7.50(7.52) યથા વૃક્ષમશનિર્વિશ્વાહા હન્ત્યપ્રતિ । એવાહમદ્ય કિતવાન્ અક્ષૈર્બધ્યાસમપ્રતિ
જેમ વીજળી વૃક્ષને સહેલાઈથી તોડી નાખે છે, તેમ આજે હું જુગારીને પાશા વડે અવરોધ વિના બાંધી દઉં.
તુરાણામતુરાણાં વિશામવર્જુષીણામ્ । સમૈતુ વિશ્વતો ભગો અન્તર્હસ્તં કૃતં મમ
ઝડપવાળા કે ધીમા, સૌના વચ્ચે, ભલે ભાગ્યશાળી હોય કે ન હોય, દરેક તરફથી ભાગ્ય મારા હાથમાં આવે.
ઈડે અગ્નિં સ્વાવસું નમોભિરિહ પ્રસક્તો વિ ચયત્કૃતં નઃ । રથૈરિવ પ્ર ભરે વાજયદ્ભિઃ પ્રદક્ષિણં મરુતાં સ્તોમમૃધ્યામ્
હું અગ્નિને, સારા દાતા, શ્રદ્ધાથી અહીં વંદન કરું છું; એ અમારું કાર્ય યોગ્ય રીતે ચલાવે. જેમ રથો સ્પર્ધામાં આગળ વધે છે, તેમ અમે શક્તિ આપનારા સાથે જીતીએ અને મારુતોના સ્તોત્રને સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ કરીએ.
વયં જયેમ ત્વયા યુજા વૃતમસ્માકમંશમુદવા ભરેભરે । અસ્મભ્યમિન્દ્ર વરીયઃ સુગં કૃધિ પ્ર શત્રૂણાં મઘવન્ વૃષ્ણ્યા રુજ
તારી સાથે, હે ઇન્દ્ર, અમે સ્પર્ધામાં જીતીએ, દરેક હરીફાઈમાં અમારો ભાગ વધે. અમારે માર્ગ સરળ કરી દે, હે ઉદાર, અને દુશ્મનોની શક્તિ તોડી નાખ.
અજૈષં ત્વા સંલિખિતમજૈષમુત સંરુધમ્ । અવિં વૃકો યથા મથદેવા મથ્નામિ તે કૃતમ્
હું તને, નિશાનીવાળા, જીત્યો છું; અને બંધાયેલા ને પણ જીત્યો છું. જેમ વાઘ ધોળકીને ફાડી નાખે છે, તેમ, હે દેવો, હું તમારું કાર્ય નષ્ટ કરું છું.
ઉત પ્રહામતિદીવા જયતિ કૃતમિવ શ્વઘ્ની વિ ચિનોતિ કાલે । યો દેવકામો ન ધનં રુણદ્ધિ સમિત્તં રાયઃ સૃજતિ સ્વધાભિઃ
જે હારેલો હોય એ પણ ફરી ઊભો રહી જીતે છે, જેમ શ્વાનમારનો દંડ યોગ્ય સમયે કામ કરે છે. જે દેવોને ઇચ્છે છે, એ ધન છુપાવતો નથી; એ પોતે જ પોતાના મિત્રને ધન આપે છે.
ગોભિષ્ટરેમામતિં દુરેવાં યવેન વા ક્ષુધં પુરુહૂત વિશ્વે । વયં રાજસુ પ્રથમા ધનાન્યરિષ્ટાસો વૃજનીભિર્જયેમ
ગાયથી, જૌથી કે અન્નથી, હે બહુ બોલાવેલા, અમે દુશ્મનના દુર્ભાવને જીતીએ. રાજાઓમાં અમે ધનમાં પ્રથમ રહીએ, અખંડિત અને હંમેશા વિજયી રહીએ.
કૃતં મે દક્ષિણે હસ્તે જયો મે સવ્ય આહિતઃ । ગોજિદ્ભૂયાસમશ્વજિદ્ધનંજયો હિરણ્યજિત્
મારો વિજયી પાશો મારા જમણા હાથમાં છે; વિજય મારા ડાબા હાથમાં છે. હું ગાય જીતું, ઘોડા જીતું, ધન જીતું, સોનુ જીતું.
અક્ષાઃ ફલવતીં દ્યુવં દત્ત ગાં ક્ષીરિણીમિવ । સં મા કૃતસ્ય ધારયા ધનુઃ સ્નાવ્નેવ નહ્યત
હે પાશા, અમને ફળદાયી પાશો આપો, જેમ દૂધ આપતી ગાય હોય. વિજયી પાશાના બંધથી મને મજબૂત રાખો, જેમ ધનુષ્યની તાંત ધનુષ્યને બાંધે છે.
બૃહસ્પતિર્નઃ પરિ પાતુ પશ્ચાદુતોત્તરસ્માદધરાદઘાયોઃ । ઇન્દ્રઃ પુરસ્તાદુત મધ્યતો નઃ સખા સખિભ્યો વરીયઃ કૃણોતુ
બૃહસ્પતિ અમને પાછળથી, ઉત્તર અને દક્ષિણ તરફથી, દુઃખથી બચાવે; ઇન્દ્ર અમને આગળ અને વચ્ચે રક્ષા કરે. મિત્રોમાં શ્રેષ્ઠ મિત્ર બની, અમને સર્વેમાં શ્રેષ્ઠ બનાવે.
સંજ્ઞાનં નઃ સ્વેભિઃ સંજ્ઞાનમરણેભિઃ । સંજ્ઞાનમશ્વિના યુવમિહાસ્માસુ નિ યચ્છતમ્
અમારા અને આપણા પોતાના લોકોમાં સમજણ રહે, આપણા મિત્રો વચ્ચે સમજણ રહે. હે અશ્વિનીકુમારો, અમારે અહીં સમજણ આપો.
સં જાનામહૈ મનસા સં ચિકિત્વા મા યુષ્મહિ મનસા દૈવ્યેન । મા ઘોષા ઉત્સ્થુર્બહુલે વિનિર્હતે મેષુઃ પપ્તદિન્દ્રસ્યાહન્યાગતે
ચાલો, આપણે મનથી એક થાઈએ, સમજણમાં એક થાઈએ; દૈવી ઇચ્છાથી આપણું મન અલગ ન પડે. સભામાં ઉગ્ર અવાજ ઊઠે નહીં, અને ઇન્દ્રનો દિવસ આવે ત્યારે ગડબડ ન થાય.
અમુત્રભૂયાદધિ યદ્યમસ્ય બૃહસ્પતે અભિશસ્તેરમુઞ્ચઃ । પ્રત્યૌહતામશ્વિના મૃત્યુમસ્મદ્દેવાનામગ્ને ભિષજા શચીભિઃ
જો અમને બીજે ક્યાંક શાપે બાંધ્યા હોય, હે બૃહસ્પતિ, તો એમાંથી અમને મુક્ત કર. અશ્વિનીકુમારો, અમને મૃત્યુથી બચાવો; હે અગ્નિ, દેવોના વૈદ્ય, તારી શક્તિથી અમને રક્ષા કર.
સં ક્રામતં મા જહીતં શરીરં પ્રાણાપાનૌ તે સયુજાવિહ સ્તામ્ । શતં જીવ શરદો વર્ધમાનોઽગ્નિષ્ટે ગોપા અધિપા વસિષ્ઠઃ
તમારે બંને સાથે રહો, શરીર છોડશો નહીં; તારો શ્વાસ અને પ્રાણ અહીં જોડાયેલા રહે. શત વર્ષ જીવે, વધતો રહે; અગ્નિ તારો રક્ષક છે, વશિષ્ઠ તારો અધિપતિ છે.
આયુર્યત્તે અતિહિતં પરાચૈરપાનઃ પ્રાણઃ પુનરા તાવિતામ્ । અગ્નિષ્ટદાહાર્નિર્ઋતેરુપસ્થાત્તદાત્મનિ પુનરા વેશયામિ તે
તારું જીવન, જે દૂર ચાલ્યું ગયું છે, તારો શ્વાસ અને ઉચ્છ્વાસ, ફરી પાછા આવે એવી પ્રાર્થના છે. અગ્નિ તને નિરૃતિના પાંજરમાંથી પાછો ખેંચે; હું આ બધું તારા અંદર પાછું વસાવું છું.
મેમં પ્રાણો હાસીન્ મો અપાનોઽવહાય પરા ગાત્। સપ્તર્ષિભ્ય એનં પરિ દદામિ તે એનં સ્વસ્તિ જરસે વહન્તુ
તારો શ્વાસ દૂર ન જાય, તારો પ્રાણ પણ તને છોડીને ન જાય. હું આ સાત ઋષિઓને સોંપું છું; તેઓ તને સુખથી વૃદ્ધાવસ્થાએ પહોંચાડે.
પ્ર વિષતં પ્રાણાપાનાવનડ્વાહાવિવ વ્રજમ્ । અયં જરિમ્ણઃ શેવધિરરિષ્ટ ઇહ વર્ધતામ્
તારો શ્વાસ અને પ્રાણ બે બળદ જેમ ગાડામાં જોડાય છે તેમ વહેતા રહે. વૃદ્ધાવસ્થાનો આ ખજાનો, નિરામય અને સુખી, અહીં વધતો રહે.
આ તે પ્રાણં સુવામસિ પરા યક્ષ્મં સુવામિ તે । આયુર્નો વિશ્વતો દધદયમગ્નિર્વરેણ્યઃ
હું તારો શ્વાસ તારી પાસે પાછો બોલાવું છું; તારી બિમારી દૂર કરું છું. આ ઉત્તમ અગ્નિ સર્વત્ર જીવન સ્થાપે.
ઉદ્વયં તમસસ્પરિ રોહન્તો નાકમુત્તમમ્ । દેવં દેવત્રા સૂર્યમગન્મ જ્યોતિરુત્તમમ્
અંધકારમાંથી ઊભા થઈ, સર્વોચ્ચ આકાશે પહોંચી, અમે દેવોમાં દેવ એવા સૂર્યને, સર્વોત્તમ પ્રકાશને પ્રાપ્ત કર્યા.
ઋચં સામ યજામહે યાભ્યાં કર્માણિ કુર્વતે । એતે સદસિ રાજતો યજ્ઞં દેવેષુ યચ્છતઃ
અમે ઋચા અને સામ ગાઈએ છીએ, જેના દ્વારા કર્મો થાય છે. એ સભામાં તેજ ધરાવે છે અને યજ્ઞને દેવો સુધી પહોંચાડે છે.
યે તે પન્થાનોઽવ દિવો યેભિર્વિશ્વમૈરયઃ । તેભિઃ સુમ્નયા ધેહિ નો વસો
આકાશમાં તારા જે માર્ગો છે, જેના દ્વારા તું બધું ચલાવે છે—એzelfde માર્ગે, હે દયાળુ, અમને સુખ-શાંતિ તરફ લઈ જા.
તિરશ્ચિરાજેરસિતાત્પૃદાકોઃ પરિ સંભૃતમ્ । તત્કઙ્કપર્વણો વિષમિયં વીરુદનીનશત્
દીર્ઘાયુઓ, કાળી કીડી અને માટીના ઢગલાથી એકત્ર કરેલું, હું વિછુના સાંધાના ઝેર અને સો વનસ્પતિઓ એકઠું કરું છું.
ઇયં વીરુન્ મધુજાતા મધુશ્ચુન્ મધુલા મધૂઃ । સા વિહ્રુતસ્ય ભેષજ્યથો મશકજમ્ભની
આ વનસ્પતિ મધથી જન્મેલી છે, મધથી ભરી છે, મધથી મીઠી છે. એ વિખરાયેલા માટે ઔષધિ છે અને મચ્છર માટે મંત્ર છે.
યતો દષ્ટં યતો ધીતં તતસ્તે નિર્હ્વયામસિ । અર્ભસ્ય તૃપ્રદંશિનો મશકસ્યારસં વિષમ્
જ્યાંથી પણ દંશ છે, જ્યાંથી પણ ચુભન છે, ત્યાંથી અમે તેને બોલાવીએ છીએ—દંશ આપનારા, ચુભન કરનારા મચ્છરનું સ્વાદરહિત ઝેર.
અયં યો વક્રો વિપરુર્વ્યઙ્ગો મુખાનિ વક્રા વૃજિના કૃણોષિ । તાનિ ત્વં બ્રહ્મણસ્પતે ઇષીકામિવ સં નમઃ
જે વાંકડી, વિકૃત, વાંકી છે, જે ચહેરા વાંકા કરે છે અને દુઃખ આપે છે—હે વાણીના સ્વામી, તું તેમને વાંસની જેમ સીધા કરી દે.
અરસસ્ય શર્કોટસ્ય નીચીનસ્યોપસર્પતઃ । વિષં હ્યસ્યાદિષ્યથો એનમજીજભમ્
વીછુનું ઝેર, જે રેંગતું આવે છે—તું એ ઝેર દૂર કર્યું છે, અને એ વ્યક્તિ ફરી સ્વસ્થ થયો છે.
ન તે બાહ્વોર્બલમસ્તિ ન શીર્ષે નોત મધ્યતઃ । અથ કિં પાપયાઽમુયા પુચ્છે બિભર્ષ્યર્ભકમ્
તારા હાથમાં, માથામાં કે પેટમાં કોઈ તાકાત નથી. તો પછી, તારા દુષ્ટ પૂંછથી તું બાળકને કેમ દુઃખ આપે છે?
અદન્તિ ત્વા પિપીલિકા વિ વૃશ્ચન્તિ મયૂર્યઃ । સર્વે ભલ બ્રવાથ શાર્કોટમરસં વિષમ્
કીડીઓ તને દંશે છે, મોર તને ફાડી નાખે છે. બધા પ્રાણીઓ બોલે છે—વીછુનું સ્વાદરહિત ઝેર.
ય ઉભાભ્યાં પ્રહરસિ પુચ્છેન ચાસ્યેન ચ । આસ્યે ન તે વિષં કિમુ તે પુચ્છધાવસત્
તું પૂંછ અને મોઢા બંનેથી મારે છે—પણ તારા મોઢામાં ઝેર નથી; તો પછી તારા પૂંછમાં શું વસે છે?
યદાશસા વદતો મે વિચુક્ષુભે યદ્યાચમાનસ્ય ચરતો જનામનુ । યદાત્મનિ તન્વો મે વિરિષ્ટં સરસ્વતી તદા પૃણદ્ઘૃતેન
મારે બોલતાં, માગતાં કે લોકોમાં ફરતાં જે કંઈ અશાંતિ થઈ હોય, શરીરમાં જે કંઈ વિખરાયું હોય, એ બધું સરસ્વતી ઘીથી પૂર્ણ કરે.