યદ્યન્તરિક્ષે યદિ વાત આસ યદિ વૃક્ષેષુ યદિ વોલપેષુ । યદશ્રવન્ પશવ ઉદ્યમાનં તદ્બ્રાહ્મણં પુનરસ્માન્ ઉપૈતુ
જ્યાંકાંયે, આકાશમાં, પવનમાં, વૃક્ષોમાં કે ખાડાઓમાં, ગાયોએ જે કંઈક ઉઠતું સાંભળ્યું હોય, એ બ્રાહ્મણ અમારે પાછો વળે.
પુનર્મૈત્વિન્દ્રિયં પુનરાત્મા દ્રવિણં બ્રાહ્મણં ચ । પુનરગ્નયો ધિષ્ણ્યા યથાસ્થામ કલ્પયન્તામિહૈવ
મારું બળ પાછું મળે, આત્મા, ધન અને બ્રાહ્મણ પણ પાછા આવે; અગ્નિ અને યજ્ઞની જ્યોત પણ અહીં ફરીથી સ્થાપિત થાય.
સરસ્વતિ વ્રતેષુ તે દિવ્યેષુ દેવિ ધામસુ । જુષસ્વ હવ્યમાહુતં પ્રજાં દેવિ રરાસ્વ નઃ
હે સરસ્વતી, તારા દિવ્ય વ્રતોમાં અને સ્વર્ગના નિવાસોમાં, હે દેવી, અમારું આ હવન સ્વીકાર અને અમને સંતાન આપ.
ઇદં તે હવ્યં ઘૃતવત્સરસ્વતીદં પિતૄણાં હવિરાસ્યં યત્। ઇમાનિ ત ઉદિતા શમ્તમાનિ તેભિર્વયં મધુમન્તઃ સ્યામ
આ તારી ઘીથી ભરપૂર હવન છે, હે સરસ્વતી; આ પિતૃઓ માટેનું અન્ન છે. આ તારા શુભ દાન છે—એના દ્વારા અમારું જીવન મધુર બને.
શં નો વાતો વાતુ શં નસ્તપતુ સૂર્યઃ । અહાનિ શં ભવન્તુ નઃ શં રાત્રી પ્રતિ ધીયતામ્ । શમુષા નો વ્યુચ્છતુ
પવન અમારે માટે શુભ ફૂંકાય, સૂર્ય અમને સુખ આપે; અમારા દિવસો શુભ રહે, રાતો પણ શુભ રહે; ઉષા અમારે માટે પ્રકાશિત થાય.
યત્કિં ચાસૌ મનસા યચ્ચ વાચા યજ્ઞૈર્જુહોતિ હવિષા યજુષા । તન્ મૃત્યુના નિર્ઋતિઃ સંવિદાના પુરા સત્યાદાહુતિં હન્ત્વસ્ય
જે કંઈક તે મનથી, વાણીથી, યજ્ઞથી, હવનથી અર્પણ કરે છે, તે અહિતકર્તાનું હવન, મૃત્યુ સાથે નિૃતિ સત્ય સુધી પહોંચે એ પહેલાં નાશ કરે.
યાતુધાના નિર્ઋતિરાદુ રક્ષસ્તે અસ્ય ઘ્નન્ત્વનૃતેન સત્યમ્ । ઇન્દ્રેષિતા દેવા આજમસ્ય મથ્નન્તુ મા તત્સં પાદિ યદસૌ જુહોતિ
યાતુધાન અને નિૃતિ તેને પકડીને, અસત્યથી તેની સત્યતા નાશ કરે; ઇન્દ્રના પ્રેરણે દેવતાઓ તેનો યજ્ઞ ભાંગી નાખે—તેનું હવન ફળે નહીં.
અજિરાધિરાજૌ શ્યેનૌ સંપાતિનાવિવ । આજ્યં પૃતન્યતો હતાં યો નઃ કશ્ચાભ્યઘાયતિ
ઝડપી રાજાઓ જેવા, બે શ્યેન પંખીઓ જેમ ઝપટે છે, એમ પાત્રમાંથી પડેલું ઘી, જે અમને નુકસાન પહોંચાડે છે તેને નાશ કરે.
અપાઞ્ચૌ ત ઉભૌ બાહૂ અપિ નહ્યામ્યાસ્યમ્ । અગ્નેર્દેવસ્ય મન્યુના તેન તેઽવધિષં હવિઃ
હું તારા બંને હાથ પાછળ બાંધું છું, તારો મોં પણ બાંધું છું; અગ્નિદેવના ક્રોધથી, એ જથી તારો હવન નાશ કર્યો છે.
અપિ નહ્યામિ તે બાહૂ અપિ નહ્યામ્યાસ્યમ્ । અગ્નેર્ઘોરસ્ય મન્યુના તેનઽવધિષં હવિઃ
હું તારા હાથ બાંધું છું, તારો મોં પણ બાંધું છું; અગ્નિના ભયાનક ક્રોધથી, એ જથી તારો હવન નાશ કર્યો છે.
પરિ ત્વાગ્ને પુરં વયં વિપ્રં સહસ્ય ધીમહિ । ધૃષદ્વર્ણં દિવેદિવે હન્તારં ભઙ્ગુરાવતઃ
હે અગ્નિ, અમે તને ઘેરીએ છીએ, હે વિદ્વાન અને શક્તિશાળી, તું દિનપ્રતિદિન સ્થિર સ્વરૂપે, તોડનારને નાશ કરનાર છે.
ઉત્તિષ્ઠતાવ પશ્યતેન્દ્રસ્ય ભાગમૃત્વિયમ્ । યદિ શ્રાતં જુહોતન યદ્યશ્રાતં મમત્તન
ઉઠો, ચાલો આપણે ઇન્દ્રનો ભાગ જોઈએ, હે યજ્ઞકર્તા; તમે રાંધેલું હવન અર્પણ કર્યું હોય કે નહીં, એ જણાવો.
શ્રાતં હવિરો ષ્વિન્દ્ર પ્ર યાહિ જગામ સૂરો અધ્વનો વિ મધ્યમ્ । પરિ ત્વાસતે નિધિભિઃ સખાયઃ કુલપા ન વ્રાજપતિં ચરન્તમ્
હવન રાંધાયું હોય તો, હે ઇન્દ્ર, આવો; સૂર્ય રસ્તાના મધ્યમાં પહોંચ્યો છે. તારા મિત્રો તને ખજાનાથી ઘેરી રહ્યા છે, જેમ ઘરવાળા કુળપતિને ઘેરીને ચાલે છે.
શ્રાતં મન્ય ઊધનિ શ્રાતમગ્નૌ સુશૃતં મન્યે તદૃતં નવીયઃ । માધ્યન્દિનસ્ય સવનસ્ય દધ્નઃ પિબેન્દ્ર વજ્રિન્ પુરુકૃજ્જુષાણઃ
પાત્રમાં રાંધેલું, અગ્નિમાં રાંધેલું, સારી રીતે રાંધેલું હવન હું સાચું માનું છું. મધ્યાહ્નના સવનમાં, હે ઇન્દ્ર, વજ્રધારી, અનેક દાનમાં આનંદથી દૂધ પીવો.
સમિદ્ધો અગ્નિર્વૃષણા રથી દિવસ્તપ્તો ઘર્મો દુહ્યતે વામિષે મધુ । વયં હિ વાં પુરુદમાસો અશ્વિના હવામહે સધમાદેષુ કારવઃ
પ્રજ્વલિત અગ્નિ, સ્વર્ગના બે શક્તિશાળી રથચાલક, ગરમ પાનક તમારે માટે મધરૂપે દોહાય છે; હે અશ્વિનીકુમાર, અમે ગાયકોએ સભામાં તમારે આહ્વાન કરીએ છીએ.
સમિદ્ધો અગ્નિરશ્વિના તપ્તો વાં ઘર્મ આ ગતમ્ । દુહ્યન્તે નૂનં વૃષણેહ ધેનવો દસ્રા મદન્તિ વેધસઃ
પ્રજ્વલિત અગ્નિ, હે અશ્વિનીકુમાર, ગરમ પાનક—આપ અહીં આવો. હવે ગાયો તમારે માટે દોહાય છે, હે મહાન, નિપુણો આનંદ કરે છે, હે સર્જનહાર.
સ્વાહાકૃતઃ શુચિર્દેવેષુ યજ્ઞો યો અશ્વિનોશ્ચમસો દેવપાનઃ । તમુ વિશ્વે અમૃતાસો જુષાણા ગન્ધર્વસ્ય પ્રત્યાસ્ના રિહન્તિ
સ્વાહા સાથે કરાયેલ શુદ્ધ યજ્ઞ, દેવોમાં પવિત્ર, અશ્વિનીકુમારનો પાત્ર, દેવપાન માટે યોગ્ય—આ અમર દેવતાઓ આનંદથી ગંધર્વ પાસેથી ક્રમશઃ ચાખે છે.
યદુસ્રિયાસ્વાહુતં ઘૃતં પયોઽયં સ વામશ્વિના ભાગ આ ગતમ્ । માધ્વી ધર્તારા વિદથસ્ય સત્પતી તપ્તં ઘર્મં પિબતં દિવઃ
ગાયોમાં અર્પણ કરેલું ઘી અને દૂધ—આ તમારો ભાગ છે, હે અશ્વિનીકુમાર; હે સભાના સાચા સ્વામી, સ્વર્ગનું ગરમ પાનક પીવો.
તપ્તો વાં ઘર્મો નક્ષતુ સ્વહોતા પ્ર વામધ્વર્યુશ્ચરતુ પયસ્વાન્ । મધોર્દુગ્ધસ્યાશ્વિના તનાયા વીતં પાતં પયસ ઉસ્રિયાયાઃ
તમારા માટે ગરમ કરેલું દૂધ ચડાવવામાં આવે, સ્વયં યજમાન કદી અડચણ ન કરે, અને ધન્ય અધ્વર્યુ દૂધથી ભરપૂર થઈ આગળ વધે. હે અશ્વિનીકુમારો, મધુર ગાયનું દૂધ પીવો, પીળા રંગની ગાયનું દૂધ પીવો.
ઉપ દ્રવ પયસા ગોધુગોષમા ઘર્મે સિઞ્ચ પય ઉસ્રિયાયાઃ । વિ નાકમખ્યત્સવિતા વરેણ્યોઽનુપ્રયાણમુષસો વિ રાજતિ
ગાયના રંભાવા સાથે દૂધ લઈને આવો, ગરમ પાત્રમાં પીળા ગાયનું દૂધ ઉંડોળો. પૂજનીય સવિતા દેવે આકાશ ખુલ્લું કર્યું છે, અને ઉષા પાછળ તેજથી પ્રકાશિત થાય છે.
ઉપ હ્વયે સુદુઘાં ધેનુમેતાં સુહસ્તો ગોધુગુત દોહદેનામ્ । શ્રેષ્ઠં સવં સવિતા સાવિષન્ નોઽભીદ્ધો ઘર્મસ્તદુ ષુ પ્ર વોચત્
હું આ સારી રીતે દૂધ આપતી ગાયને બોલાવું છું, સારી રીતે દૂધ કાઢનાર વ્યક્તિ તેને દૂધ આપે. સવિતા દેવ અમને શ્રેષ્ઠ શક્તિ આપે અને કોઈ વિઘ્ન વિના ગરમ પાત્ર એ વાત જાહેર કરે.
હિઙ્કૃણ્વતી વસુપત્ની વસૂનાં વત્સમિચ્છન્તી મનસા ન્યાગન્ । દુહામશ્વિભ્યાં પયો અઘ્ન્યેયં સા વર્ધતાં મહતે સૌભગાય
રંભતી, ધનની માલિક, પોતાના વાછરડાને મનથી ઈચ્છતી ગાય નજીક આવે છે. ચાલો, અશ્વિનીકુમારો માટે આ અઘ્ન્યા ગાયનું દૂધ કાઢીએ. એ ગાય મહાન સુખ-સમૃદ્ધિ માટે વધે.
જુષ્ટો દમૂના અતિથિર્દુરોણ ઇમં નો યજ્ઞમુપ યાહિ વિદ્વાન્ । વિશ્વા અગ્ને અભિયુજો વિહત્ય શત્રૂયતામા ભરા ભોજનાનિ
પ્રિય, ઘરવાળો, મહેમાન, હે જ્ઞાની, અમારા આ યજ્ઞમાં પધારો. હે અગ્નિ, બધા દુશ્મનોને હરાવીને અમને ભોજન આપો, એ ભોજન દુશ્મનોને હરાવવા માટે હોવું જોઈએ.
અગ્ને શર્ધ મહતે સૌભગાય તવ દ્યુમ્નાન્યુત્તમાનિ સન્તુ । સં જાસ્પત્યં સુયમમા કૃણુષ્વ શત્રૂયતામભિ તિષ્ઠા મહાંસિ
હે અગ્નિ, મહાન સુખ-સમૃદ્ધિ માટે પ્રયત્ન કરો; તમારી શ્રેષ્ઠ કીર્તિ અમારું ભાગ્ય બને. અમારા ઘરોમાં એકતા અને સુમેળ રાખો; મોટા દુશ્મનો સામે દૃઢતાથી ઊભા રહો.
સૂયવસાદ્ભગવતી હિ ભૂયા અધા વયં ભગવન્તઃ સ્યામ । અદ્ધિ તૃણમઘ્ન્યે વિશ્વદાનીં પિબ શુદ્ધમુદકમાચરન્તી
એ ગાય સારા ચારો પામે અને આશીર્વાદિત બને; પછી અમે પણ આશીર્વાદિત થઈએ. હે અઘ્ન્યા, બધું આપનારી, તું ઘાસ ખા અને શુદ્ધ પાણી પી, જ્યાં જાય ત્યાં.
અપચિતાં લોહિનીનાં કૃષ્ણા માતેતિ શુશ્રુમ । મુનેર્દેવસ્ય મૂલેન સર્વા વિધ્યામિ તા અહમ્
અમે સાંભળ્યું છે કે કાળી ગાય લાલ ગાયોની માતા કહેવાય છે. દેવ ઋષિની મૂળ શક્તિથી હું એ બધાને ભેદી નાખું છું.
વિધ્યામ્યાસાં પ્રથમાં વિધ્યામિ ઉત મધ્યમામ્ । ઇદં જઘન્યામાસામા છિનદ્મિ સ્તુકામિવ
હું એમાંથી પહેલીને ભેદું છું, પછી મધ્યનીને પણ ભેદું છું. આ છેલ્લીને હું કાપી નાખું છું, જેમ વાળની લટ કાપી નાખે.
ત્વાષ્ટ્રેણાહં વચસા વિ ત ઈર્ષ્યામમીમદમ્ । અથો યો મન્યુષ્ટે પતે તમુ તે શમયામસિ
હું ત્વષ્ટ્રની વાણીથી તારી ઈર્ષ્યા દૂર કરી છે. અને તારા મનમાં જે રોષ છે, એ પણ અમે શાંત કરીએ છીએ.
વ્રતેન ત્વં વ્રતપતે સમક્તો વિશ્વાહા સુમના દીદિહીહ । તં ત્વા વયં જાતવેદઃ સમિદ્ધં પ્રજાવન્ત ઉપ સદેમ સર્વે
વ્રતથી, હે વ્રતના સ્વામી, તું શોભાયમાન છે; સદા સારા મનથી અહીં પ્રકાશિત થ. હે જાતવેદ, અમે બધા તને પ્રજાવાન અને પ્રજ્વલિત રૂપે ભેગા થઈએ છીએ.
પ્રજાવતીઃ સૂયવસે રુશન્તીઃ શુદ્ધા અપઃ સુપ્રપાણે પિબન્તીઃ । મા વ સ્તેન ઈશત માઘશંસઃ પરિ વો રુદ્રસ્ય હેતિર્વૃણક્તુ
પોતાંની સંતાનથી ભરપૂર, તેજસ્વી, શુદ્ધ અને સરળતાથી પી શકાય તેવી નદીઓ, ચોર કે દુર્ભાવનાવાળા કદી પકડી ન શકે; રુદ્રનું શસ્ત્ર તમાથી દૂર રહે.