ઉપ હ્વયે સુદુઘાં ધેનુમેતાં સુહસ્તો ગોધુગુત દોહદેનામ્ । શ્રેષ્ઠં સવં સવિતા સાવિષન્ નોઽભીદ્ધો ઘર્મસ્તદુ ષુ પ્ર વોચત્
હું આ સારી રીતે દૂધ આપતી ગાયને બોલાવું છું, સારી રીતે દૂધ કાઢનાર વ્યક્તિ તેને દૂધ આપે. સવિતા દેવ અમને શ્રેષ્ઠ શક્તિ આપે અને કોઈ વિઘ્ન વિના ગરમ પાત્ર એ વાત જાહેર કરે.
હિઙ્કૃણ્વતી વસુપત્ની વસૂનાં વત્સમિચ્છન્તી મનસા ન્યાગન્ । દુહામશ્વિભ્યાં પયો અઘ્ન્યેયં સા વર્ધતાં મહતે સૌભગાય
રંભતી, ધનની માલિક, પોતાના વાછરડાને મનથી ઈચ્છતી ગાય નજીક આવે છે. ચાલો, અશ્વિનીકુમારો માટે આ અઘ્ન્યા ગાયનું દૂધ કાઢીએ. એ ગાય મહાન સુખ-સમૃદ્ધિ માટે વધે.
જુષ્ટો દમૂના અતિથિર્દુરોણ ઇમં નો યજ્ઞમુપ યાહિ વિદ્વાન્ । વિશ્વા અગ્ને અભિયુજો વિહત્ય શત્રૂયતામા ભરા ભોજનાનિ
પ્રિય, ઘરવાળો, મહેમાન, હે જ્ઞાની, અમારા આ યજ્ઞમાં પધારો. હે અગ્નિ, બધા દુશ્મનોને હરાવીને અમને ભોજન આપો, એ ભોજન દુશ્મનોને હરાવવા માટે હોવું જોઈએ.
અગ્ને શર્ધ મહતે સૌભગાય તવ દ્યુમ્નાન્યુત્તમાનિ સન્તુ । સં જાસ્પત્યં સુયમમા કૃણુષ્વ શત્રૂયતામભિ તિષ્ઠા મહાંસિ
હે અગ્નિ, મહાન સુખ-સમૃદ્ધિ માટે પ્રયત્ન કરો; તમારી શ્રેષ્ઠ કીર્તિ અમારું ભાગ્ય બને. અમારા ઘરોમાં એકતા અને સુમેળ રાખો; મોટા દુશ્મનો સામે દૃઢતાથી ઊભા રહો.
સૂયવસાદ્ભગવતી હિ ભૂયા અધા વયં ભગવન્તઃ સ્યામ । અદ્ધિ તૃણમઘ્ન્યે વિશ્વદાનીં પિબ શુદ્ધમુદકમાચરન્તી
એ ગાય સારા ચારો પામે અને આશીર્વાદિત બને; પછી અમે પણ આશીર્વાદિત થઈએ. હે અઘ્ન્યા, બધું આપનારી, તું ઘાસ ખા અને શુદ્ધ પાણી પી, જ્યાં જાય ત્યાં.
અપચિતાં લોહિનીનાં કૃષ્ણા માતેતિ શુશ્રુમ । મુનેર્દેવસ્ય મૂલેન સર્વા વિધ્યામિ તા અહમ્
અમે સાંભળ્યું છે કે કાળી ગાય લાલ ગાયોની માતા કહેવાય છે. દેવ ઋષિની મૂળ શક્તિથી હું એ બધાને ભેદી નાખું છું.
વિધ્યામ્યાસાં પ્રથમાં વિધ્યામિ ઉત મધ્યમામ્ । ઇદં જઘન્યામાસામા છિનદ્મિ સ્તુકામિવ
હું એમાંથી પહેલીને ભેદું છું, પછી મધ્યનીને પણ ભેદું છું. આ છેલ્લીને હું કાપી નાખું છું, જેમ વાળની લટ કાપી નાખે.
ત્વાષ્ટ્રેણાહં વચસા વિ ત ઈર્ષ્યામમીમદમ્ । અથો યો મન્યુષ્ટે પતે તમુ તે શમયામસિ
હું ત્વષ્ટ્રની વાણીથી તારી ઈર્ષ્યા દૂર કરી છે. અને તારા મનમાં જે રોષ છે, એ પણ અમે શાંત કરીએ છીએ.
વ્રતેન ત્વં વ્રતપતે સમક્તો વિશ્વાહા સુમના દીદિહીહ । તં ત્વા વયં જાતવેદઃ સમિદ્ધં પ્રજાવન્ત ઉપ સદેમ સર્વે
વ્રતથી, હે વ્રતના સ્વામી, તું શોભાયમાન છે; સદા સારા મનથી અહીં પ્રકાશિત થ. હે જાતવેદ, અમે બધા તને પ્રજાવાન અને પ્રજ્વલિત રૂપે ભેગા થઈએ છીએ.
પ્રજાવતીઃ સૂયવસે રુશન્તીઃ શુદ્ધા અપઃ સુપ્રપાણે પિબન્તીઃ । મા વ સ્તેન ઈશત માઘશંસઃ પરિ વો રુદ્રસ્ય હેતિર્વૃણક્તુ
પોતાંની સંતાનથી ભરપૂર, તેજસ્વી, શુદ્ધ અને સરળતાથી પી શકાય તેવી નદીઓ, ચોર કે દુર્ભાવનાવાળા કદી પકડી ન શકે; રુદ્રનું શસ્ત્ર તમાથી દૂર રહે.
પદજ્ઞા સ્થ રમતયઃ સંહિતા વિશ્વનામ્નીઃ । ઉપ મા દેવીર્દેવેભિરેત । ઇમં ગોષ્ઠમિદં સદો ઘૃતેનાસ્માન્ત્સમુક્ષત
તમે પગલાંમાં નિપુણ, આનંદી, એકતામાં જોડાયેલી અને સર્વ નામ ધરાવનારી છો. હે દેવીઓ, દેવતાઓ સાથે મારી પાસે આવો. આ ગૌશાળામાં, આ બેઠકમાં અમારે માટે ઘી વરસાવાય.
આ સુસ્રસઃ સુસ્રસો અસતીભ્યો અસત્તરાઃ । સેહોરરસતરા હવણાદ્વિક્લેદીયસીઃ
જે વહેતી છે એ વધુ વહેતી બને, ઓછી વહેતી કરતાં વધારે. જે રસાળ છે એ વધુ રસાળ બને, ઓછી કરતાં વધારે. જે સહેલાઈથી ઓગળી જાય છે એ વધુ ઓગળી જાય, ઓછી કરતાં વધારે.
યા ગ્રૈવ્યા અપચિતોઽથો યા ઉપપક્ષ્યાઃ । વિજામ્નિ યા અપચિતઃ સ્વયંસ્રસઃ
જે ગળાની આસપાસથી આવે છે, જે બાજુઓથી આવે છે, સાંધાઓમાંથી આવે છે, અને આપમેળે વહે છે—
યઃ કીકસાઃ પ્રશૃણાતિ તલીદ્યમવતિષ્ઠતિ । નિર્હાસ્તં સર્વં જાયાન્યં યઃ કશ્ચ કકુદિ શ્રિતઃ
જે કોઈ ખંજવાળથી ખંજવે છે, કે પાપડી સાથે ઊભો રહે છે, એ બધું, દરેક પ્રકારની ત્વચાની બીમારી, અને કૂહપર બેસેલું બધું દૂર થઈ જાય.
પક્ષી જાયાન્યઃ પતતિ સ આ વિશતિ પૂરુષમ્ । તદક્ષિતસ્ય ભેષજમુભયોઃ સુક્ષતસ્ય ચ
પંખીવાળી જે ત્વચાની બીમારી ઉડે છે, એ મનુષ્યમાં પ્રવેશે છે; એ અનઉપચારિત અને સ્વસ્થ તથા ઘાયલ બંને માટે ઔષધ છે.
વિદ્મ વૈ તે જાયાન્ય જાનં યતો જાયાન્ય જાયસે । કથં હ તત્ર ત્વં હનો યસ્ય કૃણ્મો હવિર્ગૃહે
અમે તારી ત્વચાની બીમારી અને એનું મૂળ જાણીએ છીએ, જ્યાંથી તું ઊભી થાય છે. તો પછી, જ્યારે અમે યજ્ઞ કરીએ છીએ, તને કેવી રીતે નાશ કરી શકાય?
ધૃષત્પિબ કલશે સોમમિન્દ્ર વૃત્રહા શૂર સમરે વસૂનામ્ । માધ્યન્દિને સવન આ વૃષસ્વ રયિષ્ઠાનો રયિમસ્માસુ ધેહિ
હે ઇન્દ્ર, વૃત્રને મારનાર, તું કળશમાં રહેલો સોમ રસ બહાદુરીથી પી, ધન માટેના યુદ્ધમાં મધ્યાહ્નના સમયે તું વધુ શક્તિશાળી બન અને અમને બહુ ધન આપ.
સાંતપના ઇદં હવિર્મરુતસ્તજ્જુજુષ્ટન । અસ્માકોતી રિશાદસઃ
હે મારુતો, દુઃખ આપનારા, આ હવન સ્વીકારો; હે ભયંકર દેવતાઓ, તમે અમારી તરફ રહો.
યો નો મર્તો મરુતો દુર્હૃણાયુસ્તિરશ્ચિત્તાનિ વસવો જિઘાંસતિ । દ્રુહઃ પાશાન્ પ્રતિ મુઞ્ચતાં સસ્તપિષ્ઠેન તપસા હન્તના તમ્
જો કોઈ માણસ, હે મારુતો, દુશ્મનાવટથી અમને નુકસાન પહોંચાડવા ઈચ્છે કે અમારો ગુપ્ત શડયંત્ર રચે, તો હે વસુઓ, તમે અમને કપટના ફાંસામાંથી મુક્ત કરો અને તમારી તીવ્ર તપસ્યા દ્વારા તેને નાશ કરો.
સમ્વત્સરીણા મરુતઃ સ્વર્કા ઉરુક્ષયાઃ સગણા માનુષાસઃ । તે અસ્મત્પાશાન્ પ્ર મુઞ્ચન્ત્વેનસસ્સાંતપના મત્સરા માદયિષ્ણવઃ
હે તેજસ્વી મારુતો, વિશાળ ઘરવાળા, તમારા સહયોગીઓ અને માનવ અનુયાયીઓ સાથે, અમને પાપના બંધનમાંથી મુક્ત કરો; હે દુઃખ આપનારા, ઈર્ષાળુ અને આનંદ આપનારા, અમને મુક્ત કરો.
વિ તે મુઞ્ચામિ રશનાં વિ યોક્ત્રં વિ નિયોજનમ્ । ઇહૈવ ત્વમજસ્ર એધ્યગ્ને
હું તારી પટ્ટી, તારો જૂવો અને તારો બંધન ખોલું છું; અહી અને અત્યારે, હે અગ્નિ, તું સતત પ્રજ્વલિત થતો રહેજે.
અસ્મૈ ક્ષત્રાણિ ધારયન્તમગ્ને યુનજ્મિ ત્વા બ્રહ્મણા દૈવ્યેન । દીદિહ્યસ્મભ્યં દ્રવિણેહ ભદ્રં પ્રેમં વોચો હવિર્દાં દેવતાસુ
જે શક્તિઓને ધારણ કરે છે, એ માટે, હે અગ્નિ, હું તને દૈવી પ્રાર્થનાથી જોડું છું; અહી અમને ધન અને કલ્યાણ આપ, હે દેવતાઓને હવન પહોંચાડનાર, અમારો હિતેચ્છુ અવાજ બોલ.
યત્તે દેવા અકૃણ્વન્ ભાગધેયમમાવાસ્યે સંવસન્તો મહિત્વા । તેના નો યજ્ઞં પિપૃહિ વિશ્વવારે રયિં નો ધેહિ સુભગે સુવીરમ્
જે ભાગ દેવતાઓએ તારા માટે બનાવ્યો, અમાવાસ્યાના દિવસે ભેગા થઈને, એ મહિમાથી, હે સર્વવ્યાપક, અમારા યજ્ઞની રક્ષા કર; હે સુભાગ્યવતી, અમને ધન અને ઉત્તમ સંતાન આપ.
અહમેવાસ્મ્યમાવાસ્યા મામા વસન્તિ સુકૃતો મયીમે । મયિ દેવા ઉભયે સાધ્યાશ્ચેન્દ્રજ્યેષ્ઠાઃ સમગચ્છન્ત સર્વે
હું જ આ અમાવાસ્યા છું; સારા કર્મ કરનારા મારા અંદર વસે છે; મારા અંદર દેવતાઓ અને સાધ્યાઓ, ઇન્દ્રને મુખ્ય બનાવી, બધા એકઠા થયા છે.
આગન્ રાત્રી સઙ્ગમની વસૂનામૂર્જં પુષ્ટં વસ્વાવેશયન્તી । અમાવાસ્યાયૈ હવિષા વિધેમોર્જં દુહાના પયસા ન આગન્
રાત આવી છે, ધન એકઠું કરનારી, શક્તિ અને પોષણ લાવી રહી છે, ધનમાં પ્રવેશી રહી છે; અમે અમાવાસ્યાને હવનથી પૂજીએ છીએ, જે દુધ જેવી સંપત્તિ લાવી શક્તિ વહેંચે છે.
અમાવાસ્યે ન ત્વદેતાન્યન્યો વિશ્વા રૂપાણિ પરિભૂર્જજાન । યત્કામાસ્તે જુહુમસ્તન્ નો અસ્તુ વયં સ્યામ પતયો રયીણામ્
અમાવાસ્યાના દિવસે, તારા સિવાય બીજાએ આ બધાં રૂપો બનાવ્યાં નથી, હે સર્વવ્યાપક; જે ઈચ્છાઓ અમે અર્પણ કરીએ છીએ, એ પૂરી થાય; અમે ધનના માલિક બનીએ.
પૂર્ણા પશ્ચાદુત પૂર્ણા પુરસ્તાદુન્મધ્યતઃ પૌર્ણમાસી જિગાય । તસ્યાં દેવૈઃ સંવસન્તો મહિત્વા નાકસ્ય પૃષ્ઠે સમિષા મદેમ
પાછળથી પણ પૂર્ણ, આગળથી પણ પૂર્ણ, મધ્યમાં ઉગતી, પૂર્ણિમા વિજયી થઈ છે; તેમાં દેવતાઓ સાથે મહિમાથી વસીને, અમે સ્વર્ગના શિખરે હવનથી આનંદ માણીએ.
વૃષભં વાજિનં વયં પૌર્ણમાસં યજામહે । સ નો દદાત્વક્ષિતાં રયિમનુપદસ્વતીમ્
અમે વાઝી અને બળવાન એવા પૂર્ણિમાને યજ્ઞ કરીએ છીએ; તે અમને અખૂટ અને સતત વધતું ધન આપે.
પ્રજાપતે ન ત્વદેતાન્યન્યો વિશ્વા રૂપાણિ પરિભૂર્જજાન । યત્કામાસ્તે જુહુમસ્તન્ નો અસ્તુ વયં સ્યામ પતયો રયીણામ્
હે પ્રજાપતિ, તારા સિવાય બીજાએ આ બધાં રૂપો બનાવ્યાં નથી; જે ઈચ્છાઓ અમે અર્પણ કરીએ છીએ, એ પૂરી થાય; અમે ધનના માલિક બનીએ.
પૌર્ણમાસી પ્રથમા યજ્ઞિયાસીદહ્નાં રાત્રીણામતિશર્વરેષુ । યે ત્વાં યજ્ઞૈર્યજ્ઞિયે અર્ધયન્ત્યમી તે નાકે સુકૃતઃ પ્રવિષ્ટાઃ
પૂર્ણિમા રાત્રીમાં સૌપ્રથમ યજ્ઞયોગ્ય બની, બધી રાત્રીોથી શ્રેષ્ઠ છે; જે લોકો તને યજ્ઞથી પૂજે છે, એ સારા કર્મ કરનારા સ્વર્ગમાં પ્રવેશી જાય છે.