ન વા ઉ સોમો વૃજિનં હિનોતિ ન ક્ષત્રિયં મિથુયા ધારયન્તમ્ । હન્તિ રક્ષો હન્ત્યાસદ્વદન્તમુભાવિન્દ્રસ્ય પ્રસિતૌ શયાતે
સોમ દેવ નિર્દોષને કે ધર્મથી રાજ ચલાવનારને ક્યારેય દુઃખ આપતો નથી; તે રાક્ષસ અને ખોટું બોલનારને દંડ આપે છે—બન્ને ઈન્દ્રની શક્તિ હેઠળ હારી જાય છે.
યદિ વાહમનૃતદેવો અસ્મિ મોઘં વા દેવામપ્યૂહે અગ્ને । કિમસ્મભ્યં જાતવેદો હૃણીષે દ્રોઘવાચસ્તે નિર્ઋથં સચન્તામ્
જો હું ખોટો દેવ છું, અથવા વ્યર્થ રીતે દેવોને બોલાવ્યા છે, તો હે અગ્નિ, હે જાતવેદસ, તું અમને શા માટે દુઃખ આપે છે? જે ખોટું બોલે છે, તેઓ વિનાશ સાથે જોડાઈ જાય.
અદ્યા મુરીય યદિ યાતુધાનો અસ્મિ યદિ વાયુસ્તતપ પુરુષસ્ય । અધા સ વીરૈર્દશભિર્વિ યૂયા યો મા મોઘં યાતુધાનેત્યાહ
આજે જો હું યાતુધાન છું, અથવા કોઈ માણસને હાનિ પહોંચાડી છે, તો હું મરી જાઉં; પણ જે ખોટું મને યાતુધાન કહે છે, તે પોતાના દસ વીરોથી અલગ થઈ જાય.
યો માયાતું યાતુધાનેત્યાહ યો વા રક્ષાઃ શિચિરસ્મીત્યાહ । ઇન્દ્રસ્તં હન્તુ મહતા વધેન વિશ્વસ્ય જન્તોરધમસ્પદીષ્ટ
જે મને યાતુધાન કહે છે, અથવા પોતે રાક્ષસ હોવાનું દાવો કરે છે, તેને ઈન્દ્ર મોટી સજા આપે અને સર્વ જીવોમાં સૌથી નીચા સ્થાન પર ફેંકી દે.
પ્ર યા જિગાતિ ખર્ગલેવ નક્તમપ દ્રુહુસ્તન્વં૧ ગૂહમાના । વવ્રમનન્તમવ સા પદીષ્ટ ગ્રાવાણો ઘ્નન્તુ રક્ષસ ઉપબ્દૈઃ
જે સ્ત્રી રાત્રે નકામા રૂપે નગપત જેવું રેંગે છે અને પોતાનું દુઃખદ રૂપ છુપાવે છે, તે અંતહીન ખાડામાં પડી જાય; પથ્થરોના ઘા વડે રાક્ષસનો નાશ થાય.
વિ તિષ્ઠધ્વં મરુતો વિક્ષ્વિચ્છત ગૃભાયત રક્ષસઃ સં પિનષ્ટન્ । વયો યે ભૂત્વા પતયન્તિ નક્તભિર્યે વા રિપો દધિરે દેવે અધ્વરે
હે મારુતો, આગળ આવો, રાક્ષસોને વિખેરી દો, પકડીને દબાવી દો; જે રાત્રે પક્ષી બનીને ઉડે છે, અથવા યજ્ઞમાં દેવોમાં દુશ્મન બનીને બેઠા છે, તેમને પણ નાશ કરો.
પ્ર વર્તય દિવોઽશ્માનમિન્દ્ર સોમશિતં મઘવન્ત્સં શિશાધિ । પ્રાક્તો અપાક્તો અધરાદુદક્તોઽભિ જહિ રક્ષસઃ પર્વતેન
હે ઈન્દ્ર, હે સોમપાન, હે દયાળુ, આકાશમાંથી પથ્થર લૂંટાડી દો, દબાવી દો; પૂર્વ, પશ્ચિમ, નીચે અને ઉપરથી—રાક્ષસોને પર્વતથી મારી નાખો.
એત ઉ ત્યે પતયન્તિ શ્વયાતવ ઇન્દ્રં દિપ્સન્તિ દિપ્સવોઽદાભ્યમ્ । શિશીતે શક્રઃ પિશુનેભ્યો વધં નુનં સૃજદશનિં યાતુમદ્ભ્યઃ
આ માંસખોરો ચારે બાજુ ઉડે છે, ઈન્દ્રને નુકસાન પહોંચાડવા તત્પર છે, નિર્દોષ પર હુમલો કરવા ઉત્સુક છે; હવે, હે શક્ર, દુષણ કરનારાઓ પર શસ્ત્ર છોડો, યાતુધાનો પર વજ્ર વરસાવો.
{૧૦} ઇન્દ્રો યાતૂનામભવત્પરાશરો હવિર્મથીનામભ્યાવિવાસતામ્ । અભીદુ શક્રઃ પરશુર્યથા વનં પાત્રેવ ભિન્દન્ત્સત એતુ રક્ષસઃ
ઈન્દ્ર યાતુધાનોનો વિનાશક બની ગયો, હવન ચોરોને દૂર હાંકી કાઢનાર થયો; શક્ર, વનમાં કુહાડી જેવો, વાસણ તોડી નાખે તેમ, રાક્ષસોને તોડી નાખે.
ઉલૂકયાતું શુશુલૂકયાતું જહિ શ્વયાતુમુત કોકયાતુમ્ । સુપર્ણયાતુમુત ગૃધ્રયાતું દૃષદેવ પ્ર મૃણ રક્ષ ઇન્દ્ર
ઉલૂક યાતુધાન, શુકલૂક યાતુધાન, માંસખોર અને કોયલ યાતુધાનને મારો; સુપર્ણ યાતુધાન અને ગૃધ્ર યાતુધાનને પણ, હે ઈન્દ્ર, પથ્થરથી રાક્ષસને ચકનાચૂર કરો.
મા નો રક્ષો અભિ નડ્યાતુમાવદપોચ્છન્તુ મિથુના યે કિમીદિનઃ । પૃથિવી નઃ પાર્થિવાત્પાત્વંહસોઽન્તરિક્ષં દિવ્યાત્પાત્વસ્માન્
રાક્ષસ, નળ-યાતુધાન કે દ્વિધા વૃત્તિ ધરાવનારા અમારે નજીક ન આવે; પૃથ્વી અમને પૃથ્વી પરના દુઃખથી, અંતરિક્ષ અંતરિક્ષના દુઃખથી અને આકાશ દૈવી દુઃખથી બચાવે.
ઇન્દ્ર જહિ પુમાંસં યાતુધાનમુત સ્ત્રિયં માયયા શાશદાનામ્ । વિગ્રીવાસો મૂરદેવા ઋદન્તુ મા તે દૃશન્ત્સૂર્યમુચ્ચરન્તમ્
ઈન્દ્ર, પુરુષ યાતુધાન અને માયાથી છેતરતી સ્ત્રીને માર; વાંકા ગળાવાળા અને મૂળ દેવો નાશ પામે—તેઓ તને ઉગતા સૂર્યે જોઈ ન શકે.
પ્રતિ ચક્ષ્વ વિ ચક્ષ્વેન્દ્રશ્ચ સોમ જાગૃતમ્ । રક્ષોભ્યો વધમસ્યતમશનિં યાતુમદ્ભ્યઃ
હે ઈન્દ્ર અને સોમ, ચારે બાજુ જુઓ, જાગૃત રહો; રાક્ષસો પર શસ્ત્ર વરસાવો, યાતુધાનો પર વજ્ર પાડી દો.
8.5 અયં પ્રતિસરો મણિર્વીરો વીરાય બધ્યતે । વીર્યવાન્ત્સપત્નહા શૂરવીરઃ પરિપાણઃ સુમઙ્ગલઃ
આ રક્ષાકવચ રૂપ મણિ વીર માટે બાંધવામાં આવે છે; તે પરાક્રમી, દુશ્મનનો નાશક, શૂરવીર અને શુભ રક્ષક છે.
અયં મણિઃ સપત્નહા સુવીરઃ સહસ્વાન્ વાજી સહમાન ઉગ્રઃ । પ્રત્યક્કૃત્યા દૂષયન્ન્ એતિ વીરઃ
આ મણિ દુશ્મનોને નાશ કરનારો, બહાદુર અને શક્તિશાળી છે. એમાં જીતવાની અને સહન કરવાની તાકાત છે. આ વીર સામે પડનારા શત્રુઓને હરાવીને આગળ વધે છે.
અનેનેન્દ્રો મણિના વૃત્રમહન્ન્ અનેનાસુરાન્ પરાભાવયન્ મનીષી । અનેનાજયદ્દ્યાવાપૃથિવી ઉભે ઇમે અનેનાજયત્પ્રદિશશ્ચતસ્રઃ
આ મણિથી ઇન્દ્રે વૃત્રને મારી નાખ્યો હતો; આથી જ બુદ્ધિશાળી એ અસુરોને હરાવ્યો. આ મણિથી એણે આકાશ અને ધરતી બંને પર વિજય મેળવ્યો; આથી જ ચારેય દિશાઓને પોતાના વશમાં કરી.
અયં સ્રાક્ત્યો મણિઃ પ્રતીવર્તઃ પ્રતિસરઃ । ઓજસ્વાન્ વિમૃધો વશી સો અસ્માન્ પાતુ સર્વતઃ
આ શ્રાક્ત્ય મણિ રક્ષણ આપતો તાબીજ છે. એ બળવાન, દુશ્મનને દબાવનારો અને સર્વે પર રાજ કરનારો છે. એ અમને બધે બાજુથી રક્ષા કરે.
તદગ્નિરાહ તદુ સોમ આહ બૃહસ્પતિઃ સવિતા તદિન્દ્રઃ । તે મે દેવાઃ પુરોહિતાઃ પ્રતીચીઃ કૃત્યાઃ પ્રતિસરૈરજન્તુ
આ વાત અગ્નિએ કહી, સોમએ કહી, બૃહસ્પતિ, સવિતા અને ઇન્દ્રે પણ કહી. આ બધા દેવતાઓ, મારા પૂજારી, દુશ્મનના કાર્યોને રક્ષણ આપતા તાબીજથી હરાવે.
અન્તર્દધે દ્યાવાપૃથિવી ઉતાહરુત સૂર્યમ્ । તે મે દેવાઃ પુરોહિતાઃ પ્રતીચીઃ કૃત્યાઃ પ્રતિસરૈરજન્તુ
એણે આકાશ અને ધરતીને છુપાવી દીધી અને સૂર્યને પ્રકાશિત કર્યો. આ બધા દેવતાઓ, મારા પૂજારી, દુશ્મનના કાર્યોને રક્ષણ આપતા તાબીજથી હરાવે.
યે સ્રાક્ત્યં મણિં જના વર્માણિ કૃણ્વતે । સૂર્ય ઇવ દિવમારુહ્ય વિ કૃત્યા બાધતે વશી
જે લોકો શ્રાક્ત્ય મણિને પોતાનું કવચ બનાવે છે, તે સૂર્યની જેમ આકાશમાં ઊંચા ચઢે છે અને રાજા બની દુશ્મનના કાર્યોને દૂર કરે છે.
સ્રાક્ત્યેન મણિના ઋષિણેવ મનીષિણા । અજૈષં સર્વાઃ પૃતના વિ મૃધો હન્મિ રક્ષસઃ
શ્રાક્ત્ય મણિ અને ઋષિની બુદ્ધિથી મેં બધી સેનાઓને જીતેલી છે; હું દુશ્મન અને રાક્ષસોને દબાવીને નાશ કરું છું.
યાઃ કૃત્યા આઙ્ગિરસીર્યાઃ કૃત્યા આસુરીર્યાઃ । કૃત્યાઃ સ્વયંકૃતા યા ઉ ચાન્યેભિરાભૃતાઃ । ઉભયીસ્તાઃ પરા યન્તુ પરાવતો નવતિં નાવ્યા અતિ
આ અંગિરસોની દુશ્મનાઈ, અસુરોની દુશ્મનાઈ, પોતે કરેલી દુશ્મનાઈ અને બીજાઓ દ્વારા લાવવામાં આવેલી દુશ્મનાઈ—આ બધી દૂર, નવ્વદ જહાજથી પણ દૂર ચાલે જાય.
અસ્મૈ મણિં વર્મ બધ્નન્તુ દેવા ઇન્દ્રો વિષ્ણુઃ સવિતા રુદ્રો અગ્નિઃ । પ્રજાપતિઃ પરમેષ્ઠી વિરાડ્વૈશ્વાનર ઋષયશ્ચ સર્વે
દેવતાઓ એ મણિને કવચ તરીકે બાંધે—ઇન્દ્ર, વિષ્ણુ, સવિતા, રુદ્ર, અગ્નિ, પ્રજાપતિ, પરમેષ્ઠી, વિરાટ, વૈશ્વાનર અને બધા ઋષિઓ.
{૧૨} ઉત્તમો અસ્યોષધીનામનડ્વાન્ જગતામિવ વ્યાઘ્રઃ શ્વપદામિવ । યમૈછામાવિદામ તં પ્રતિસ્પાશનમન્તિતમ્
એ ઔષધિઓમાં શ્રેષ્ઠ છે, કદી ન હારનારો, જીવજંતુઓમાં વાઘ જેવો, પ્રાણીઓમાં જંગલી શ્વાન જેવો. હું એને શોધી લીધો છે, એ છે અંતિમ રક્ષક.
સ ઇદ્વ્યાઘ્રો ભવત્યથો સિંહો અથો વૃષા । અથો સપત્નકર્શનો યો બિભર્તીમં મણિમ્
જે આ મણિને ધારણ કરે છે, એ વાઘ બને છે, સિંહ બને છે, વાછરડો બને છે અને દુશ્મનોને પીડનારો બને છે.
નૈનં ઘ્નન્ત્યપ્સરસો ન ગન્ધર્વા ન મર્ત્યાઃ । સર્વા દિશો વિ રાજતિ યો બિભર્તીમં મણિમ્
એને અપ્સરા, ગંધર્વ કે માનવો કોઈ નુકસાન પહોંચાડી શકતા નથી. જે આ મણિને ધારણ કરે છે, એ સર્વ દિશામાં તેજ પાથરે છે.
કશ્યપસ્ત્વામસૃજત કશ્યપસ્ત્વા સમૈરયત્। અબિભસ્ત્વેન્દ્રો માનુષે બિભ્રત્સંશ્રેષિણેઽજયત્। મણિં સહસ્રવીર્યં વર્મ દેવા અકૃણ્વત
કશ્યપે તને સર્જ્યો, કશ્યપે તને સ્થિર કર્યો. ઇન્દ્રે, માણસોમાં નિર્ભય રહી, તને ધારણ કરી વિજય મેળવ્યો. દેવોએ હજારો શક્તિ ધરાવતો મણિ કવચ તરીકે બનાવ્યો.
યસ્ત્વા કૃત્યાભિર્યસ્ત્વા દીક્ષાભિર્યજ્ઞૈર્યસ્ત્વા જિઘાંસતિ । પ્રત્યક્ત્વમિન્દ્ર તં જહિ વજ્રેણ શતપર્વણા
જે તને દુશ્મનાઈથી, દિક્ષા કે યજ્ઞથી હાનિ પહોંચાડવા ઈચ્છે છે—ઇન્દ્ર, તારા સો કાંડા વજ્રથી એને પાછો ફટકારી દે.
અયમિદ્વૈ પ્રતીવર્ત ઓજસ્વાન્ સંજયો મણિઃ । પ્રજાં ધનં ચ રક્ષતુ પરિપાણઃ સુમઙ્ગલઃ
આ ખરેખર વળતો, બળવાન અને વિજયી મણિ છે. એ સંતાન અને ધનને રક્ષે, અને સર્વે રીતે શુભ રક્ષક બને.
અસપત્નં નો અધરાદસપત્નં ન ઉત્તરાત્। ઇન્દ્રાસપત્નં નઃ પશ્ચાજ્જ્યોતિઃ શૂર પુરસ્કૃધિ
અમને નીચે કે ઉપરથી કોઈ દુશ્મન ન હોય. ઇન્દ્ર, અમને પાછળથી પણ દુશ્મન ન મળે; હે વીર, પ્રકાશને આગળ રાખ.