ચક્ષુઃ શ્રોત્રં યશો અસ્માસુ ધેહ્યન્નં રેતો લોહિતમુદરમ્
અમને દ્રષ્ટિ, શ્રવણ, કીર્તિ, અન્ન, વીર્ય, લોહી અને પેટ આપો.
તાનિ કલ્પન્ બ્રહ્મચારી સલિલસ્ય પૃષ્ઠે તપોઽતિષ્ઠત્તપ્યમાનઃ સમુદ્રે । સ સ્નાતો બભ્રુઃ પિઙ્ગલઃ પૃથિવ્યાં બહુ રોચતે
બ્રહ્મચારી એ બધું રચી, પાણીના સપાટી પર ઊભો રહી તપ કરે છે, સમુદ્રમાં તપે છે. સ્નાન કરીને, કાંસા રંગનો, સુવર્ણવર્ણી, પૃથ્વી પર તેજથી ઝળકે છે.
11.6(૧૧.૮) અગ્નિં બ્રૂમો વનસ્પતીન્ ઓષધીરુત વીરુધઃ । ઇન્દ્રં બૃહસ્પતિં સૂર્યં તે નો મુઞ્ચન્ત્વંહસઃ
અમે અગ્નિ, વનસ્પતિ, ઔષધિઓ અને લતાવૃક્ષોને પ્રાર્થીએ છીએ. ઇન્દ્ર, બૃહસ્પતિ અને સૂર્ય અમને પાપથી મુક્ત કરે.
બ્રૂમો રાજાનં વરુણં મિત્રં વિષ્ણુમથો ભગમ્ । અંશં વિવસ્વન્તં બ્રૂમસ્તે નો મુઞ્ચન્ત્વંહસઃ
અમે રાજા વરુણ, મિત્ર, વિષ્ણુ અને ભાગને પ્રાર્થીએ છીએ. અમે અંશ અને વિવસ્વંતને પણ બોલાવીએ છીએ. એ બધા અમને પાપથી મુક્ત કરે.
બ્રૂમો દેવં સવિતારં ધાતારમુત પૂષણમ્ । ત્વષ્ટારમગ્રિયં બ્રૂમસ્તે નો મુઞ્ચન્ત્વંહસઃ
અમે દેવ સવિતાને, સર્જનહારને અને પૂષણને બોલાવીએ છીએ. ત્વષ્ટા, જે સર્વમાં શ્રેષ્ઠ છે, તેને પણ અમે પોકારીએ છીએ. એ બધા અમને દુઃખમાંથી મુક્ત કરે.
ગન્ધર્વાપ્સરસો બ્રૂમો અશ્વિના બ્રહ્મણસ્પતિમ્ । અર્યમા નામ યો દેવસ્તે નો મુઞ્ચન્ત્વંહસઃ
અમે ગંધર્વો અને અપ્સરાઓને, અશ્વિનીકુમારોને અને બૃહસ્પતિને બોલાવીએ છીએ. આર્યમાન દેવને પણ પોકારીએ છીએ. એ બધા અમને દુઃખમાંથી મુક્ત કરે.
અહોરાત્રે ઇદં બ્રૂમઃ સૂર્યાચન્દ્રમસાવુભા । વિશ્વાન્ આદિત્યાન્ બ્રૂમસ્તે નો મુઞ્ચન્ત્વંહસઃ
અમે દિવસ અને રાત, બંનેને, સૂર્ય અને ચંદ્રને બોલાવીએ છીએ. બધા આદિત્યોને પણ પોકારીએ છીએ. એ બધા અમને દુઃખમાંથી મુક્ત કરે.
વાતં બ્રૂમઃ પર્જન્યમન્તરિક્ષમથો દિશઃ । આશાશ્ચ સર્વા બ્રૂમસ્તે નો મુઞ્ચન્ત્વંહસઃ
અમે પવન, મેઘરાજ, આકાશ અને દિશાઓને બોલાવીએ છીએ. બધી દિશાઓને પણ પોકારીએ છીએ. એ બધા અમને દુઃખમાંથી મુક્ત કરે.
મુઞ્ચન્તુ મા શપથ્યાદહોરાત્રે અથો ઉષાઃ । સોમો મા દેવો મુઞ્ચતુ યમાહુશ્ચન્દ્રમા ઇતિ
મને શાપથી દિવસ-રાત અને ઉષા મુક્ત કરે. જે દેવને ચંદ્ર કહે છે, એ સોમદેવ પણ મને મુક્ત કરે.
પાર્થિવા દિવ્યાઃ પશવ આરણ્યા ઉત યે મૃગાઃ । શકુન્તાન્ પક્ષિણો બ્રૂમસ્તે નો મુઞ્ચન્ત્વંહસઃ
અમે પૃથ્વી અને આકાશના પશુઓને, જંગલમાં રહેતા પ્રાણીઓ અને જંગલી જાનવરોને બોલાવીએ છીએ. પક્ષીઓ અને ઉડતાં જીવોને પણ પોકારીએ છીએ. એ બધા અમને દુઃખમાંથી મુક્ત કરે.
ભવાશર્વાવિદં બ્રૂમો રુદ્રં પશુપતિશ્ચ યઃ । ઇષૂર્યા એષાં સંવિદ્મ તા નઃ સન્તુ સદા શિવાઃ
અમે ભવ, શરવ, રુદ્ર અને પશુપતિને બોલાવીએ છીએ. એમના તીક્ષ્ણ બાણો વિશે અમે જાણીએ છીએ. એ બધા હંમેશાં અમારે માટે શુભ રહે.
દિવં બ્રૂમો નક્ષત્રાણિ ભૂમિં યક્ષાણિ પર્વતાન્ । સમુદ્રા નદ્યો વેશન્તાસ્તે નો મુઞ્ચન્ત્વંહસઃ
અમે આકાશ, તારાઓ, પૃથ્વી, યક્ષો અને પર્વતોને બોલાવીએ છીએ. સમુદ્રો, નદીઓ અને વસવાટવાળા સ્થળોને પણ પોકારીએ છીએ. એ બધા અમને દુઃખમાંથી મુક્ત કરે.
{૧૭} સપ્તઋષીન્ વા ઇદં બ્રૂમોઽપો દેવીઃ પ્રજાપતિમ્ । પિતૄન્ યમશ્રેષ્ઠાન્ બ્રૂમસ્તે નો મુઞ્ચન્ત્વંહસઃ ।૧૧॥ યે દેવા દિવિષદો અન્તરિક્ષસદશ્ચ યે । પૃથિવ્યાં શક્રા યે શ્રિતાસ્તે નો મુઞ્ચન્ત્વંહસઃ
અમે સાત ઋષિઓને, પવિત્ર જળોને, પ્રજાપતિને બોલાવીએ છીએ. પિતૃઓ અને શ્રેષ્ઠ યમને પણ પોકારીએ છીએ. એ બધા અમને દુઃખમાંથી મુક્ત કરે. જેઓ દેવો સ્વર્ગમાં, આકાશમાં અને પૃથ્વી પર વસે છે, એ બધા શક્તિશાળી દેવો અમને દુઃખમાંથી મુક્ત કરે.
આદિત્યા રુદ્રા વસવો દિવિ દેવા અથર્વાણઃ । અઙ્ગિરસો મનીષિણસ્તે નો મુઞ્ચન્ત્વંહસઃ
અમે આદિત્યો, રુદ્રો, વસુઓ, સ્વર્ગના દેવો, અથર્વણો, અંગિરસો અને જ્ઞાની લોકોનું સ્મરણ કરીએ છીએ. એ બધા અમને દુઃખમાંથી મુક્ત કરે.
યજ્ઞં બ્રૂમો યજમાનમૃચઃ સામાનિ ભેષજા । યજૂંષિ હોત્રા બ્રૂમસ્તે નો મુઞ્ચન્ત્વંહસઃ
અમે યજ્ઞ, યજમાન, ઋગ્વેદના મંત્રો, સામગાન, ઔષધિઓ, યજુર્વેદના મંત્રો અને હોમકર્તા પૂજારીઓને બોલાવીએ છીએ. એ બધા અમને દુઃખમાંથી મુક્ત કરે.
પઞ્ચ રાજ્યાનિ વીરુધાં સોમશ્રેષ્ઠાનિ બ્રૂમઃ । દર્ભો ભઙ્ગો યવઃ સહસ્તે નો મુઞ્ચન્ત્વંહસઃ
અમે પાંચ રાજસી વનસ્પતિઓને, જેમાં સોમ શ્રેષ્ઠ છે, પોકારીએ છીએ. દર્ભા, ભાંગ, જઉ અને બીજા વનસ્પતિઓને પણ બોલાવીએ છીએ. એ બધા અમને દુઃખમાંથી મુક્ત કરે.
અરાયાન્ બ્રૂમો રક્ષાંસિ સર્પાન્ પુણ્યજનાન્ પિતૄન્ । મૃત્યૂન્ એકશતં બ્રૂમસ્તે નો મુઞ્ચન્ત્વંહસઃ
અમે દુશ્મનો, રાક્ષસો, સાપો, સારા લોકો અને પિતૃઓને બોલાવીએ છીએ. મૃત્યુના અનેક રૂપોને પણ પોકારીએ છીએ. એ બધા અમને દુઃખમાંથી મુક્ત કરે.
ઋતૂન્ બ્રૂમ ઋતુપતીન્ આર્તવાન્ ઉત હાયનાન્ । સમાઃ સંવત્સરાન્ માસાંસ્તે નો મુઞ્ચન્ત્વંહસઃ
અમે ઋતુઓ, ઋતુપતિઓ, ઋતુના ભાગો અને વર્ષોને બોલાવીએ છીએ. વર્ષ, સંવત્સર અને મહિનાઓને પણ પોકારીએ છીએ. એ બધા અમને દુઃખમાંથી મુક્ત કરે.
એત દેવા દક્ષિણતઃ પશ્ચાત્પ્રાઞ્ચ ઉદેત । પુરસ્તાદુત્તરાચ્છક્રા વિશ્વે દેવાઃ સમેત્ય તે નો મુઞ્ચન્ત્વંહસઃ
આ બધા દેવો દક્ષિણ, પશ્ચિમ, પૂર્વ અને ઉત્તર તરફ છે; બધા શક્તિશાળી દેવો અહીં એકઠા થયા છે. એ બધા અમને દુઃખમાંથી મુક્ત કરે.
વિશ્વાન્ દેવાન્ ઇદં બ્રૂમઃ સત્યસન્ધાન્ ઋતાવૃધઃ । વિશ્વાભિઃ પત્નીભિઃ સહ તે નો મુઞ્ચન્ત્વંહસઃ
અમે બધા દેવોને, સત્યમાં સ્થિર અને ધર્મમાં વૃદ્ધ, એમની બધી પત્નીઓ સાથે બોલાવીએ છીએ. એ બધા અમને દુઃખમાંથી મુક્ત કરે.
સર્વાન્ દેવાન્ ઇદં બ્રૂમઃ સત્યસન્ધાન્ ઋતાવૃધઃ । સર્વાભિઃ પત્નીભિઃ સહ તે નો મુઞ્ચન્ત્વંહસઃ
અમે બધા દેવોને, સત્યમાં સ્થિર અને ધર્મમાં વૃદ્ધ, એમની બધી પત્નીઓ સાથે બોલાવીએ છીએ. એ બધા અમને દુઃખમાંથી મુક્ત કરે.
ભૂતં બ્રૂમો ભૂતપતિં ભૂતાનામુત યો વશી । ભૂતાનિ સર્વા સંગત્ય તે નો મુઞ્ચન્ત્વંહસઃ
અમે સર્વ ભૂતો, એમના સ્વામી અને બધા જીવોના અધિપતિને બોલાવીએ છીએ. બધા ભૂતો એકઠા થાય ત્યારે એ અમને દુઃખમાંથી મુક્ત કરે.
યા દેવીઃ પઞ્ચ પ્રદિશો યે દેવા દ્વાદશ ઋતવઃ । સંવત્સરસ્ય યે દંષ્ટ્રાસ્તે નઃ સન્તુ સદા શિવાઃ
પાંચ દિશાઓ સ્વરૂપે જે દેવીઓ છે અને વર્ષના બાર મહિના સ્વરૂપે જે દેવતાઓ છે, અને વર્ષના દાંત જેવાં ભાગો છે, એ બધા સદાય આપણાં માટે શુભ રહે.
યન્ માતલી રથક્રીતમમૃતં વેદ ભેષજમ્ । તદિન્દ્રો અપ્સુ પ્રાવેશયત્તદાપો દત્ત ભેષજમ્
માતલી જે અમર રથચાલક છે, એ જાણે છે એવું અમૃતરૂપ ઔષધિ, એ ઇન્દ્રે જળમાં મૂકી દીધું છે; એ જળ આપણને એ ઔષધિ આપે.
11.7(૧૧.૯) ઉચ્છિષ્ટે નામ રૂપં ચોચ્છિષ્ટે લોક આહિતઃ । ઉચ્છિષ્ટ ઇન્દ્રશ્ચાગ્નિશ્ચ વિશ્વમન્તઃ સમાહિતમ્
ઉચ્છિષ્ટમાં નામ અને રૂપ છે, ઉચ્છિષ્ટમાં જ આખું જગત સ્થિર છે; ઉચ્છિષ્ટમાં ઇન્દ્ર અને અગ્નિ છે, અને બધું જ તેમાં એકઠું છે.
ઉચ્છિષ્ટે દ્યાવાપૃથિવી વિશ્વં ભૂતં સમાહિતમ્ । આપઃ સમુદ્ર ઉચ્છિષ્ટે ચન્દ્રમા વાત આહિતઃ
ઉચ્છિષ્ટમાં આકાશ અને ધરતી છે, બધા જીવ therein એકઠા છે; પાણી, સમુદ્ર, ચાંદ્રમા અને પવન પણ ઉચ્છિષ્ટમાં સ્થિત છે.
સન્ન્ ઉચ્છિષ્ટે અસંશ્ચોભૌ મૃત્યુર્વાજઃ પ્રજાપતિઃ । લૌક્યા ઉચ્છિષ્ટ આયત્તા વ્રશ્ચ દ્રશ્ચાપિ શ્રીર્મયિ
સત્ય અને અસત્ય બંને ઉચ્છિષ્ટમાં છે; મૃત્યુ, બળ અને પ્રજાપતિ પણ; લોકના બધા કાર્યો ઉચ્છિષ્ટ પર આધાર રાખે છે, અને દુઃખ-સુખ, દૃષ્ટિ અને સમૃદ્ધિ પણ મારા અંદર છે.
દૃઢો દૃંહ સ્થિરો ન્યો બ્રહ્મ વિશ્વસૃજો દશ । નાભિમિવ સર્વતશ્ચક્રમુચ્છિષ્ટે દેવતાઃ શ્રિતાઃ
મજબૂત, દૃઢ, સ્થિર અને નવું, વિશ્વના દસ સર્જનહારો; જેમ નાભિમાંથી ચક્ર ફરે છે તેમ, દેવતાઓ ઉચ્છિષ્ટમાં સ્થિર છે.
ઋક્સામ યજુરુચ્છિષ્ટ ઉદ્ગીથઃ પ્રસ્તુતં સ્તુતમ્ । હિઙ્કાર ઉચ્છિષ્ટે સ્વરઃ સામ્નો મેડિશ્ચ તન્ મયિ
ઋગ્વેદ, સામવેદ, યજુર્વેદ, ઉદ્ગીથ, પ્રસ્તુતિ અને સ્તુતિ — આ બધું ઉચ્છિષ્ટમાં છે; હિંકાર, સ્વર અને સામનું મેડિ પણ મારા અંદર છે.
ઐન્દ્રાગ્નં પાવમાનં મહાનામ્નીર્મહાવ્રતમ્ । ઉચ્છિષ્ટે યજ્ઞસ્યાઙ્ગાન્યન્તર્ગર્ભ ઇવ માતરિ
ઇન્દ્ર-અગ્નિ, પાવમાન, મહાનામ્ની અને મહાવ્રત — યજ્ઞના બધા અંગો ઉચ્છિષ્ટમાં છે, જેમ માતાના ગર્ભમાં ભ્રૂણ હોય છે.