તેષાં સર્વેષામીશાના ઉત્તિષ્ઠત સં નહ્યધ્વમ્ । મિત્રા દેવજના યૂયમિમં સંગ્રામં સંજિત્ય યથાલોકં વિ તિષ્ઠધ્વમ્
તેમના બધા સ્વામીઓ, ઊભા થાઓ, એક થાઓ. હે મિત્રરૂપ દેવો, આ યુદ્ધ જીત્યા પછી દરેક પોતપોતાના સ્થાન પર મજબૂત રહો.
11.10(૧૧.૧૨) ઉત્તિષ્ઠત સં નહ્યધ્વમુદારાઃ કેતુભિઃ સહ । સર્પા ઇતરજના રક્ષાંસ્યમિત્રાન્ અનુ ધાવત
મહાન શક્તિઓ, તમારા ધ્વજ સાથે ઊભા થાઓ, એક થાઓ. સાપો, બીજા જીવ અને રાક્ષસો, દુશ્મનોના પીછા કરો.
ઈશાં વો વેદ રાજ્યં ત્રિષન્ધે અરુણૈઃ કેતુભિઃ સહ । યે અન્તરિક્ષે યે દિવિ પૃથિવ્યાં યે ચ માનવાઃ । ત્રિષન્ધેસ્તે ચેતસિ દુર્ણામાન ઉપાસતામ્
ત્રિષંધિ, તારી રાજસત્તા અને તારો રાજ, ભોરના લાલ ધ્વજ સાથે, તે બધાને ખબર છે. જે મધ્યાકાશમાં છે, જે સ્વર્ગમાં છે, જે પૃથ્વી પર છે અને જે મનુષ્યોમાં છે—એ બધા, ત્રિષંધિ તારા હૃદયમાં રાખીને, અમારે તરફ ધ્યાન આપે અને દુર્ભાષા દૂર કરે.
અયોમુખાઃ સૂચીમુખા અથો વિકઙ્કતીમુખાઃ । ક્રવ્યાદો વાતરંહસ આ સજન્ત્વમિત્રાન્ વજ્રેણ ત્રિષન્ધિના
લોખંડ જેવા મોઢાવાળા, સૂઈ જેવા તીક્ષ્ણ અને વાંકડા મોઢાવાળા શસ્ત્રો સાથે, માંસખોરો, પવન જેટલા ઝડપી, ત્રિષંધિના વીજળી જેવા શસ્ત્રથી દુશ્મનોને બાંધે.
અન્તર્ધેહિ જાતવેદ આદિત્ય કુણપં બહુ । ત્રિષન્ધેરિયં સેના સુહિતાસ્તુ મે વશે
જાતવેદ, તું અને સૂર્ય, મૃતદેહ અને તેની ભીડને અદૃશ્ય કરી દો. ત્રિષંધિની આ સેના મારી તરફ દયાળુ અને મારા વશમાં રહે.
ઉત્તિષ્ઠ ત્વં દેવજનાર્બુદે સેનયા સહ । અયં બલિર્વ આહુતસ્ત્રિષન્ધેરાહુતિઃ પ્રિયા
દેવજનની મોટી ટોળકી અને સેના સાથે તું ઊભો થા. ત્રિષંધિની પ્રિય આહુતિ, આ બલિ તારા માટે અર્પણ છે.
શિતિપદી સં દ્યતુ શરવ્યેયં ચતુષ્પદી । કૃત્યેઽમિત્રેભ્યો ભવ ત્રિષન્ધેઃ સહ સેનયા
ચાર પગવાળા અને તીક્ષ્ણ દાંતવાળા પ્રાણીઓ, તથા બાણથી ઘાયલ થયેલા, બધા ભેગા થાય. દુશ્મનો સામેના કૌશલ્યમાં ત્રિષંધિ અને તેની સેના સાથે તું રહેજે.
ધૂમાક્ષી સં પતતુ કૃધુકર્ણી ચ ક્રોશતુ । ત્રિષન્ધેઃ સેનયા જિતે અરુણાઃ સન્તુ કેતવઃ
ધૂમ્ર આંખવાળો એકસાથે ઊડી જાય અને તીક્ષ્ણ કાનવાળો જોરથી બૂમ પાડે. ત્રિષંધિની વિજયી સેના સાથે લાલ ધ્વજ ફફડે.
અવાયન્તાં પક્ષિણો યે વયાંસ્યન્તરિક્ષે દિવિ યે ચરન્તિ । શ્વાપદો મક્ષિકાઃ સં રભન્તામામાદો ગૃધ્રાઃ કુણપે રદન્તામ્
પંખી, જે આકાશ અને સ્વર્ગમાં ઉડે છે, એ બધા નીચે ઉતરે. જંગલી પ્રાણીઓ અને માખીઓ ભેગા થાય, ગિધ્ધો મૃતદેહને ખાય.
યામિન્દ્રેણ સંધાં સમધત્થા બ્રહ્મણા ચ બૃહસ્પતે । તયાહમિન્દ્રસંધયા સર્વાન્ દેવાન્ ઇહ હુવ ઇતો જયત મામુતઃ
જે સંધિ તું, ઇન્દ્ર અને બ્રાહ્મણ બૃહસ્પતિએ બનાવી છે, એ ઇન્દ્રસંધિથી હું બધા દેવતાઓને અહીં બોલાવું છું—તમે અહીં અને પરલોકમાં મારા માટે વિજય લાવો.
બૃહસ્પતિરાઙ્ગિરસ ઋષયો બ્રહ્મસંશિતાઃ । અસુરક્ષયણં વધં ત્રિષન્ધિં દિવ્યાશ્રયન્
બૃહસ્પતિ, આંગિરસ અને ઋષિઓ, જેઓ જ્ઞાનમાં નિપુણ છે, એ ત્રિષંધિના અસુરનાશક વીજળીના શસ્ત્રને ધારણ કરે છે.
{૨૮} યેનાસૌ ગુપ્ત આદિત્ય ઉભાવિન્દ્રશ્ચ તિષ્ઠતઃ । ત્રિષન્ધિં દેવા અભજન્તૌજસે ચ બલાય ચ
જે શક્તિથી સૂર્ય અને ઇન્દ્ર બંને સુરક્ષિત અને સ્થિર રહે છે—એ ત્રિષંધિને દેવતાઓએ બળ અને શક્તિ માટે વહેંચી છે.
સર્વાંલ્લોકાન્ત્સમજયન્ દેવા આહુત્યાનયા । બૃહસ્પતિરાઙ્ગિરસો વજ્રં યમસિઞ્ચતાસુરક્ષયણં વધમ્
આ આહુતિથી દેવતાઓએ બધા લોક જીત્યા; બૃહસ્પતિ અને આંગિરસોએ ત્રિષંધિના અસુરનાશક વીજળીના શસ્ત્રને વહાવી દીધું.
બૃહસ્પતિરાઙ્ગિરસો વજ્રં યમસિઞ્ચતાસુરક્ષયણં વધમ્ । તેનાહમમૂં સેનાં નિ લિમ્પામિ બૃહસ્પતેઽમિત્રાન્ હન્મ્યોજસા
બૃહસ્પતિ અને આંગિરસોએ ત્રિષંધિના અસુરનાશક વીજળીના શસ્ત્રને વહાવી દીધું; એ શક્તિથી, હે બૃહસ્પતિ, હું આ સેના પર લિપ્ત કરું છું અને બળથી દુશ્મનોને નાશ કરું છું.
સર્વે દેવા અત્યાયન્તિ યે અશ્નન્તિ વષટ્કૃતમ્ । ઇમાં જુષધ્વમાહુતિમિતો જયત મામુતઃ
બધા દેવતાઓ, જે વષટ્કાર સાથેની આહુતિ ગ્રહણ કરે છે, અહીં આવે; આ આહુતિથી પ્રસન્ન થાઓ અને અહીં તથા પરલોકમાં મારા માટે વિજય લાવો.
સર્વે દેવા અત્યાયન્તુ ત્રિષન્ધેરાહુતિઃ પ્રિયા । સંધાં મહતીં રક્ષત યયાગ્રે અસુરા જિતાઃ
બધા દેવતાઓ આવે, ત્રિષંધિની પ્રિય આહુતિ ગ્રહણ કરે; એ મહાન સંધિને રક્ષો, જેના દ્વારા પહેલાં અસુરો જીતાયા હતા.
વાયુરમિત્રાણામિષ્વગ્રાણ્યાઞ્ચતુ । ઇન્દ્ર એષાં બાહૂન્ પ્રતિ ભનક્તુ મા શકન્ પ્રતિધામિષુમ્ । આદિત્ય એષામસ્ત્રં વિ નાશયતુ ચન્દ્રમા યુતામગતસ્ય પન્થામ્
વાયુ દુશ્મનોના બાણ પાછા ફેરવે; ઇન્દ્ર તેમના હાથ તોડી નાખે, તેઓ અમને નિશાન બનાવી ન શકે; આદિત્ય તેમના શસ્ત્રો નાશ કરે અને ચંદ્રમાએ તેમને એ માર્ગે લઈ જાય, જ્યાંથી પાછા ફરવું શક્ય ન હોય.
યદિ પ્રેયુર્દેવપુરા બ્રહ્મ વર્માણિ ચક્રિરે । તનૂપાનં પરિપાણં કૃણ્વાના યદુપોચિરે સર્વં તદરસં કૃધિ
જો પ્રાચીન દેવતાઓએ પ્રાર્થનાને પોતાનું કવચ બનાવીને, શરીરને રક્ષણ અને આવરણ બનાવી આગળ વધ્યા હોય, તો તેઓ જે કંઈ પણ સામે આવ્યા, તે બધું તું નિર્બળ કરી દે.
ક્રવ્યાદાનુવર્તયન્ મૃત્યુના ચ પુરોહિતમ્ । ત્રિષન્ધે પ્રેહિ સેનયા જયામિત્રાન્ પ્ર પદ્યસ્વ
માંસખોરો પાછળ ચાલે છે અને મૃત્યુ પુરોહિત છે, ત્રિષંધિ, તું સેના સાથે આગળ વધ, દુશ્મનોને જીત અને આગળ વધ.
ત્રિષન્ધે તમસા ત્વમમિત્રાન્ પરિ વારય । પૃષદાજ્યપ્રણુત્તાનાં મામીષાં મોચિ કશ્ચન
ત્રિષંધિ, તું અંધકારથી દુશ્મનોને ઘેરી લે; જેમણે ઘી અર્પણ કર્યું નથી, એમાંથી કોઈ પણ મારા સુધી ન પહોંચે.
શિતિપદી સં પતત્વમિત્રાણામમૂઃ સિચઃ । મુહ્યન્ત્વદ્યામૂઃ સેના અમિત્રાણાં ન્યર્બુદે
તીક્ષ્ણ પગ વાળી એ શક્તિ દુશ્મનો પર પડો, એમને ગૂંચવણમાં નાખો; આજે દુશ્મનોની સૈન્યને અંધકારમાં મૂંઝાઈ જવા દો.
{૨૯} મૂઢા અમિત્રા ન્યર્બુદે જહ્યેષાં વરંવરમ્ । અનયા જહિ સેનયા
દુશ્મનો અંધકારમાં મૂંઝાઈ જાય, એમના પસંદ કરેલા વીર વારંવાર નાશ પામે; આ સૈન્યથી તું તેમને હરાવી નાખ.
યશ્ચ કવચી યશ્ચાકવચોઽમિત્રો યશ્ચાજ્મનિ । જ્યાપાશૈઃ કવચપાશૈરજ્મનાભિહતઃ શયામ્
દુશ્મન બખ્તરધારી હોય કે ન હોય, રથ પર હોય કે ન હોય, બધી રીતે બંધાયેલા ફાંસથી અને રથના બંધથી તે હરાઈને પડી રહે.
યે વર્મિણો યેઽવર્માણો અમિત્રા યે ચ વર્મિણઃ । સર્વાંસ્તામર્બુદે હતાં છ્વાનોઽદન્તુ ભૂમ્યામ્
જે દુશ્મનો બખ્તર પહેરેલા છે, જે નથી અને જે અડધા બખ્તરવાળા છે, એ બધાને અંધકારમાં માર્યા પછી ધરતી પર કૂતરા ખાઈ જાય.
યે રથિનો યે અરથા અસાદા યે ચ સાદિનઃ । સર્વાન્ અદન્તુ તાન્ હતાન્ ગૃધ્રાઃ શ્યેનાઃ પતત્રિણઃ
જે રથ પર સવાર છે, જે નથી, જે ઘોડા પર છે કે નથી, એ બધા મારેલા શત્રુઓને ગિધ, શ્યેન અને અન્ય શિકારી પક્ષીઓ ખાઈ જાય.
સહસ્રકુણપા શેતામામિત્રી સેના સમરે વધાનામ્ । વિવિદ્ધા કકજાકૃતા
યુદ્ધમાં મારેલી દુશ્મન સૈન્ય હજારો લાશોના ઢગલા બની જાય, અને કાકડીઓએ છીણી નાખી હોય.
મર્માવિધં રોરુવતં સુપર્ણૈરદન્તુ દુશ્ચિતં મૃદિતં શયાનમ્ । ય ઇમાં પ્રતીચીમાહુતિમમિત્રો નો યુયુત્સતિ
જેઓના મુખ્ય અંગો ઘાયલ થયા છે, જે રડતા પડ્યા છે, એમને મોટા પક્ષીઓ ખાઈ જાય; જે દુશ્મન અમારી પશ્ચિમ દિશાની આ આહુતિનો વિરોધ કરે છે.
યાં દેવા અનુતિષ્ઠન્તિ યસ્યા નાસ્તિ વિરાધનમ્ । તયેન્દ્રો હન્તુ વૃત્રહા વજ્રેણ ત્રિષન્ધિના
જે આહુતિને દેવતાઓ સ્વીકારે છે, જેને કોઈ રોકી શકતું નથી, એ આહુતિને વજ્રધારી, વૃત્રનાશક ઇન્દ્ર ત્રિકોણ વજ્રથી નાશ કરે.
12.1 સત્યં બૃહદૃતમુગ્રં દીક્ષા તપો બ્રહ્મ યજ્ઞઃ પૃથિવીં ધારયન્તિ । સા નો ભૂતસ્ય ભવ્યસ્ય પત્ન્યુરું લોકં પૃથિવી નઃ કૃણોતુ
સત્ય, મહાનતા, નિયમ, શક્તિ, દિક્ષા, તપ, જ્ઞાન અને યજ્ઞ ધરતીને ધારે છે; એ વિશાળ ધરતી, જે ભૂતકાળ અને ભવિષ્યમાં અમારી સાથી છે, અમને વિશાળ જગ્યા આપે.
અસંબાધં મધ્યતો માનવાનાં યસ્યા ઉદ્વતઃ પ્રવતઃ સમં બહુ । નાનાવીર્યા ઓષધીર્યા બિભર્તિ પૃથિવી નઃ પ્રથતાં રાધ્યતાં નઃ
જેની વચ્ચે માનવો માટે અવરોધ નથી, જેના ટેકરીઓ અને ખીણો સમાન અને ભરપૂર છે, જે અનેક ગુણવાળી ઔષધિઓ ધરાવે છે—એ ધરતી અમને વિસ્તારે અને ધન આપે.