યમબધ્નાદ્બૃહસ્પતિર્વાતાય મણિમાશવે । તમાપો બિભ્રતીર્મણિં સદા ધાવન્ત્યક્ષિતાઃ । સ આભ્યોઽમૃતમિદ્દુહે ભૂયોભૂયઃ શ્વઃશ્વસ્તેન ત્વં દ્વિષતો જહિ
બૃહસ્પતિએ જે મણિ વાયુ અને આશવ માટે બાંધ્યો હતો, એ મણિ સતત વહેતી અને કદી ન થાકતી નદીઓએ ધારણ કર્યો છે. એ જ પાણીમાંથી અમૃત નીકળ્યું. એ અમૃતથી, ફરી ફરી, કાલે અને દરરોજ, તું તારા દુશ્મનોને હરાવ.
યમબધ્નાદ્બૃહસ્પતિર્વાતાય મણિમાશવે । તં રાજા વરુણો મણિં પ્રત્યમુઞ્ચત શંભુવમ્ । સો અસ્મૈ સત્યમિદ્દુહે ભૂયોભૂયઃ શ્વઃશ્વસ્તેન ત્વં દ્વિષતો જહિ
બૃહસ્પતિએ વાયુ અને આશવ માટે જે મણિ બાંધ્યો હતો, એ શુભ મણિ રાજા વરુણે મુક્ત કર્યો. એમાંથી સત્ય નીકળ્યું. એ સત્યથી, વારંવાર, કાલે અને દરરોજ, તું તારા દુશ્મનોને હરાવ.
યમબધ્નાદ્બૃહસ્પતિર્વાતાય મણિમાશવે । તં દેવા બિભ્રતો મણિં સર્વાંલ્લોકાન્ યુધાજયન્ । સ એભ્યો જિતિમિદ્દુહે ભૂયોભૂયઃ શ્વઃશ્વસ્તેન ત્વં દ્વિષતો જહિ
બૃહસ્પતિએ વાયુ અને આશવ માટે જે મણિ બાંધ્યો હતો, એ મણિ દેવતાઓએ ધારણ કર્યો અને યુદ્ધમાં બધા લોકોએ જીત મેળવી. એમાંથી વિજય મળ્યો. એ વિજયથી, વારંવાર, કાલે અને દરરોજ, તું તારા દુશ્મનોને હરાવ.
યમબધ્નાદ્બૃહસ્પતિર્વાતાય મણિમાશવે । તમિમં દેવતા મણિં પ્રત્યમુઞ્ચન્ત શમ્ભુવમ્ । સ આભ્યો વિશ્વમિદ્દુહે ભૂયોભૂયઃ શ્વઃશ્વસ્તેન ત્વં દ્વિષતો જહિ
બૃહસ્પતિએ વાયુ અને આશવ માટે જે મણિ બાંધ્યો હતો, એ શુભ મણિ દેવતાઓએ મુક્ત કર્યો. એમાંથી બધું જ પ્રાપ્ત થયું. એથી, વારંવાર, કાલે અને દરરોજ, તું તારા દુશ્મનોને હરાવ.
ઋતવસ્તમબધ્નતાર્તવાસ્તમબધ્નત । સંવત્સરસ્તં બદ્ધ્વા સર્વં ભૂતં વિ રક્ષતિ
ઋતુઓએ એ મણિ બાંધ્યો, ઋતુપતિઓએ પણ એ મણિ બાંધ્યો. વર્ષએ એ મણિને બાંધીને બધા જીવજંતુઓનું રક્ષણ કર્યું.
અન્તર્દેશા અબધ્નત પ્રદિશસ્તમબધ્નત । પ્રજાપતિસૃષ્ટો મણિર્દ્વિષતો મેઽધરામકઃ
મધ્ય દિશાઓએ એ મણિ બાંધ્યો, ચારેય દિશાઓએ પણ એ મણિ બાંધ્યો. પ્રજાપતિએ સર્જેલો મણિ મારા દુશ્મનોને નાશ કરે છે અને મને સમૃદ્ધિ આપે છે.
અથર્વાણો અબધ્નતાથર્વણા અબધ્નત । તૈર્મેદિનો અઙ્ગિરસો દસ્યૂનાં બિભિદુઃ પુરસ્તેન ત્વં દ્વિષતો જહિ
અથર્વણોએ એ મણિ બાંધ્યો, અથર્વણોએ એ મણિ બાંધ્યો. એ મણિથી અંગિરસોએ દસ્યુઓના કિલ્લાઓ તોડી નાખ્યા; એથી, તું તારા દુશ્મનોને હરાવ.
{૧૯} તં ધાતા પ્રત્યમુઞ્ચત સ ભૂતં વ્યકલ્પયત્। તેન ત્વં દ્વિષતો જહિ
ધાતા એ મણિને મુક્ત કર્યો; તેણે સર્વ જીવોની વ્યવસ્થા કરી. એથી, તું તારા દુશ્મનોને હરાવ.
યમબધ્નાદ્બૃહસ્પતિર્દેવેભ્યો અસુરક્ષિતિમ્ । સ માયં મણિરાગમદ્રસેન સહ વર્ચસા
બૃહસ્પતિએ દેવતાઓ માટે અસુરોથી રક્ષણ માટે જે મણિ બાંધ્યો હતો, એ ચમત્કારી મણિ શક્તિ અને તેજ સાથે મારી પાસે આવ્યો.
યમબધ્નાદ્બૃહસ્પતિર્દેવેભ્યો અસુરક્ષિતિમ્ । સ માયં મણિરાગમત્સહ ગોભિરજાવિભિરન્નેન પ્રજયા સહ
બૃહસ્પતિએ દેવતાઓ માટે અસુરોથી રક્ષણ માટે જે મણિ બાંધ્યો હતો, એ ચમત્કારી મણિ ગાય, બકરાં, અન્ન અને સંતાન સાથે મારી પાસે આવ્યો.
યમબધ્નાદ્બૃહસ્પતિર્દેવેભ્યો અસુરક્ષિતિમ્ । સ માયં મણિરાગમત્સહ વ્રીહિયવાભ્યાં મહસા ભૂત્યા સહ
બૃહસ્પતિએ દેવતાઓ માટે અસુરોથી રક્ષણ માટે જે મણિ બાંધ્યો હતો, એ ચમત્કારી મણિ ધાન અને જૌ, મહાનતા અને સમૃદ્ધિ સાથે મારી પાસે આવ્યો.
યમબધ્નાદ્બૃહસ્પતિર્દેવેભ્યો અસુરક્ષિતિમ્ । સ માયં મણિરાગમન્ મધોર્ઘૃતસ્ય ધારયા કીલાલેન મણિઃ સહ
બૃહસ્પતિએ દેવતાઓ માટે અસુરોથી રક્ષણ માટે જે મણિ બાંધ્યો હતો, એ ચમત્કારી મણિ મધ, ઘીનો પ્રવાહ અને રસ સાથે મારી પાસે આવ્યો.
યમબધ્નાદ્બૃહસ્પતિર્દેવેભ્યો અસુરક્ષિતિમ્ । સ માયં મણિરાગમદૂર્જયા પયસા સહ દ્રવિણેન શ્રિયા સહ
બૃહસ્પતિએ દેવતાઓ માટે અસુરોથી રક્ષણ માટે જે મણિ બાંધ્યો હતો, એ ચમત્કારી મણિ દહીં, દૂધ, ધન અને સૌંદર્ય સાથે મારી પાસે આવ્યો.
યમબધ્નાદ્બૃહસ્પતિર્દેવેભ્યો અસુરક્ષિતિમ્ । સ માયં મણિરાગમત્તેજસા ત્વિષ્યા સહ યશસા કીર્ત્યા સહ
બૃહસ્પતિએ દેવતાઓ માટે અસુરોથી રક્ષણ માટે જે મણિ બાંધ્યો હતો, એ ચમત્કારી મણિ તેજ, પ્રકાશ, યશ અને કીર્તિ સાથે મારી પાસે આવ્યો.
યમબધ્નાદ્બૃહસ્પતિર્દેવેભ્યો અસુરક્ષિતિમ્ । સ માયં મણિરાગમત્સર્વાભિર્ભૂતિભિઃ સહ
બૃહસ્પતિએ દેવતાઓ માટે અસુરોથી રક્ષણ માટે જે મણિ બાંધ્યો હતો, એ ચમત્કારી મણિ સર્વ પ્રકારની શક્તિઓ સાથે મારી પાસે આવ્યો.
તમિમં દેવતા મણિં મહ્યં દદતુ પુષ્ટયે । અભિભું ક્ષત્રવર્ધનં સપત્નદમ્ભનં મણિમ્
દેવતાઓ મને આ મણિ પોષણ માટે આપે; જે મણિ વિજય આપે, રાજસત્તા વધારે અને શત્રુઓને દબાવે.
બ્રહ્મણા તેજસા સહ પ્રતિ મુઞ્ચામિ મે શિવમ્ । અસપત્નઃ સપત્નહા સપત્નાન્ મેઽધરામકઃ
બ્રહ્માની શક્તિ અને તેજ સાથે, હું મારા માટે શુભ મુક્ત કરું છું. હું વિના શત્રુ, શત્રુહંતો રહું અને મારા શત્રુઓ હમેશાં હાર ખાય.
{૨૦} ઉત્તરં દ્વિષતો મામયં મણિઃ કૃણોતુ દેવજાઃ । યસ્ય લોકા ઇમે ત્રયઃ પયો દુગ્ધમુપાસતે । સ માયમધિ રોહતુ મણિઃ શ્રૈષ્ઠ્યાય મૂર્ધતઃ
દેવોથી જન્મેલો આ મણિ મને મારા દુશ્મનો કરતાં શ્રેષ્ઠ બનાવે. ત્રણેય લોકોએ જેનું દૂધ પીધું છે, એ મણિ મારા મસ્તક પર શ્રેષ્ઠતા માટે સ્થાપિત થાય.
યં દેવાઃ પિતરો મનુષ્યા ઉપજીવન્તિ સર્વદા । સ માયમધિ રોહતુ મણિઃ શ્રૈષ્ઠ્યાય મૂર્ધતઃ
જે રત્નના કારણે દેવો, પિતૃઓ અને મનુષ્યો હંમેશા જીવન યાપે છે, એ રત્ન મારા માથા પર શ્રેષ્ઠતા માટે વસે.
યથા બીજમુર્વરાયાં કૃષ્ટે ફાલેન રોહતિ । એવા મયિ પ્રજા પશવોઽન્નમન્નં વિ રોહતુ
જેમ ઉર્વર જમીનમાં વાવેલું બીજ હળથી ઉગે છે, તેમ મારી અંદર સંતાન, પશુ અને અન્ન વધે.
યસ્મૈ ત્વા યજ્ઞવર્ધન મણે પ્રત્યમુચં શિવમ્ । તં ત્વં શતદક્ષિણ મણે શ્રૈષ્ઠ્યાય જિન્વતાત્
જેને યજ્ઞને વધારનાર રત્ન શુભતા આપે છે, એ શતદાન રત્ન તેને શ્રેષ્ઠતા આપે.
એતમિધ્મં સમાહિતં જુષણો અગ્ને પ્રતિ હર્ય હોમૈઃ । તસ્મિન્ વિધેમ સુમતિં સ્વસ્તિ પ્રજાં ચક્ષુઃ પશૂન્ત્સમિદ્ધે જાતવેદસિ બ્રહ્મણા
હે અગ્નિ, આ તૈયાર કરેલ ઈંધણને પ્રસન્નતાથી સ્વીકારો; જાતવેદસ, બ્રાહ્મણ દ્વારા પ્રજ્વલિત તારી અંદર અમે સુખ, સંતાન, દ્રષ્ટિ અને પશુ સ્થાપિત કરીએ.
10.7 કસ્મિન્ન્ અઙ્ગે તપો અસ્યાધિ તિષ્ઠતિ કસ્મિન્ન્ અઙ્ગ ઋતમસ્યાધ્યાહિતમ્ । ક્વ વ્રતં ક્વ શ્રદ્ધાસ્ય તિષ્ઠતિ કસ્મિન્ન્ અઙ્ગે સત્યમસ્ય પ્રતિષ્ઠિતમ્
તેના કયા અંગમાં તપ વસે છે? કયા અંગમાં સત્ય સ્થિર છે? કયા ભાગે વ્રત અને શ્રદ્ધા છે? કયા અંગમાં તેનું સત્યપન આધાર પામે છે?
કસ્માદઙ્ગાદ્દીપ્યતે અગ્નિરસ્ય કસ્માદઙ્ગાત્પવતે માતરિશ્વ । કસ્માદઙ્ગાદ્વિ મિમીતેઽધિ ચન્દ્રમા મહ સ્કમ્ભસ્ય મિમાનો અઙ્ગમ્
તેના કયા અંગમાંથી અગ્નિ પ્રગટે છે? કયા અંગમાંથી પવન ફૂંકાય છે? કયા અંગમાંથી ચંદ્રમાને માપવામાં આવે છે, જેમ કોઈ સ્કંભના મહાન અંગને માપે છે?
કસ્મિન્ન્ અઙ્ગે તિષ્ઠતિ ભૂમિરસ્ય કસ્મિન્ન્ અઙ્ગે તિષ્ઠત્યન્તરિક્ષમ્ । કસ્મિન્ન્ અઙ્ગે તિષ્ઠત્યાહિતા દ્યૌઃ કસ્મિન્ન્ અઙ્ગે તિષ્ઠત્યુત્તરં દિવઃ
તેના કયા અંગમાં પૃથ્વી સ્થિર છે? કયા અંગમાં આકાશ છે? કયા અંગમાં દ્યૌલોક છે? કયા અંગમાં સર્વોચ્ચ સ્વર્ગ છે?
ક્વ પ્રેપ્સન્ દીપ્યત ઊર્ધ્વો અગ્નિઃ ક્વ પ્રેપ્સન્ પવતે માતરિશ્વા । યત્ર પ્રેપ્સન્તીરભિયન્ત્યાવૃતઃ સ્કમ્ભં તં બ્રૂહિ કતમઃ સ્વિદેવ સઃ
કયા સ્થાન પર ઉપર દહકતો અગ્નિ તેજ આપે છે? કયા સ્થાન પર પવન ફૂંકાય છે? કયા સ્થળે વહેતી નદીઓ ભેગી થાય છે? સ્કંભ વિશે કહો—એ ભગવાન કોણ છે?
ક્વાર્ધમાસાઃ ક્વ યન્તિ માસાઃ સંવત્સરેણ સહ સંવિદાનાઃ । યત્ર યન્ત્યૃતવો યત્રાર્તવાઃ સ્કમ્ભં તં બ્રૂહિ કતમઃ સ્વિદેવ સઃ
અર્ધમાસો ક્યાં જાય છે? મહિના વર્ષ સાથે જોડાઈને ક્યાં જાય છે? ઋતુઓ અને તેમના સમય ક્યાં જાય છે? સ્કંભ વિશે કહો—એ ભગવાન કોણ છે?
ક્વ પ્રેપ્સન્તી યુવતી વિરૂપે અહોરાત્રે દ્રવતઃ સંવિદાને । યત્ર પ્રેપ્સન્તીરભિયન્ત્યાપઃ સ્કમ્ભં તં બ્રૂહિ કતમઃ સ્વિદેવ સઃ
યુવાન અને ભિન્ન રૂપ ધરાવતી દિવસ-રાત કયા સ્થળે મળીને દોડે છે? વહેતી નદીઓ ક્યાં ભેગી થાય છે? સ્કંભ વિશે કહો—એ ભગવાન કોણ છે?
યસ્મિન્ત્સ્તબ્ધ્વા પ્રજાપતિર્લોકાન્ત્સર્વામધારયત્। સ્કમ્ભં તં બ્રૂહિ કતમઃ સ્વિદેવ સઃ
જેમાં સ્થિર થઈ પ્રજાપતિએ બધા લોકોથી આધાર આપ્યો, સ્કંભ વિશે કહો—એ ભગવાન કોણ છે?
યત્પરમમવમં યચ્ચ મધ્યમં પ્રજાપતિઃ સસૃજે વિશ્વરૂપમ્ । કિયતા સ્કમ્ભઃ પ્ર વિવેશ તત્ર યન્ ન પ્રાવિશત્કિયત્તદ્બભૂવ
પ્રજાપતિએ જે સર્વોચ્ચ, નીચું અને મધ્યમ, સર્વરૂપે સર્જ્યું, તેમાં કેટલો સ્કંભ પ્રવેશ્યો? અને કેટલો બહાર રહ્યો?