સ્રુચા હસ્તેન પ્રાણે યૂપે સ્રુક્કારેણ વષટ્કારેણ
લોટ હાથમાં લઈને, પ્રાણથી, યૂપ પર યજ્ઞ સાધનથી અને 'વષટ્' ઉચ્ચારીને અર્પણ કરે છે.
એતે વૈ પ્રિયાશ્ચાપ્રિયાશ્ચ ર્ત્વિજઃ સ્વર્ગં લોકં ગમયન્તિ યદતિથયઃ
આ રુત્વિજ્, જે પ્રિય છે કે અપ્રિય, મહેમાનોને સ્વર્ગલોક તરફ લઈ જાય છે.
સ ય એવં વિદ્વાન્ ન દ્વિષન્ન્ અશ્નીયાન્ ન દ્વિષતોઽન્નમશ્નીયાન્ ન મીમાંસિતસ્ય ન મીમાંસમાનસ્ય
જે આ રીતે જાણે છે, એએ દ્વેષથી ભોજન ન ખાવું, દ્વેષ કરનારા નું ભોજન ન ખાવું, અજમાયેલા કે અજમાવનારા નું ભોજન ન ખાવું.
સર્વો વા એષ જગ્ધપાપ્મા યસ્યાન્નમશ્નન્તિ
જેના ભોજનને લોકો ખાય છે, એના પર જ આખું ખાધાનું પાપ આવે છે.
સર્વો વા એસોઽજગ્ધપાપ્મા યસ્યાન્નં નાશ્નન્તિ
જેના ભોજનને લોકો ખાતા નથી, એના પર ખાધાનું કોઈ પાપ નથી.
સર્વદા વા એષ યુક્તગ્રાવાર્દ્રપવિત્રો વિતતાધ્વર આહૃતયજ્ઞક્રતુર્ય ઉપહરતિ
જે હંમેશા દબાવવાનો પથ્થર તૈયાર રાખે છે, ભીનું શુદ્ધિ સાધન અને વિસ્તૃત યજ્ઞ રાખે છે, એ યજ્ઞ માટે લાવનાર માટે અર્પણ લાવે છે.
પ્રાજાપત્યો વા એતસ્ય યજ્ઞો વિતતો ય ઉપહરતિ
જે અર્પણ લાવે છે, એનો યજ્ઞ પ્રજાપતિથી વિસ્તરે છે.
પ્રજાપતેર્વા એષ વિક્રમાન્ અનુવિક્રમતે ય ઉપહરતિ
જે અર્પણ લાવે છે, એ પ્રજાપતિના પગલાં અનુસરે છે.
યોઽતિથીનાં સ આહવનીયો યો વેશ્મનિ સ ગાર્હપત્યો યસ્મિન્ પચન્તિ સ દક્ષિણાગ્નિઃ
જે અગ્નિ અતિથિ માટે હોય છે, તે આહવનીય અગ્નિ છે; જે ઘરમાટે હોય છે, તે ગૃહપત્ય અગ્નિ છે; અને જેમાં રસોઈ થાય છે, તે દક્ષિણાગ્નિ છે.
{૧૬} ઇષ્ટં ચ વા એષ પૂર્તં ચ ગૃહાણામશ્નાતિ યઃ પૂર્વોઽતિથેરશ્નાતિ
જે વ્યક્તિ અતિથિ ખાય એ પહેલાં જ પોતે ખાઈ લે છે, તે યજ્ઞ અને પુણ્ય કાર્ય બંનેનું ફળ પોતે લઈ જાય છે.
પયશ્ચ વા એષ રસં ચ ગૃહાણામશ્નાતિ યઃ પૂર્વોઽતિથેરશ્નાતિ
જે વ્યક્તિ અતિથિ ખાય એ પહેલાં જ પોતે ખાઈ લે છે, તે દૂધ અને સાર પણ પોતે લઈ જાય છે.
ઊર્જાં ચ વા એષ સ્ફાતિં ચ ગૃહાણામશ્નાતિ યઃ પૂર્વોઽતિથેરશ્નાતિ
જે વ્યક્તિ અતિથિ ખાય એ પહેલાં જ પોતે ખાઈ લે છે, તે તાકાત અને સમૃદ્ધિ પણ પોતે લઈ જાય છે.
પ્રજાં વા એષ પશૂંશ્ચ ગૃહાણામશ્નાતિ યઃ પૂર્વોઽતિથેરશ્નાતિ
જે વ્યક્તિ અતિથિ ખાય એ પહેલાં જ પોતે ખાઈ લે છે, તે સંતાન અને પશુ પણ પોતે લઈ જાય છે.
કીર્તિં વા એષ યશશ્ચ ગૃહાણામશ્નાતિ યઃ પૂર્વોઽતિથેરશ્નાતિ
જે વ્યક્તિ અતિથિ ખાય એ પહેલાં જ પોતે ખાઈ લે છે, તે કીર્તિ અને યશ પણ પોતે લઈ જાય છે.
શ્રિયં વા એષ સંવિદં ચ ગૃહાણામશ્નાતિ યઃ પૂર્વોઽતિથેરશ્નાતિ
જે વ્યક્તિ અતિથિ ખાય એ પહેલાં જ પોતે ખાઈ લે છે, તે ધન અને સમજ પણ પોતે લઈ જાય છે.
એષ વા અતિથિર્યચ્છ્રોત્રિયસ્તસ્માત્પૂર્વો નાશ્નીયાત્
આ અતિથિ જ છે, અને એ જ વિદ્વાન બ્રાહ્મણ છે; તેથી, એના પહેલાં ખાવું નહીં.
અશિતાવત્યતિથાવશ્નીયાદ્યજ્ઞસ્ય સાત્મત્વાય યજ્ઞસ્યાવિછેદાય તદ્વ્રતમ્
અતિથિ ખાઈ જાય પછી જ ખાવું જોઈએ, જેથી યજ્ઞનું સાર અને યજ્ઞની અખંડતા જળવાઈ રહે; આ જ નિયમ છે.
એતદ્વા ઉ સ્વાદીયો યદધિગવં ક્ષીરં વા માંસં વા તદેવ નાશ્નીયાત્
દહીં, દૂધ કે માંસ જે કંઈ ખાસ સ્વાદિષ્ટ હોય, તે અતિથિ પહેલાં ખાવું નહીં.
{૧૭} સ ય એવં વિદ્વાન્ ક્ષીરમુપસિચ્યોપહરતિ । યાવદગ્નિષ્ટોમેનેષ્ટ્વા સુસમૃદ્ધેનાવરુન્દ્ધે તાવદેનેનાવ રુન્દ્ધે
જે વ્યક્તિ આ રીતે જાણીને દૂધ સાથે હવન કરે છે, તેને અગ્નિષ્ઠોમ યજ્ઞથી જેટલી સમૃદ્ધિ મળે છે, એટલી જ સમૃદ્ધિ તેને આ હવનથી મળે છે.
સ ય એવં વિદ્વાન્ત્સર્પિરુપસિચ્યોપહરતિ । યાવદતિરાત્રેણેષ્ટ્વા સુસમૃદ્ધેનાવરુન્દ્ધે તાવદેનેનાવ રુન્દ્ધે
જે વ્યક્તિ આ રીતે જાણીને ઘી સાથે હવન કરે છે, તેને અતિરાત્ર યજ્ઞથી જેટલી સમૃદ્ધિ મળે છે, એટલી જ સમૃદ્ધિ તેને આ હવનથી મળે છે.
સ ય એવં વિદ્વાન્ મધૂપસિચ્યોપહરતિ । યાવદ્સત્ત્રસદ્યેનેષ્ટ્વા સુસમૃદ્ધેનાવરુન્દ્ધે તાવદેનેનાવ રુન્દ્ધે
જે વ્યક્તિ આ રીતે જાણીને મધ સાથે હવન કરે છે, તેને સત્રસત્ય યજ્ઞથી જેટલી સમૃદ્ધિ મળે છે, એટલી જ સમૃદ્ધિ તેને આ હવનથી મળે છે.
સ ય એવં વિદ્વાન્ માંસમુપસિચ્યોપહરતિ । યાવદ્દ્વાદશાહેનેષ્ટ્વા સુસમૃદ્ધેનાવરુન્દ્ધે તાવદેનેનાવ રુન્દ્ધે
જે વ્યક્તિ આ રીતે જાણીને માંસ સાથે હવન કરે છે, તેને દ્વાદશાહ યજ્ઞથી જેટલી સમૃદ્ધિ મળે છે, એટલી જ સમૃદ્ધિ તેને આ હવનથી મળે છે.
સ ય એવં વિદ્વાન્ ઉદકમુપસિચ્યોપહરતિ । પ્રજાનાં પ્રજનનાય ગચ્છતિ પ્રતિષ્ઠાં પ્રિયઃ પ્રજાનાં ભવતિ ય એવં વિદ્વાન્ ઉપસિચ્યોપહરતિ
જે વ્યક્તિ આ રીતે જાણીને પાણી સાથે હવન કરે છે, તે સંતાનપ્રાપ્તિ માટે આગળ વધે છે, સ્થિર બને છે અને સંતાનને પ્રિય બને છે.
નિધનં ભૂત્યાઃ પ્રજાયાઃ પશૂનાં ભવતિ ય એવં વેદ
જે આ રીતે જાણે છે, તે ધન, સંતાન અને પશુઓનું આધારસ્થાન બને છે.
તસ્મા ઉદ્યન્ત્સૂર્યો હિઙ્કૃણોતિ સંગવઃ પ્ર સ્તૌતિ । મધ્યન્દિન ઉદ્ગાયત્યપરાહ્ણઃ પ્રતિ હરત્યસ્તંયન્ નિધનમ્ । નિધનં ભૂત્યાઃ પ્રજાયાઃ પશૂનાં ભવતિ ય એવં વેદ
આથી, જ્યારે સૂર્ય ઉગે છે ત્યારે હિંકાર કરે છે; સાંજ સુધીમાં સ્તુતિ, મધ્યાહ્ને ગાન, બપોરે પાઠ અને સૂર્યાસ્તે નિવાસસ્થાન બને છે. જે આ રીતે જાણે છે, તે ધન, સંતાન અને પશુઓનું આધારસ્થાન બને છે.
તસ્મા અભ્રો ભવન્ હિઙ્કૃણોતિ સ્તનયન્ પ્ર સ્તૌતિ । વિદ્યોતમાનઃ પ્રતિ હરતિ વર્ષન્ન્ ઉદ્ગાયત્યુદ્ગૃહ્ણન્ નિધનમ્ । નિધનં ભૂત્યાઃ પ્રજાયાઃ પશૂનાં ભવતિ ય એવં વેદ
આથી, જ્યારે વાદળ બને છે ત્યારે હિંકાર કરે છે; ગર્જના કરે ત્યારે સ્તુતિ, વીજવી પડે ત્યારે પાઠ, વરસાદ પડે ત્યારે ગાન અને વાદળ એકઠાં થાય ત્યારે નિવાસસ્થાન બને છે. જે આ રીતે જાણે છે, તે ધન, સંતાન અને પશુઓનું આધારસ્થાન બને છે.
અતિથીન્ પ્રતિ પશ્યતિ હિઙ્કૃણોત્યભિ વદતિ પ્ર સ્તૌત્યુદકં યાચત્યુદ્ગાયતિ । ઉપ હરતિ પ્રતિ હરત્યુચ્છિષ્ટં નિધનમ્ । નિધનં ભૂત્યાઃ પ્રજાયાઃ પશૂનાં ભવતિ ય એવં વેદ
અતિથિઓને જોઈને, ઘરમાં આવતાં અવાજ કરે છે, તેમને બોલાવે છે, તેમની પ્રશંસા કરે છે, પાણી માંગે છે, ગીત ગાય છે; જે કંઈ લાવે છે, પાછું આપે છે, બચેલું જમવાનું દૂર કરે છે. આ બચેલું જમવાનું તેને સુખ, સંતાન અને પશુઓનું ધન બને છે, જે આ રીતે જાણે છે.
{૧૯} યત્ક્ષત્તારં હ્વયત્યા શ્રાવયત્યેવ તત્
જે સેવકને બોલાવે છે, એ જ તેની વાત સાંભળે છે.
યત્પ્રતિશૃણોતિ પ્રત્યાશ્રાવયત્યેવ તત્
જે કંઈ સાંભળે છે, એ જ પાછું બીજા સુધી પહોંચાડે છે.
યત્પરિવેષ્ટારઃ પાત્રહસ્તાઃ પૂર્વે ચાપરે ચ પ્રપદ્યન્તે ચમસાધ્વર્યવ એવ તે
જે વાનગીઓ લઈને, હાથમાં વાસણ લઈને, પહેલાં અને પછી જે આવે છે, એ બધા અધ્વર્યુના ચમચા છે.