મુખાય તે પશુપતે યાનિ ચક્ષૂંષિ તે ભવ । ત્વચે રૂપાય સંદૃશે પ્રતીચીનાય તે નમઃ
હે પશુપતિ, તારા મુખને, હે ભવ, તારી આંખોને, તારી ચામડીને, રૂપને, દૃષ્ટિને અને પશ્ચિમ દિશામાં તને અમે નમસ્કાર કરીએ છીએ.
અઙ્ગેભ્યસ્ત ઉદરાય જિહ્વાયા આસ્યાય તે । દદ્ભ્યો ગન્ધાય તે નમઃ
તારા અંગો, પેટ, જીભ, મુખ, દાંત અને સુગંધને અમે નમન કરીએ છીએ.
અસ્ત્રા નીલશિખણ્ડેન સહસ્રાક્ષેણ વાજિના । રુદ્રેણાર્ધકઘાતિના તેન મા સમરામહિ
નીલ વાળ ધરાવનારા, હજારો આંખો ધરાવનારા, ઝડપી ચાલનારા, અડધી અસર કરનારા રુદ્રના શસ્ત્રથી અમારો કોઈ વિવાદ ન થાય.
સ નો ભવઃ પરિ વૃણક્તુ વિશ્વત આપ ઇવાગ્નિઃ પરિ વૃણક્તુ નો ભવઃ । મા નોઽભિ માંસ્ત નમો અસ્ત્વસ્મૈ
ભવ અમને ચારે બાજુથી પાણી કે અગ્નિ જેમ ઘેરી રાખે, અમને રક્ષે. તે અમારે પર ક્રોધ ન કરે, અમે તેને નમન કરીએ છીએ.
ચતુર્નમો અષ્ટકૃત્વો ભવાય દશ કૃત્વઃ પશુપતે નમસ્તે । તવેમે પઞ્ચ પશવો વિભક્તા ગાવો અશ્વાઃ પુરુષા અજાવયઃ
ભવને ચાર વાર, આઠ વાર, દસ વાર નમન. હે પશુપતિ, તને નમસ્કાર. તારા આ પાંચ પ્રાણી અલગ-અલગ છે: ગાય, ઘોડા, મનુષ્ય, બકરા.
તવ ચતસ્રઃ પ્રદિશસ્તવ દ્યૌસ્તવ પૃથિવી તવેદમુગ્રોર્વન્તરિક્ષમ્ । તવેદં સર્વમાત્મન્વદ્યત્પ્રાણત્પૃથિવીમનુ
તારી ચાર દિશાઓ, તારો આકાશ, તારી ધરતી અને તારો ભયાનક મધ્યઆકાશ — આ બધું તું જ છે, ધરતી પર જે કંઈ શ્વાસ લે છે તે બધું તારો જ છે.
{૫} ઉરુઃ કોશો વસુધાનસ્તવાયં યસ્મિન્ન્ ઇમા વિશ્વા ભુવનાન્યન્તઃ । સ નો મૃડ પશુપતે નમસ્તે પરઃ ક્રોષ્ટારો અભિભાઃ શ્વાનઃ પરો યન્ત્વઘરુદો વિકેશ્યઃ
પૃથ્વી તારો વિશાળ પાત્ર છે, જેમાં બધાં લોક વસે છે. હે પશુપતિ, અમ પર કૃપા કર, તને નમન. દૂરના ભૂંકનારા, જોરથી ભૂંકનારા, દૂર જતાં અને ભયાનક વાળ ધરાવનારા અમથી દૂર રહે.
ધનુર્બિભર્ષિ હરિતં હિરણ્યયં સહસ્રઘ્નિં શતવધં શિખણ્ડિન્ । રુદ્રસ્યેષુશ્ચરતિ દેવહેતિસ્તસ્યૈ નમો યતમસ્યાં દિશીતઃ
તું લીલું અને સોનાનું ધનુષ્ય ધારણ કરે છે, હજારોને મારનાર, સૈંકડોનો સંહાર કરનાર, શિખાવાળો. રુદ્રનો બાણ, દેવશસ્ત્ર, જ્યાં જાય છે અને જે દિશામાં જાય છે, ત્યાં અમે નમન કરીએ છીએ.
યોઽભિયાતો નિલયતે ત્વાં રુદ્ર નિચિકીર્ષતિ । પશ્ચાદનુપ્રયુઙ્ક્ષે તં વિદ્ધસ્ય પદનીરિવ
જે તને નુકસાન પહોંચાડવા આવે, હે રુદ્ર, જે તને દુઃખ આપવાનો ઈરાદો રાખે, તે પછાતથી ઘાયલ થાય, જેમ ઘાયલના પગલાં હોય છે એમ.
ભવારુદ્રૌ સયુજા સંવિદાનાવુભાવુગ્રૌ ચરતો વીર્યાય । તાભ્યાં નમો યતમસ્યાં દિશીતઃ
ભવ અને રુદ્ર, બંને એકતા સાથે, જ્ઞાનથી, ભયાનક રૂપે, શક્તિ માટે ફરતા — તેમને અને તેમની દિશામાં અમે નમન કરીએ છીએ.
નમસ્તે અસ્ત્વાયતે નમો અસ્તુ પરાયતે । નમસ્તે રુદ્ર તિષ્ઠત આસીનાયોત તે નમઃ
આગળ વધનારને નમન, પાછા ખેંચનારને નમન. હે રુદ્ર, ઊભા અને બેઠેલા તને નમન.
નમઃ સાયં નમઃ પ્રાતર્નમો રાત્ર્યા નમો દિવા । ભવાય ચ શર્વાય ચોભાભ્યામકરં નમઃ
સાંજે નમન, સવારે નમન, રાત્રે નમન, દિવસે નમન. ભવ અને શર્વ, બંનેને નમસ્કાર.
સહસ્રાક્ષમતિપશ્યં પુરસ્તાદ્રુદ્રમસ્યન્તં બહુધા વિપશ્ચિતમ્ । મોપારામ જિહ્વયેયમાનમ્
હજારો આંખો ધરાવનારો, સર્વત્ર જોનાર રુદ્ર આગળ ઊભો છે, અનેક રીતે જ્ઞાની. મારી જીભ તેને દુઃખ ન આપે.
શ્યાવાશ્વં કૃષ્ણમસિતં મૃણન્તં ભીમં રથં કેશિનઃ પાદયન્તમ્ । પૂર્વે પ્રતીમો નમો અસ્ત્વસ્મૈ
શ્યામ ઘોડો, કાળો, અડગ, ભયાનક રથ, વાળાવાળો, પગદોડી પાડતો — પ્રાચીન અને પશ્ચિમ દિશાવાળાને અમે નમન કરીએ છીએ.
મા નોઽભિ સ્રા મત્યં દેવહેતિં મા નઃ ક્રુધઃ પશુપતે નમસ્તે । અન્યત્રાસ્મદ્દિવ્યાં શાખાં વિ ધૂનુ
દૈવી શસ્ત્ર અમને વાગે નહીં, હે પશુપતિ, તારો ક્રોધ અમારે પર ન આવે, તને નમન. તું તારી દૈવી ડાળી અમથી દૂર લઈ જ.
મા નો હિંસીરધિ નો બ્રૂહિ પરિ ણો વૃઙ્ધિ મા ક્રુધઃ । મા ત્વયા સમરામહિ
તું અમને દુઃખ ન પહોંચાડે, અમને મીઠું બોલ, અમને ચારે બાજુથી ઘેરી રાખ, ક્રોધ ન કર. અમારો તારી સાથે વિવાદ ન થાય.
{૬} મા નો ગોષુ પુરુષેષુ મા ગૃધો નો અજાવિષુ । અન્યત્રોગ્ર વિ વર્તય પિયારૂણાં પ્રજાં જહિ
હે ઉગ્ર દેવ, અમને ગાયોમાં કે મનુષ્યોમાં લલચાવું નહીં, અમને બકરાં કે ઘેટાંમાં પણ ઇચ્છશો નહીં. તું તારી તીવ્રતા બીજે જ વાળો અને જે તારા પ્રિય છે, તેમની સંતાનને નાશ કરી દે.
યસ્ય તક્મા કાસિકા હેતિરેકમશ્વસ્યેવ વૃષણઃ ક્રન્દ એતિ । અભિપૂર્વં નિર્ણયતે નમો અસ્ત્વસ્મૈ
જેની તાવ, ઉધરસ અને શસ્ત્ર ઘોડાના હણકાર જેવી ધ્વનિ કરે છે, એ તેને આગળથી દૂર હાંકે છે—એવા દેવને વંદન.
યોઽન્તરિક્ષે તિષ્ઠતિ વિષ્ટભિતોઽયજ્વનઃ પ્રમૃણન્ દેવપીયૂન્ । તસ્મૈ નમો દશભિઃ શક્વરીભિઃ
જે અંતરિક્ષમાં સ્થિર રહી, યજ્ઞ ન કરનારા લોકોના હવનનો નાશ કરે છે અને દેવોના પાનાર છે, તેને દસ સ્તુતિઓ સાથે વંદન.
તુભ્યમારણ્યાઃ પશવો મૃગા વને હિતા હંસાઃ સુપર્ણાઃ શકુના વયાંસિ । તવ યક્ષં પશુપતે અપ્સ્વન્તસ્તુભ્યં ક્ષરન્તિ દિવ્યા આપો વૃધે
હે પશુપતિ, જંગલનાં પ્રાણી, વનમાં રહેતા મૃગ, હંસ, સુપર્ણ, વિવિધ પક્ષીઓ અને ઉડતાં જીવજંતુઓ બધાં તારા છે. તારી અજાણી શક્તિ માટે, દૈવી જળો પાણીમાં તારી વૃદ્ધિ માટે વહે છે.
શિંશુમારા અજગરાઃ પુરીકયા જષા મત્સ્યા રજસા યેભ્યો અસ્યસિ । ન તે દૂરં ન પરિષ્ઠાસ્તિ તે ભવ સદ્યઃ સર્વાં પરિ પશ્યસિ ભૂમિં પૂર્વસ્માદ્ધંસ્યુત્તરસ્મિન્ત્સમુદ્રે
શિશુમાર, અજગર, કઠિન ચામડાવાળા, માછલીઓ અને ધૂળથી તું જેમને આઘાત કરે છે, એમને માટે કોઈ સ્થાન દૂર કે છુપાયેલું નથી. તું સર્વત્ર હાજર છે, પૂર્વના દરિયાથી પશ્ચિમના દરિયા સુધી આખી ધરતી તારે દેખાય છે.
મા નો રુદ્ર તક્મના મા વિષેણ મા નઃ સં સ્રા દિવ્યેનાગ્નિના । અન્યત્રાસ્મદ્વિદ્યુતં પાતયૈતામ્
હે રુદ્ર, તું અમને તાવથી, ઝેરથી કે દૈવી અગ્નિથી દુઃખ ન આપ. તારી વીજળી અમથી દૂર બીજે જ પાડી દે.
ભવો દિવો ભવ ઈશે પૃથિવ્યા ભવ આ પપ્ર ઉર્વન્તરિક્ષમ્ । તસ્યૈ નમો યતમસ્યાં દિશીતઃ
તું સ્વર્ગમાં ભવ છે, પૃથ્વીનો સ્વામી છે અને વિશાળ અંતરિક્ષમાં વ્યાપેલો છે. તું જ્યાં જ્યાં છે, એ તારી શક્તિને વંદન.
ભવ રાજન્ યજમાનાય મૃડ પશૂનાં હિ પશુપતિર્બભૂથ । યઃ શ્રદ્દધાતિ સન્તિ દેવા ઇતિ ચતુષ્પદે દ્વિપદેઽસ્ય મૃડ
હે ભવ રાજા, યજમાન પર કૃપા કર, કેમ કે તું પશુઓનો સ્વામી થયો છે. જે કહે છે કે દેવો છે અને શ્રદ્ધા રાખે છે, તેના ચારે પગવાળા અને બે પગવાળા પ્રાણીઓ પર કૃપા કર.
મા નો મહાન્તમુત મા નો અર્ભકં મા નો વહન્તમુત મા નો વક્ષ્યતઃ । મા નો હિંસીઃ પિતરં માતરં ચ સ્વાં તન્વં રુદ્ર મા રીરિષો નઃ
અમારા મોટા માણસને, અમારા બાળકને, જે વહેંચે છે તેને કે જે વહેંચશે તેને, અમને કોઈને પણ દુઃખ ન આપ. પિતા-માતા કે આપણા શરીરને પણ નુકસાન ન કર, હે રુદ્ર, અમને દુઃખ ન પહોંચાડ.
રુદ્રસ્યૈલબકારેભ્યોઽસંસૂક્તગિલેભ્યઃ । ઇદં મહાસ્યેભ્યઃ શ્વભ્યો અકરં નમઃ
રુદ્રના ગર્જનારા સ્વરૂપોને, જે અોચ્ચાર ન થયેલા સ્તોત્રોનું ભક્ષણ કરે છે, એવા મોટા મોઢાવાળાઓને અને શ્વાનને હું વંદન કરું છું.
નમસ્તે ઘોષિણીભ્યો નમસ્તે કેશિનીભ્યઃ । નમો નમસ્કૃતાભ્યો નમઃ સંભુઞ્જતીભ્યઃ । નમસ્તે દેવ સેનાભ્યઃ સ્વસ્તિ નો અભયં ચ નઃ
ઘોંઘાટ કરનારા, લાંબા વાળવાળાઓ, વંદન પામનારા અને સાથે ભોજન કરનારા દેવદળોને વંદન. અમારે સુખ અને નિર્ભયતા રહે.
તસ્યૌદનસ્ય બૃહસ્પતિઃ શિરો બ્રહ્મ મુખમ્
આ યજ્ઞના અન્નનું માથું બૃહસ્પતિ છે અને તેનું મુખ બ્રહ્મ છે.
દ્યાવાપૃથિવી શ્રોત્રે સૂર્યાચન્દ્રમસાવક્ષિણી સપ્તઋષયઃ પ્રાણાપાનાઃ
આ અન્નના કાન આકાશ અને પૃથ્વી છે, આંખો સૂર્ય અને ચંદ્ર છે, અને શ્વાસ તથા નિશ્વાસ સાત ઋષિઓ છે.
ચક્ષુર્મુસલં કામ ઉલૂખલમ્
આ અન્નની આંખ મુસળ છે અને મનની ઇચ્છા ઉખળ છે.