે; પ્રજાપતિ એ સર્વજન્મદાયિ પૃથ્વીને દરેક વિસ્તારમાં અમારે માટે ફળદાયિ બનાવે.
નિધિં બિભ્રતી બહુધા ગુહા વસુ મણિં હિરણ્યં પૃથિવી દદાતુ મે । વસૂનિ નો વસુદા રાસમાના દેવી દધાતુ સુમનસ્યમાના
જે પૃથ્વી અનેક પ્રકારના, ગુપ્ત ધન અને ખજાનાં ધરાવે છે, તે મને રત્ન અને સોનુ આપે; ધન આપનારી, કૃપાળુ દેવી અમને સંપત્તિ અને પ્રસન્નતા આપે.
જનં બિભ્રતી બહુધા વિવાચસં નાનાધર્માણં પૃથિવી યથૌકસમ્ । સહસ્રં ધારા દ્રવિણસ્ય મે દુહાં ધ્રુવેવ ધેનુરનપસ્ફુરન્તી
જે પૃથ્વી અનેક જાતિના, વિવિધ ભાષા અને રીત-રિવાજ ધરાવતાં લોકોનું ઘર છે, એ મને હજારો ધનપ્રવાહ આપે, જેમ અડગ દૂધ આપતી ગાય હોય.
યસ્તે સર્પો વૃશ્ચિકસ્તૃષ્ટદંશ્મા હેમન્તજબ્ધો ભૃમલો ગુહા શયે । ક્રિમિર્જિન્વત્પૃથિવિ યદ્યદેજતિ પ્રાવૃષિ તન્ નઃ સર્પન્ મોપ સૃપદ્યચ્છિવં તેન નો મૃડ
હે પૃથ્વી, તારા અંદર જે સાપ, વિચ્છુ, દંશ આપનારા જીવ, શિયાળામાં જન્મેલા કે છુપાયેલા જીવ, કે વરસાદમાં રેંગતા કીડા હોય—એ બધામાંથી કોઈ પણ સાપ અમને નજીક ન આવે; જે શુભ છે, તેનાથી તું અમારે પર દયાળુ થા.
યે તે પન્થાનો બહવો જનાયના રથસ્ય વર્ત્માનસશ્ચ યાતવે । યૈઃ સંચરન્ત્યુભયે ભદ્રપાપાસ્તં પન્થાનં જયેમાનમિત્રમતસ્કરં યચ્છિવં તેન નો મૃડ
જે અનેક રસ્તાઓ મનુષ્યો માટે બનાવવામાં આવ્યા છે, રથના માર્ગો અને મુસાફરી માટેની પાંખડીઓ, જેમાંથી સારા અને ખરાબ બંને જાતના લોકો ચાલે છે—હે પૃથ્વી, એ રસ્તા પર અમે દુશ્મન અને ચોરોથી મુક્ત રહીને, શુભતા સાથે વિજય પ્રાપ્ત કરીએ; એ માર્ગે અમારે પર કૃપા કર.
મલ્વં બિભ્રતી ગુરુભૃદ્ભદ્રપાપસ્ય નિધનં તિતિક્ષુઃ । વરાહેણ પૃથિવી સંવિદાના સૂકરાય વિ જિહીતે મૃગાય
માટી ધારણ કરતી, ભારે ભાર સહન કરતી, સારા અને ખરાબ બંનેના અંતે ધીરજ રાખતી પૃથ્વી, વરાહ સાથે જોડાઈને, પોતાને વરાહને, એ મૃગને અર્પણ કરે છે.
યે ત આરણ્યાઃ પશવો મૃગા વને હિતાઃ સિંહા વ્યાઘ્રાઃ પુરુષાદશ્ચરન્તિ । ઉલં વૃકં પૃથિવિ દુછુનામિત ઋક્ષીકાં રક્ષો અપ બાધયાસ્મત્
જે જંગલનાં પશુઓ, વનમાં રહેતા મૃગો, સિંહો, વાઘો અને માનવખોરો ફરતા હોય—હે પૃથ્વી, એ દુષ્ટ વરુ, ભયાનક વરુ, રીંછ અને રાક્ષસને અમારાથી દૂર હાંકી દે.
યે ગન્ધર્વા અપ્સરસો યે ચારાયાઃ કિમીદિનઃ । પિશાચાન્ત્સર્વા રક્ષાંસિ તાન્ અસ્મદ્ભૂમે યાવય
જે ગંધર્વો, અપ્સરાઓ, ગુપ્તચરો અને કિમિદિનો, બધા ભૂતપ્રેત અને રાક્ષસો છે—હે પૃથ્વી, એ બધાને અમારાથી દૂર હાંકી દે.
{૫} યાં દ્વિપાદઃ પક્ષિણઃ સંપતન્તિ હંસાઃ સુપર્ણાઃ શકુના વયાંસિ । યસ્યાં વાતો માતરિશ્વેયતે રજાંસિ કૃણ્વંશ્ચ્યાવયંશ્ચ વૃક્ષાન્ । વાતસ્ય પ્રવામુપવામનુ વાત્યર્ચિઃ
જે પૃથ્વી પર બે પગવાળા પક્ષીઓ ઉતરે છે—હંસો, સુપર્ણો, વિવિધ પક્ષીઓ અને ઉડતાં જીવ—જે પૃથ્વી પર પવન, માતરિશ્વાન, ધૂળ ઉડાડે છે અને વૃક્ષોને હલાવે છે; પવનની તીવ્રતા, તેની ગતિ અને તેજ.
યસ્યાં કૃષ્ણમરુણં ચ સંહિતે અહોરાત્રે વિહિતે ભૂમ્યામધિ । વર્ષેણ ભૂમિઃ પૃથિવી વૃતાવૃતા સા નો દધાતુ ભદ્રયા પ્રિયે ધામનિધામનિ
જે પૃથ્વી પર કાળો અને લાલ રંગ એકત્ર છે, દિવસ અને રાત સ્થાપિત છે; વર્ષથી ઘેરાયેલી પૃથ્વી, એ અમને પોતાના શુભ અને પ્રિય નિવાસસ્થાનમાં સ્થાન આપે.
દ્યૌશ્ચ મ ઇદં પૃથિવી ચાન્તરિક્ષં ચ મે વ્યચઃ । અગ્નિઃ સૂર્ય આપો મેધાં વિશ્વે દેવાશ્ચ સં દદુઃ
આકાશ, પૃથ્વી અને અંતરિક્ષે મને પોતાનું વિશાળપણું આપ્યું છે; અગ્નિ, સૂર્ય, જળ, બુદ્ધિ અને બધા દેવોએ મળીને મને એ બક્ષીસ આપી છે.
અહમસ્મિ સહમાન ઉત્તરો નામ ભૂમ્યામ્ । અભીષાડસ્મિ વિશ્વાષાડાશામાશાં વિષાસહિઃ
હું સહનશીલ છું, પૃથ્વી પર સર્વોચ્ચ છું; હું વિજયી છું, સર્વને જીતનારો, ઇચ્છાઓનો સ્વામી અને આશાઓનો નાશક છું.
અદો યદ્દેવિ પ્રથમાના પુરસ્તાદ્દેવૈરુક્તા વ્યસર્પો મહિત્વમ્ । આ ત્વા સુભૂતમવિશત્તદાનીમકલ્પયથાઃ પ્રદિશશ્ચતસ્રઃ
હે દેવી, જે મહિમા દેવોએ પ્રથમ કહ્યું અને ફેલાવ્યો—જ્યારે તું શુભ જન્મ લઈને પ્રવેશી, ત્યારે તું ચાર દિશાઓ સ્થાપી.
યે ગ્રામા યદરણ્યં યાઃ સભા અધિ ભૂમ્યામ્ । યે સંગ્રામાઃ સમિતયસ્તેષુ ચારુ વદેમ તે
જે ગામો, જે જંગલો, જે સભાઓ પૃથ્વી પર છે; જે યુદ્ધો અને એકત્રિત થવાના પ્રસંગો છે—એ બધામાં અમે સારા શબ્દો બોલી શકીએ.
અશ્વ ઇવ રજો દુધુવે વિ તાન્ જનાન્ ય આક્ષિયન્ પૃથિવીં યાદજાયત । મન્દ્રાગ્રેત્વરી ભુવનસ્ય ગોપા વનસ્પતીનાં ગૃભિરોષધીનામ્
ઘોડા જેવું ધૂળ ઉડે છે; જેમણે પૃથ્વીનું માપન કર્યું, એવા લોકો જન્મ્યા; એ સર્વશ્રેષ્ઠ, આનંદદાયક, જગતના રક્ષક, વૃક્ષો અને ઔષધિઓના આધાર.
યદ્વદામિ મધુમત્તદ્વદામિ યદીક્ષે તદ્વનન્તિ મા । ત્વિષીમાન્ અસ્મિ જૂતિમાન્ અવાન્યાન્ હન્મિ દોધતઃ
હું જે બોલું છું તે મધુર છે, જે બોલું છું તે વિજયી છે; હું જે જુએ છું તે મારું કહેવું માને છે; હું તેજસ્વી છું, શક્તિથી ભરપૂર છું, અને જે વિરોધ કરે છે તેમને હરાવું છું.
શન્તિવા સુરભિઃ સ્યોના કીલાલોધ્ની પયસ્વતી । ભૂમિરધિ બ્રવીતુ મે પૃથિવી પયસા સહ
શાંત, સુગંધિત, સુખદ, દૂધથી ભરપૂર, પોષણથી સંપન્ન—પૃથ્વી મારા માટે બોલે, પૃથ્વી પોતાના દૂધ સાથે મારી સાથે રહે.
યામન્વૈચ્છદ્ધવિષા વિશ્વકર્માન્તરર્ણવે રજસિ પ્રવિષ્ટામ્ । ભુજિષ્યં પાત્રં નિહિતં ગુહા યદાવિર્ભોગે અભવન્ માતૃમદ્ભ્યઃ
જેને વિશ્વકર્માએ હવનથી શોધી, આંતરિક સમુદ્રમાં, ધૂળમાં પ્રવેશી; આનંદ માટેનું પાત્ર, ગુપ્ત રીતે મૂકેલું, જે માતાઓમાં ખુલ્લું દેખાયું.
ત્વમસ્યાવપની જનાનામદિતિઃ કામદુઘા પપ્રથાના । યત્ત ઊનં તત્ત આ પૂરયાતિ પ્રજાપતિઃ પ્રથમજા ઋતસ્ય
તું લોકોનું આધાર છે, અદિતિ, ઇચ્છાપૂર્તિ કરનારી, સર્વત્ર ફેલાયેલી; જે કશું ઓછું હોય, તું તેને પૂરું કરે છે; પ્રજાપતિ, સત્યમાં પ્રથમ જન્મેલ.
ઉપસ્થાસ્તે અનમીવા અયક્ષ્મા અસ્મભ્યં સન્તુ પૃથિવિ પ્રસૂતાઃ । દીર્ઘં ન આયુઃ પ્રતિબુધ્યમાના વયં તુભ્યં બલિહૃતઃ સ્યામ
હે પૃથ્વી, તારો આંચળ અમારે માટે રોગમુક્ત અને નિરોગી રહે; તારા સંતાનો પણ એવા જ રહે; અમે લાંબી આયુષ્ય સાથે જાગૃત રહીને તને ભેટ આપનારા બનીએ.
ભૂમે માતર્નિ ધેહિ મા ભદ્રયા સુપ્રતિષ્ઠિતમ્ । સંવિદાના દિવા કવે શ્રિયાં મા ધેહિ ભૂત્યામ્
હે પૃથ્વી માતા, મને શુભતામાં સારી રીતે, મજબૂતીથી સ્થાપિત કર; આકાશ સાથે એકરૂપ થઈને, હે જ્ઞાની, મને સમૃદ્ધિમાં કીર્તિ આપ.
નડમા રોહ ન તે અત્ર લોક ઇદં સીસં ભાગધેયં ત એહિ । યો ગોષુ યક્ષ્મઃ પુરુષેષુ યક્ષ્મસ્તેન ત્વં સાકમધરાઙ્પરેહિ
વાંસ, તું અહીં ઉગતો નહીં; તારો સ્થાન અહીં નથી; આ સીસું તારો ભાગ છે, તેને લઈ જા. જે રોગ ગાયોમાં અને મનુષ્યોમાં છે—એ રોગને લઈને તું પૃથ્વીના તળિયે જા.
અઘશંસદુઃશંસાભ્યાં કરેણાનુકરેણ ચ । યક્ષ્મં ચ સર્વં તેનેતો મૃત્યું ચ નિરજામસિ
અપશુક અને દુષ્ટ શાપના બંને હાથથી, અને અનુકરણના હાથથી, અમે આ બધાં રોગ અને મૃત્યુને દૂર કરી દઈએ છીએ.
નિરિતો મૃત્યું નિર્ઋતિં નિરરાતિમજામસિ । યો નો દ્વેષ્ટિ તમદ્ધ્યગ્ને અક્રવ્યાદ્યમુ દ્વિષ્મસ્તમુ તે પ્ર સુવામસિ
અમે મૃત્યુ, વિનાશ અને દુશ્મનાવટને દૂર કરી દઈએ છીએ; જે અમને દ્વેષ કરે છે, હે અગ્નિ, તે મૃતદેહનું માંસ ખાય; જેને અમે દ્વેષ કરીએ છીએ, તેને અમે તારી પાસે સોંપી દઈએ છીએ.
યદ્યગ્નિઃ ક્રવ્યાદ્યદિ વા વ્યાઘ્ર ઇમં ગોષ્ઠં પ્રવિવેશાન્યોકાઃ । તં માષાજ્યં કૃત્વા પ્ર હિણોમિ દૂરં સ ગચ્છત્વપ્સુષદોઽપ્યગ્નીન્
જો માંસખોર અગ્નિ, કે વાઘ, કે બીજું કોઈ પ્રાણી આ ગૌશાળામાં પ્રવેશ્યું હોય, તો હું મગ અને ઘીનું હવન કરીને તેને દૂર હંકારું છું; તે પાણીમાં કે બીજાં અગ્નિમાં ચાલે જાય.
યત્ત્વા ક્રુદ્ધાઃ પ્રચક્રુર્મન્યુના પુરુષે મૃતે । સુકલ્પમગ્ને તત્ત્વયા પુનસ્ત્વોદ્દીપયામસિ
હે અગ્નિ, ગુસ્સામાં ક્રોધિત લોકોએ મૃત મનુષ્ય માટે તારા પર જે કંઈ કર્યું હોય, તે બધું તારી કૃપાથી અમે ફરીથી સુધારી દઈએ છીએ, તને ફરીથી પ્રગટ કરીએ છીએ.
પુનસ્ત્વાદિત્યા રુદ્રા વસવઃ પુનર્બ્રહ્મા વસુનીતિરગ્ને । પુનસ્ત્વા બ્રહ્મણસ્પતિરાધાદ્દીર્ઘાયુત્વાય શતશારદાય
હે અગ્નિ, આદિત્ય, રુદ્ર, વસુઓ, બ્રહ્મા અને ધન આપનાર દેવતાઓ ફરીથી તને આશીર્વાદ આપે; બૃહસ્પતિ પણ તને લાંબી આયુષ્ય અને શત વર્ષ સુધી જીવવાની શક્તિ આપે.
યો અગ્નિઃ ક્રવ્યાત્પ્રવિવેશ નો ગૃહમિમં પશ્યન્ન્ ઇતરં જાતવેદસમ્ । તં હરામિ પિતૃયજ્ઞાય દૂરં સ ઘર્મમિન્ધાં પરમે સધસ્થે
જો માંસખોર અગ્નિ અમારા ઘરમાં પ્રવેશ્યો હોય અને બીજાં જાતવેદસને જોઈ રહ્યો હોય, તો હું તેને પિતૃયજ્ઞ માટે દૂર લઈ જાઉં છું; તે પરમ સ્થાનમાં પવિત્ર અગ્નિ પ્રગટાવે.
ક્રવ્યાદમગ્નિં પ્ર હિણોમિ દૂરં યમરાજ્ઞો ગચ્છતુ રિપ્રવાહઃ । ઇહાયમિતરો જાતવેદા દેવો દેવેભ્યો હવ્યં વહતુ પ્રજાનન્
હું માંસખોર અગ્નિને દૂર હંકારું છું; દુશ્મનોની ધારા યમરાજ પાસે જાય. અહીં બીજો જાતવેદસ દેવતાઓ માટે હવન જાણીને પહોંચાડે.
ક્રવ્યાદમગ્નિમિષિતો હરામિ જનાન્ દૃંહન્તં વજ્રેણ મૃત્યુમ્ । નિ તં શાસ્મિ ગાર્હપત્યેન વિદ્વાન્ પિતૄણાં લોકેઽપિ ભાગો અસ્તુ
હું માંસખોર અગ્નિને, જે મૃત્યુના વજ્રથી લોકોનો નાશ કરે છે, દૂર કરું છું. હું તેને ગૃહપત્ય અગ્નિથી આજ્ઞા આપું છું; તેના ભાગ પિતૃલોકમાં જ રહે.