ઇન્દ્રાણી ભસદ્વાયુઃ પુચ્છં પવમાનો બાલાઃ
ઇન્દ્રાણી એ રાખ છે, વાયુ એ પૂંછ છે, પવમાન એ બચ્ચાં છે.
બ્રહ્મ ચ ક્ષત્રં ચ શ્રોણી બલમૂરૂ
બ્રાહ્મણ અને ક્ષત્રિય એ કટિ છે, બળ એ જાંઘ છે.
ધાતા ચ સવિતા ચાષ્ઠીવન્તૌ જઙ્ઘા ગન્ધર્વા અપ્સરસઃ કુષ્ઠિકા અદિતિઃ શફાઃ
ધાતા અને સવિતા એ પગની પિંડળી છે, ગંધર્વો, અપ્સરાઓ, કુષ્ઠિકા અને અદિતિ એ ખુર છે.
ચેતો હૃદયં યકૃન્ મેધા વ્રતં પુરીતત્
ચેતના એ હૃદય છે, યકૃત એ બુદ્ધિ છે, પ્રતિજ્ઞા એ છાતી છે.
ક્ષુત્કુક્ષિરિરા વનિષ્ઠુઃ પર્વતાઃ પ્લાશયઃ
ભુખ એ પેટ છે, ઇરા એ આંતરડાં છે, પર્વતો એ પાંજર છે.
ક્રોધો વૃક્કૌ મન્યુરાણ્ડૌ પ્રજા શેપઃ
ક્રોધ એ વૃક્ક છે, મન્યુ એ વંશણ છે, સંતાન એ શિશ્ન છે.
નદી સૂત્રી વર્ષસ્ય પતય સ્તના સ્તનયિત્નુરૂધઃ
નદીઓ એ નસો છે, વર્ષના સ્વામી એ સ્તન છે, વીજળી એ થણ છે.
વિશ્વવ્યચાશ્ચર્મૌષધયો લોમાનિ નક્ષત્રાણિ રૂપમ્
વિશ્વવ્યાપી એ ચામડી છે, ઔષધિઓ એ વાળ છે, તારાઓ એ રૂપ છે.
દેવજના ગુદા મનુષ્યા આન્ત્રાણ્યત્રા ઉદરમ્
દેવતાઓ એ guda છે, મનુષ્યો એ આંતરડાં છે, અહીં પેટ છે.
રક્ષાંસિ લોહિતમિતરજના ઊબધ્યમ્
રાક્ષસો એ લોહી છે, બીજા જીવો એ ચરબી છે.
અભ્રં પીબો મજ્જા નિધનમ્
મેઘ એ મજ્જા છે, પીણું એ અંત છે.
અગ્નિરાસીન ઉત્થિતોઽશ્વિના
અગ્નિ બેઠો છે, અશ્વિનીદેવો ઊભા છે.
ઇન્દ્રઃ પ્રાઙ્તિષ્ઠન્ દક્ષિણા તિષ્ઠન્ યમઃ
ઇન્દ્ર પૂર્વ દિશામાં ઊભો છે, દક્ષિણમાં દક્ષિણ ઊભો છે, યમ.
પ્રત્યઙ્તિષ્ઠન્ ધાતોદઙ્તિષ્ઠન્ત્સવિતા
પશ્ચિમમાં પ્રતિઅંગ ઊભો છે, ઉત્તરમાં ધાતા ઊભો છે, સવિતા.
તૃણાનિ પ્રાપ્તઃ સોમો રાજા
સોમરાજાએ ઘાસ પ્રાપ્ત કરી છે.
મિત્ર ઈક્ષમાણ આવૃત્ત આનન્દઃ
મિત્રા જોતા છે, વળ્યા છે, આનંદ.
યુજ્યમાનો વૈશ્વદેવો યુક્તઃ પ્રજાપતિર્વિમુક્તઃ સર્વમ્
યુક્ત થવાથી વૈશ્વદેવ જોડાયા છે, પ્રજાપતિ મુક્ત થયા, બધું.
એતદ્વૈ વિશ્વરૂપં સર્વરૂપં ગોરૂપમ્
આ ખરેખર સર્વરૂપ છે, સર્વનું રૂપ છે, ગાયનું રૂપ છે.
ઉપૈનં વિશ્વરૂપાઃ સર્વરૂપાઃ પશવસ્તિષ્ઠન્તિ ય એવં વેદ
જે વ્યક્તિ આ રીતે જાણે છે, તેના પાસે દરેક રૂપ ધરાવતી, સર્વ પ્રકારની ગાયો આવે છે અને તેની પાસે ઊભી રહે છે.
શીર્ષક્તિં શીર્ષામયં કર્ણશૂલં વિલોહિતમ્ । સર્વં શીર્ષન્યં તે રોગં બહિર્નિર્મન્ત્રયામહે
તમારા માથાના તમામ દુઃખ, માથાનો દુઃખાવો, કાનનો દુઃખાવો અને લોહી વહી જાય તે બધું, અમે તમારા માથામાંથી દૂર કરીએ છીએ.
કર્ણાભ્યાં તે કઙ્કૂષેભ્યઃ કર્ણશૂલં વિસલ્પકમ્ । સર્વં શીર્ષન્યં તે રોગં બહિર્નિર્મન્ત્રયામહે
તમારા કાનમાંથી, કાનના છિદ્રોમાંથી, ફાટો દુઃખાવો અને માથાના બધા રોગો, અમે તમારા માથામાંથી દૂર કરીએ છીએ.
યસ્ય હેતોઃ પ્રચ્યવતે યક્ષ્મઃ કર્ણતો આસ્યતઃ । સર્વં શીર્ષન્યં તે રોગં બહિર્નિર્મન્ત્રયામહે
કોઈ પણ કારણથી કાન કે મોઢામાંથી જે દુર્બળતા જાય છે, એ બધા માથાના રોગો, અમે તમારા માથામાંથી દૂર કરીએ છીએ.
યઃ કૃણોતિ પ્રમોતમન્ધં કૃણોતિ પૂરુષમ્ । સર્વં શીર્ષન્યં તે રોગં બહિર્નિર્મન્ત્રયામહે
જે વધુ વહેવું કરાવે છે, કે માણસને અંધ બનાવી દે છે, એ બધા માથાના રોગો, અમે તમારા માથામાંથી દૂર કરીએ છીએ.
અઙ્ગભેદમઙ્ગજ્વરં વિશ્વાઙ્ગ્યં વિસલ્પકમ્ । સર્વં શીર્ષન્યં તે રોગં બહિર્નિર્મન્ત્રયામહે
અંગમાં દુઃખાવો, અંગોમાં તાવ, બધા અંગોના દુઃખાવો અને ફાટો દુઃખાવો, એ બધા માથાના રોગો, અમે તમારા માથામાંથી દૂર કરીએ છીએ.
યસ્ય ભીમઃ પ્રતીકાશ ઉદ્વેપયતિ પૂરુષમ્ । તક્માનં વિશ્વશારદં બહિર્નિર્મન્ત્રયામહે
જે ભયાનક દેખાવ ધરાવે છે અને માણસને કંપાવે છે, એ દરેક પ્રકારના તાવને, અમે તમારા શરીરમાંથી દૂર કરીએ છીએ.
ય ઊરૂ અનુસર્પત્યથો એતિ ગવીનિકે । યક્ષ્મં તે અન્તરઙ્ગેભ્યો બહિર્નિર્મન્ત્રયામહે
જે જાંઘમાં સરકે છે અને ગોદમાં જાય છે, એ આંતરિક અંગોની દુર્બળતા, અમે તમારા શરીરમાંથી દૂર કરીએ છીએ.
યદિ કામાદપકામાદ્ધૃદયાજ્જાયતે પરિ । હૃદો બલાસમઙ્ગેભ્યો બહિર્નિર્મન્ત્રયામહે
ઈચ્છાથી કે અનિચ્છાથી, હૃદયમાંથી જે ઊભી થાય છે, હૃદય અને અંગોની બધી દુર્બળતા, અમે તમારા શરીરમાંથી દૂર કરીએ છીએ.
હરિમાણં તે અઙ્ગેભ્યોઽપ્વામન્તરોદરાત્। યક્ષ્મોધામન્તરાત્મનો બહિર્નિર્મન્ત્રયામહે
તમારા અંગોમાંથી, પાણીમાંથી, પેટના અંદરથી જે પીત છે, એ આંતરિક દુર્બળતા, અમે તમારા અંદરથી દૂર કરીએ છીએ.
આસો બલાસો ભવતુ મૂત્રં ભવત્વામયત્। યક્ષ્માણાં સર્વેષાં વિષં નિરવોચમહં ત્વત્
દુર્બળતા મૂત્ર બની જાય, રોગ મૂત્ર બની જાય; બધા દુર્બળતાના ઝેરને મેં તમારી પાસે થી દૂર કર્યું છે.
{૨૨} બહિર્બિલં નિર્દ્રવતુ કાહાબાહં તવોદરાત્। યક્ષ્માણાં સર્વેષાં વિષં નિરવોચમહં ત્વત્
તમારા પેટમાંથી ઉદરસ્થ દુઃખાવો અને ઉધરસ બહારના રસ્તે વહે જાય; બધા દુર્બળતાના ઝેરને મેં તમારી પાસે થી દૂર કર્યું છે.