સંજ્ઞાનં નઃ સ્વેભિઃ સંજ્ઞાનમરણેભિઃ । સંજ્ઞાનમશ્વિના યુવમિહાસ્માસુ નિ યચ્છતમ્
અમારા અને આપણા પોતાના લોકોમાં સમજણ રહે, આપણા મિત્રો વચ્ચે સમજણ રહે. હે અશ્વિનીકુમારો, અમારે અહીં સમજણ આપો.
સં જાનામહૈ મનસા સં ચિકિત્વા મા યુષ્મહિ મનસા દૈવ્યેન । મા ઘોષા ઉત્સ્થુર્બહુલે વિનિર્હતે મેષુઃ પપ્તદિન્દ્રસ્યાહન્યાગતે
ચાલો, આપણે મનથી એક થાઈએ, સમજણમાં એક થાઈએ; દૈવી ઇચ્છાથી આપણું મન અલગ ન પડે. સભામાં ઉગ્ર અવાજ ઊઠે નહીં, અને ઇન્દ્રનો દિવસ આવે ત્યારે ગડબડ ન થાય.
અમુત્રભૂયાદધિ યદ્યમસ્ય બૃહસ્પતે અભિશસ્તેરમુઞ્ચઃ । પ્રત્યૌહતામશ્વિના મૃત્યુમસ્મદ્દેવાનામગ્ને ભિષજા શચીભિઃ
જો અમને બીજે ક્યાંક શાપે બાંધ્યા હોય, હે બૃહસ્પતિ, તો એમાંથી અમને મુક્ત કર. અશ્વિનીકુમારો, અમને મૃત્યુથી બચાવો; હે અગ્નિ, દેવોના વૈદ્ય, તારી શક્તિથી અમને રક્ષા કર.
સં ક્રામતં મા જહીતં શરીરં પ્રાણાપાનૌ તે સયુજાવિહ સ્તામ્ । શતં જીવ શરદો વર્ધમાનોઽગ્નિષ્ટે ગોપા અધિપા વસિષ્ઠઃ
તમારે બંને સાથે રહો, શરીર છોડશો નહીં; તારો શ્વાસ અને પ્રાણ અહીં જોડાયેલા રહે. શત વર્ષ જીવે, વધતો રહે; અગ્નિ તારો રક્ષક છે, વશિષ્ઠ તારો અધિપતિ છે.
આયુર્યત્તે અતિહિતં પરાચૈરપાનઃ પ્રાણઃ પુનરા તાવિતામ્ । અગ્નિષ્ટદાહાર્નિર્ઋતેરુપસ્થાત્તદાત્મનિ પુનરા વેશયામિ તે
તારું જીવન, જે દૂર ચાલ્યું ગયું છે, તારો શ્વાસ અને ઉચ્છ્વાસ, ફરી પાછા આવે એવી પ્રાર્થના છે. અગ્નિ તને નિરૃતિના પાંજરમાંથી પાછો ખેંચે; હું આ બધું તારા અંદર પાછું વસાવું છું.
મેમં પ્રાણો હાસીન્ મો અપાનોઽવહાય પરા ગાત્। સપ્તર્ષિભ્ય એનં પરિ દદામિ તે એનં સ્વસ્તિ જરસે વહન્તુ
તારો શ્વાસ દૂર ન જાય, તારો પ્રાણ પણ તને છોડીને ન જાય. હું આ સાત ઋષિઓને સોંપું છું; તેઓ તને સુખથી વૃદ્ધાવસ્થાએ પહોંચાડે.
પ્ર વિષતં પ્રાણાપાનાવનડ્વાહાવિવ વ્રજમ્ । અયં જરિમ્ણઃ શેવધિરરિષ્ટ ઇહ વર્ધતામ્
તારો શ્વાસ અને પ્રાણ બે બળદ જેમ ગાડામાં જોડાય છે તેમ વહેતા રહે. વૃદ્ધાવસ્થાનો આ ખજાનો, નિરામય અને સુખી, અહીં વધતો રહે.
આ તે પ્રાણં સુવામસિ પરા યક્ષ્મં સુવામિ તે । આયુર્નો વિશ્વતો દધદયમગ્નિર્વરેણ્યઃ
હું તારો શ્વાસ તારી પાસે પાછો બોલાવું છું; તારી બિમારી દૂર કરું છું. આ ઉત્તમ અગ્નિ સર્વત્ર જીવન સ્થાપે.
ઉદ્વયં તમસસ્પરિ રોહન્તો નાકમુત્તમમ્ । દેવં દેવત્રા સૂર્યમગન્મ જ્યોતિરુત્તમમ્
અંધકારમાંથી ઊભા થઈ, સર્વોચ્ચ આકાશે પહોંચી, અમે દેવોમાં દેવ એવા સૂર્યને, સર્વોત્તમ પ્રકાશને પ્રાપ્ત કર્યા.
ઋચં સામ યજામહે યાભ્યાં કર્માણિ કુર્વતે । એતે સદસિ રાજતો યજ્ઞં દેવેષુ યચ્છતઃ
અમે ઋચા અને સામ ગાઈએ છીએ, જેના દ્વારા કર્મો થાય છે. એ સભામાં તેજ ધરાવે છે અને યજ્ઞને દેવો સુધી પહોંચાડે છે.
યે તે પન્થાનોઽવ દિવો યેભિર્વિશ્વમૈરયઃ । તેભિઃ સુમ્નયા ધેહિ નો વસો
આકાશમાં તારા જે માર્ગો છે, જેના દ્વારા તું બધું ચલાવે છે—એzelfde માર્ગે, હે દયાળુ, અમને સુખ-શાંતિ તરફ લઈ જા.
તિરશ્ચિરાજેરસિતાત્પૃદાકોઃ પરિ સંભૃતમ્ । તત્કઙ્કપર્વણો વિષમિયં વીરુદનીનશત્
દીર્ઘાયુઓ, કાળી કીડી અને માટીના ઢગલાથી એકત્ર કરેલું, હું વિછુના સાંધાના ઝેર અને સો વનસ્પતિઓ એકઠું કરું છું.
ઇયં વીરુન્ મધુજાતા મધુશ્ચુન્ મધુલા મધૂઃ । સા વિહ્રુતસ્ય ભેષજ્યથો મશકજમ્ભની
આ વનસ્પતિ મધથી જન્મેલી છે, મધથી ભરી છે, મધથી મીઠી છે. એ વિખરાયેલા માટે ઔષધિ છે અને મચ્છર માટે મંત્ર છે.
યતો દષ્ટં યતો ધીતં તતસ્તે નિર્હ્વયામસિ । અર્ભસ્ય તૃપ્રદંશિનો મશકસ્યારસં વિષમ્
જ્યાંથી પણ દંશ છે, જ્યાંથી પણ ચુભન છે, ત્યાંથી અમે તેને બોલાવીએ છીએ—દંશ આપનારા, ચુભન કરનારા મચ્છરનું સ્વાદરહિત ઝેર.
અયં યો વક્રો વિપરુર્વ્યઙ્ગો મુખાનિ વક્રા વૃજિના કૃણોષિ । તાનિ ત્વં બ્રહ્મણસ્પતે ઇષીકામિવ સં નમઃ
જે વાંકડી, વિકૃત, વાંકી છે, જે ચહેરા વાંકા કરે છે અને દુઃખ આપે છે—હે વાણીના સ્વામી, તું તેમને વાંસની જેમ સીધા કરી દે.
અરસસ્ય શર્કોટસ્ય નીચીનસ્યોપસર્પતઃ । વિષં હ્યસ્યાદિષ્યથો એનમજીજભમ્
વીછુનું ઝેર, જે રેંગતું આવે છે—તું એ ઝેર દૂર કર્યું છે, અને એ વ્યક્તિ ફરી સ્વસ્થ થયો છે.
ન તે બાહ્વોર્બલમસ્તિ ન શીર્ષે નોત મધ્યતઃ । અથ કિં પાપયાઽમુયા પુચ્છે બિભર્ષ્યર્ભકમ્
તારા હાથમાં, માથામાં કે પેટમાં કોઈ તાકાત નથી. તો પછી, તારા દુષ્ટ પૂંછથી તું બાળકને કેમ દુઃખ આપે છે?
અદન્તિ ત્વા પિપીલિકા વિ વૃશ્ચન્તિ મયૂર્યઃ । સર્વે ભલ બ્રવાથ શાર્કોટમરસં વિષમ્
કીડીઓ તને દંશે છે, મોર તને ફાડી નાખે છે. બધા પ્રાણીઓ બોલે છે—વીછુનું સ્વાદરહિત ઝેર.
ય ઉભાભ્યાં પ્રહરસિ પુચ્છેન ચાસ્યેન ચ । આસ્યે ન તે વિષં કિમુ તે પુચ્છધાવસત્
તું પૂંછ અને મોઢા બંનેથી મારે છે—પણ તારા મોઢામાં ઝેર નથી; તો પછી તારા પૂંછમાં શું વસે છે?
યદાશસા વદતો મે વિચુક્ષુભે યદ્યાચમાનસ્ય ચરતો જનામનુ । યદાત્મનિ તન્વો મે વિરિષ્ટં સરસ્વતી તદા પૃણદ્ઘૃતેન
મારે બોલતાં, માગતાં કે લોકોમાં ફરતાં જે કંઈ અશાંતિ થઈ હોય, શરીરમાં જે કંઈ વિખરાયું હોય, એ બધું સરસ્વતી ઘીથી પૂર્ણ કરે.
સપ્ત ક્ષરન્તિ શિશવે મરુત્વતે પિત્રે પુત્રાસો અપ્યવીવૃતન્ન્ ઋતાનિ । ઉભે ઇદસ્યોભે અસ્ય રાજત ઉભે યતેતે ઉભે અસ્ય પુષ્યતઃ
સાત પુત્રો, મારુતોના પિતાને, બાળક માટે વહે છે; પુત્રોએ સત્ય પ્રગટ કર્યું છે. બંને, બંને પક્ષો, બંને પ્રયત્ન કરે છે, બંને તેની વૃદ્ધિ માટે પ્રયત્ન કરે છે.
ઇન્દ્રાવરુણા સુતપાવિમં સુતં સોમં પિબતં મદ્યં ધૃતવ્રતૌ । યુવો રથો અધ્વરો દેવવીતયે પ્રતિ સ્વસરમુપ યાતુ પીતયે
ઇન્દ્ર અને વરુણ, તમે દૃઢ વ્રત ધરાવતા, આ સોમરસ પીવો, જે સુતરશી અને મદમસ્ત છે. તમારો રથ યજ્ઞ સમયે દેવોના પાન માટે, તમારા પોતાના પ્રવાહે પીવા આવે.
ઇન્દ્રાવરુણા મધુમત્તમસ્ય વૃષ્ણઃ સોમસ્ય વૃષણા વૃષેથામ્ । ઇદં વામન્ધઃ પરિષિક્તમાસદ્યાસ્મિન્ બર્હિષિ માદયેથામ્
હે ઇન્દ્ર અને વરુણ, તમે બંને સૌથી મીઠા અને તાકાતભર્યા સોમરસનો આનંદથી પાન કરો. અહીં છાંટાયેલા આ પવિત્ર પાનને સ્વીકારો અને આ બરખાસણ પર આવી આનંદ માણો.
યો નઃ શપાદશપતઃ શપતો યશ્ચ નઃ શપાત્। વૃક્ષ ઇવ વિદ્યુતા હત આ મૂલાદનુ શુષ્યતુ
જે અમને શાપ આપે છે, કે જે આપતો નથી, કે જે કોઈ પણ રીતે અમને શાપ આપે છે—એ બધો વીજળી પડેલી ઝાડની જેમ મૂળથી સુકાઈ જાય.
ઊર્જં બિભ્રદ્વસુવનિઃ સુમેધા અઘોરેણ ચક્ષુષા મિત્રિયેણ । ગૃહાન્ ઐમિ સુમના વન્દમાનો રમધ્વં મા બિભીત મત્
શક્તિ અને ધન આપનાર, સારા વિચારવાળો, હાનિ ન કરતો અને મિત્રતાભર્યો દૃષ્ટિવાળો, હું શુભ મનથી અને ભક્તિપૂર્વક ઘરમાં પ્રવેશું છું; આનંદ કરો, મને ડરો નહીં.
ઇમે ગૃહા મયોભુવ ઊર્જસ્વન્તઃ પયસ્વન્તઃ । પૂર્ણા વામેન તિષ્ઠન્તસ્તે નો જાનન્ત્વાયતઃ
આ ઘરો આનંદ આપનારા, શક્તિ અને સમૃદ્ધિથી ભરપૂર છે; એ બધાં ડાબી બાજુ ભરેલા ઊભાં છે—જ્યારે અમે આવીએ ત્યારે એ અમને ઓળખે.
યેષામધ્યેતિ પ્રવસન્ યેષુ સૌમનસો બહુઃ । ગૃહાન્ ઉપ હ્વયામહે તે નો જાનન્ત્વાયતઃ
જેનાં વચ્ચે મુસાફર રહે છે, જેમાં ઘણું સ્નેહ છે—એવા ઘરોને અમે બોલાવીએ છીએ; જ્યારે અમે આવીએ ત્યારે એ અમને ઓળખે.
ઉપહૂતા ભૂરિધનાઃ સખાયઃ સ્વાદુસંમુદઃ । અક્ષુધ્યા અતૃષ્યા સ્ત ગૃહા માસ્મદ્બિભીતન
ઘણા ધનવાન મિત્રો, મીઠાશથી ભેગા થયેલા, અહીં બોલાવાયા છે; ઘરો, તમે ભૂખ્યા કે તરસ્યા ન રહો—અમને ડરો નહીં.
ઉપહૂતા ઇહ ગાવ ઉપહૂતા અજાવયઃ । અથો અન્નસ્ય કીલાલ ઉપહૂતો ગૃહેષુ
અહીં ગાયો બોલાવાઈ છે, બકરાં અને ધોળકાં પણ બોલાવાયા છે; અને ખોરાકનું સાર પણ ઘરમાં બોલાવાયું છે.
સૂનૃતાવન્તઃ સુભગા ઇરાવન્તો હસામુદાઃ । અતૃષ્યા અક્ષુધ્યા સ્ત ગૃહા માસ્મદ્બિભીતન
સારા બોલચાલવાળા, ભાગ્યશાળી, આનંદથી ભરેલા અને હાસ્યથી રમતા—ઘરો, તમે તરસ્યા કે ભૂખ્યા ન રહો—અમને ડરો નહીં.