વિષ્ણોઃ કર્માણિ પશ્યત યતો વ્રતાનિ પસ્પશે । ઇન્દ્રસ્ય યુજ્યઃ સખા
વિષ્ણુના કાર્યોને જુઓ, જેના પરથી પવિત્ર વ્રતોએ જન્મ લીધો છે; એ ઇન્દ્રના યોગ્ય મિત્ર છે.
તદ્વિષ્ણોઃ પરમં પદં સદા પશ્યન્તિ સૂરયઃ । દિવીવ ચક્ષુરાતતમ્
વિષ્ણુનું સર્વોચ્ચ સ્થાન જ્ઞાની લોકો હંમેશા જુએ છે, જાણે આકાશમાં આંખ ફેલાયેલી હોય.
દિવો વિષ્ણ ઉત વા પૃથિવ્યા મહો વિષ્ણ ઉરોરન્તરિક્ષાત્। હસ્તૌ પૃણસ્વ બહુભિર્વસવ્યૈરાપ્રયચ્છ દક્ષિણાદોત સવ્યાત્
હે વિષ્ણુ, તું સ્વર્ગમાંથી કે પૃથ્વીમાંથી, કે વિશાળ અંતરિક્ષમાંથી, મારા હાથને અનેક ધનથી ભરી દે; જમણી અને ડાબી બન્ને બાજુથી આપ.
વેદઃ સ્વસ્તિર્દ્રુઘણઃ સ્વસ્તિઃ પરશુર્વેદિઃ પરશુર્નઃ સ્વસ્તિ । હવિષ્કૃતો યજ્ઞિયા યજ્ઞકામાસ્તે દેવાસો યજ્ઞમિમં જુષન્તામ્
વેદ શુભ છે, વિનાશક શુભ છે, કુહાડો શુભ છે, યજ્ઞવેદિ પણ શુભ છે, કુહાડો અમને શુભતા આપે; હે દેવતાઓ, જે યજ્ઞ ઇચ્છે છે અને હવનથી પ્રસન્ન થાય છે, એ આ યજ્ઞથી પ્રસન્ન થાય.
અગ્નાવિષ્ણૂ મહિ તદ્વાં મહિત્વં પાથો ઘૃતસ્ય ગુહ્યસ્ય નામ । દમેદમે સપ્ત રત્ના દધાનૌ પ્રતિ વાં જિહ્વા ઘૃતમા ચરણ્યાત્
હે અગ્નિ અને વિષ્ણુ, તમારું મહાત્મ્ય મહાન છે; ઘીનો માર્ગ, ગુપ્ત નામ છે; તમે સાત ખજાના ધરાવો છો, તમારી જીભ અમારું કલ્યાણ થાય તે માટે ઘીથી ચાલે.
અગ્નાવિષ્ણૂ મહિ ધામ પ્રિયં વાં વીથો ઘૃતસ્ય ગુહ્યા જુષાણૌ । દમેદમે સુષ્ટુત્યા વાવૃધાનૌ પ્રતિ વાં જિહ્વા ઘૃતમુચ્ચરણ્યાત્
હે અગ્નિ અને વિષ્ણુ, તમારું નિવાસ સ્થાન મહાન અને પ્રિય છે; તમે ગુપ્ત ઘીમાં આનંદ પામો છો; સ્તુતિથી તમે વધો છો, તમારી જીભ અમારું કલ્યાણ થાય તે માટે ઘી બોલે.
સ્વાક્તં મે દ્યાવાપૃથિવી સ્વાક્તં મિત્રો અકરયમ્ । સ્વાક્તં મે બ્રહ્મણસ્પતિઃ સ્વાક્તં સવિતા કરત્
આકાશ અને પૃથ્વીએ મને સારી રીતે તૈયાર કર્યું છે, મિત્રએ મને તૈયાર કર્યું છે, બ્રહ્મણસ્પતિએ મને તૈયાર કર્યું છે, સવિતાએ પણ મને તૈયાર કર્યું છે.
ઇન્દ્રોતિભિર્બહુલાભિર્નો અદ્ય યાવચ્છ્રેષ્ઠાભિર્મઘવન્ છૂર જિન્વ । યો નો દ્વેષ્ટ્યધર સસ્પદીષ્ટ યમુ દ્વિષ્મસ્તમુ પ્રાણો જહાતુ
હે ઇન્દ્ર, આજે અમને ઘણી અને શ્રેષ્ઠ શક્તિઓથી શક્તિશાળી બનાવો; જે અમારો દ્વેષ કરે છે, એ હારી જાય, અને જેને અમે દ્વેષ કરીએ, તેની પ્રાણ બહાર જાય.
ઉપ પ્રિયં પનિપ્નતં યુવાનમાહુતીવૃધમ્ । અગન્મ બિભ્રતો નમો દીર્ઘમાયુઃ કૃણોતુ મે
પ્રિય યુવાન, જે આહુતિથી વૃદ્ધિ પામ્યો છે, તેની પાસે જાઓ; અમે નમ્રતા સાથે આવ્યા છીએ, એ મને દીર્ઘ આયુષ્ય આપે.
સં મા સિઞ્ચન્તુ મરુતઃ સં પૂષા સં બૃહસ્પતિઃ । સં માયમગ્નિઃ સિઞ્ચતુ પ્રજયા ચ ધનેન ચ દીર્ઘમાયુઃ કૃણોતુ મે
મારુતો મને જોડે, પૂષા મને જોડે, બૃહસ્પતિ મને જોડે; અગ્નિ મને સંતાન અને ધન સાથે જોડે, અને મને દીર્ઘ આયુષ્ય આપે.
અગ્ને જાતાન્ પ્ર ણુદા મે સપત્નાન્ પ્રત્યજાતાન્ જાતવેદો નુદસ્વ । અધસ્પદં કૃણુષ્વ યે પૃતન્યવોઽનાગસસ્તે વયમદિતયે સ્યામ
હે અગ્નિ, મારા જે શત્રુઓ જન્મ્યા છે, તેમને દૂર કર; જાતવેદ, જે મારા વિરોધમાં ઊભા થયા છે, તેમને પણ દૂર કર; તેમની સ્થિતિ નીચી કરી દે, જે અમારો વિરોધ કરે છે, તેઓ અમને નુકસાન ન પહોંચાડે, અને અમે અદિતિના બનીએ.
પ્રાન્યાન્ત્સપત્નાન્ત્સહસા સહસ્વ પ્રત્યજાતાન્ જાતવેદો નુદસ્વ । ઇદં રાષ્ટ્રં પિપૃહિ સૌભગાય વિશ્વ એનમનુ મદન્તુ દેવાઃ
જે શત્રુઓ ઊભા થયા છે, તેમને શક્તિથી હરાવી દે; જાતવેદ, મારા વિરોધમાં ઊભેલા શત્રુઓને દૂર કર; આ રાજ્યનું કલ્યાણ માટે રક્ષણ કર, બધા દેવતાઓ એનું અનુસરણ કરે.
ઇમા યાસ્તે શતં હિરાઃ સહસ્રં ધમનીરુત । તાસાં તે સર્વાસામહમશ્મના બિલમપ્યધામ્
તારી આ સો નસો અને હજાર નાળીઓ, એ બધાને મેં પથ્થરથી બંધ કરી દીધી છે.
પરં યોનેરવરં તે કૃણોમિ મા ત્વા પ્રજાભિ ભૂન્ મોત સૂતુઃ । અસ્વં ત્વાપ્રજસં કૃણોમ્યશ્માનં તે અપિધાનં કૃણોમિ
તારો નીચો મૂળ દૂર કરી દઉં છું, તું સંતાનવંત કે પિતા ન બન; તને સંતાન વિહોણો કરી દઉં છું, અને તારા પર પથ્થરનું ઢાંકણ મૂકી દઉં છું.
અક્ષ્યૌ નૌ મધુસંકાશે અનીકં નૌ સમઞ્જનમ્ । અન્તઃ કૃષ્ણુષ્વ માં હૃદિ મન ઇન્ નૌ સહાસતિ
અમારી આંખો મધ જેવી મીઠી હોય, અમારા ચહેરા શોભાયમાન હોય; હું તારા હૃદયમાં જોડાઈ જાઉં, અને અમારા મન શક્તિથી એક થાય.
અભિ ત્વા મનુજાતેન દધામિ મમ વાસસા । યાથાઽસો મમ કેવલો નાન્યાસાં કીર્તયાશ્ચન
હું તને માનવ જન્મ અને મારા વસ્ત્રથી જોડું છું; તું ફક્ત મારી જ હો, બીજાની ન થા, બીજાની પ્રસંશા પણ ન મળે.
7.38(૭.૩૯) ઇદં ખનામિ ભેષજં માંપશ્યમભિરોરુદમ્ । પરાયતો નિવર્તનમાયતઃ પ્રતિનન્દનમ્
હું આ ઔષધિ ખોદું છું, જે દૃષ્ટિ અને આનંદ આપે છે; જે દૂર ગયો છે એ પાછો આવે, અને જે આવ્યો છે તેનો સ્વાગત થાય.
યેના નિચક્ર આસુરીન્દ્રં દેવેભ્યસ્પરિ । તેના નિ કુર્વે ત્વામહં યથા તેઽસાનિ સુપ્રિયા
જે વડે આસુરીએ ઇન્દ્રને દેવતાઓથી અલગ બાંધ્યો હતો, એ વડે હું તને બાંધું છું, જેથી તું મને ખૂબ પ્રિય થ.
પ્રતીચી સોમમસિ પ્રતીચી ઉત સૂર્યમ્ । પ્રતીચી વિશ્વાન્ દેવાન્ તાં ત્વાછાવદામસિ
તમે સોમને સ્વીકારો છો, તમે સૂર્યને પણ સ્વીકારો છો, અને બધા દેવતાઓને પણ સ્વીકારો છો. એ માટે અમે આપને આ વચન અર્પણ કરીએ છીએ.
અહં વદામિ નેત્ત્વં સભાયામહ ત્વં વદ । મમેદસસ્ત્વં કેવલો નાન્યાસાં કીર્તયાશ્ચન
સભામાં હું બોલું છું, તમે નહિ; મને બોલવા દો, તમે નહિ. આ સ્તુતિ મારી છે, બીજાની કે બીજાના ગીતોની નથી.
યદિ વાસિ તિરોજનં યદિ વા નદ્યસ્તિરઃ । ઇયં હ મહ્યં ત્વામોષધિર્બદ્ધ્વેવ ન્યાનયત્
તમે લોકોની પાર હોવ કે નદીઓની પાર હોવ, આ ઔષધિ મને તમારી પાસે બાંધીને લાવી છે.
દિવ્યં સુપર્ણં પયસં બૃહન્તમપાં ગર્ભં વૃષભમોષધીનામ્ । અભીપતો વૃષ્ટ્યા તર્પયન્તમા નો ગોષ્ઠે રયિષ્ઠાં સ્થાપયાતિ
આકાશમાં ઉડતો સુપર્ણ, દૂધથી ભરેલો, પાણીનો મહાન બીજ, ઔષધિઓમાં વાછરડો, વરસાદ સાથે આવનાર અને સૌને સંતોષ આપનાર—એ અમારે ગૌશાળામાં ધન સ્થાપિત કરે.
યસ્ય વ્રતં પશવો યન્તિ સર્વે યસ્ય વ્રત ઉપતિષ્ઠન્ત આપઃ । યસ્ય વ્રતે પુષ્ટપતિર્નિવિષ્ટસ્તં સરસ્વન્તમવસે હવામહે
જેના નિયમને બધા પશુઓ અનુસરે છે, જેના નિયમને નદીઓ પણ માને છે, જેના નિયમમાં પોષણનો સ્વામી વસે છે—એ સરસ્વંતને અમે સહાય માટે બોલાવીએ છીએ.
આ પ્રત્યઞ્ચં દાશુષે દાશ્વંસં સરસ્વન્તં પુષ્ટપતિં રયિષ્ઠામ્ । રાયસ્પોષં શ્રવસ્યું વસાના ઇહ હુવેમ સદનં રયીણામ્
જે ભક્ત તરફ વળે છે, એ પોષણના સ્વામી, ધનદાતા, કીર્તિવંત સરસ્વંતને, અમે અહીં ધનની બેઠક પર બોલાવીએ છીએ.
અતિ ધન્વાન્યત્યપસ્તતર્દ શ્યેનો નૃચક્ષા અવસાનદર્શઃ । તરન્ વિશ્વાન્યવરા રજાંસીન્દ્રેણ સખ્યા શિવ આ જગમ્યાત્
તીક્ષ્ણ નજરવાળો શ્યેન, જે આરામસ્થાન ઓળખે છે, એ રણ અને પાણી પાર કરી ગયો; બધા નીચા પ્રદેશો પસાર કરીને, ઇન્દ્રના મિત્ર બની, શુભ રીતે અમારી પાસે આવે.
શ્યેનો નૃચક્ષા દિવ્યઃ સુપર્ણઃ સહસ્રપાચ્છતયોનિર્વયોધાઃ । સ નો નિ યચ્છાદ્વસુ યત્પરાભૃતમસ્માકમસ્તુ પિતૃષુ સ્વધાવત્
તીક્ષ્ણ નજરવાળો, સ્વર્ગીય, સુંદર પાંખો ધરાવતો, હજારો રૂપ ધરાવતો, શક્તિથી જન્મેલો શ્યેન—એ અમારે જે ધન દૂર થયું છે, તે પાછું લાવે; અને અમારા પિતૃઓને પોષણથી ભરેલો ભાગ મળે.
સોમારુદ્રા વિ વૃહતં વિષૂચીમમીવા યા નો ગયમાવિવેશ । બાધેથાં દૂરં નિર્ઋતિં પરાચૈઃ કૃતં ચિદેનઃ પ્ર મુમુક્તમસ્મત્
સોમ અને રુદ્રો, જે વ્યાપી રહેલી બીમારી છે, કે જે દુર્ભાગ્ય અમારા ઘરમાં પ્રવેશ્યું છે, તે દૂર હાંકો; દુઃખદ ઘટના દૂર કરો અને અમને કરેલા પાપથી પણ મુક્ત કરો.
સોમારુદ્રા યુવમેતાન્યસ્મદ્વિશ્વા તનૂષુ ભેષજાનિ ધત્તમ્ । અવ સ્યતં મુઞ્ચતં યન્ નો અસત્તનૂષુ બદ્ધં કૃતમેનો અસ્મત્
સોમ અને રુદ્રો, તમે બંને અમારા શરીરમાં બધા ઉપચાર રાખો; જે દુઃખ કે પાપ અમારા શરીરમાં બંધાયું છે, તેને ખોલો અને મુક્ત કરો.
શિવાસ્ત એકા અશિવાસ્ત એકાઃ સર્વા બિભર્ષિ સુમનસ્યમાનઃ । તિસ્રો વાચો નિહિતા અન્તરસ્મિન્ તાસામેકા વિ પપાતાનુ ઘોષમ્
તમારા કેટલાક વચનો શુભ છે, કેટલાક અશુભ; તમે બધાને સારા મનથી ધારણ કરો છો. ત્રણ અવાજો તમારી અંદર છે, તેમાં એક અવાજ બહાર પડ્યો છે અને ગૂંજી રહ્યો છે.
ઉભા જિગ્યથુર્ન પરા જયેથે ન પરા જિગ્યે કતરશ્ચનૈનયોઃ । ઇન્દ્રશ્ચ વિષ્ણો યદપસ્પૃધેથાં ત્રેધા સહસ્રં વિ તદૈરયેથામ્
બન્ને પ્રયત્ન કરે છે, પણ કોઈ જીતતું નથી, કોઈ હારતું નથી; આ બંનેમાંથી કોઈ પણ જીતતું નથી. ઇન્દ્ર અને વિષ્ણુ, જ્યારે તમે પ્રયત્ન કરો છો, ત્યારે ત્રણગણું હજારગણું વિજય મેળવો છો.