અક્ષિતાસ્ત ઉપસદોઽક્ષિતાઃ સન્તુ રાશયઃ । પૃણન્તો અક્ષિતાઃ સન્ત્વત્તારઃ સન્ત્વક્ષિતાઃ
ઓલિયાં અખંડિત રહે, ઢગલા અખંડિત રહે; ભંડાર ભરપૂર રહે, વહન કરનાર પણ અખંડિત રહે.
ધીતી વા યે અનયન્ વાચો અગ્રં મનસા વા યેઽવદન્ન્ ઋતાનિ । તૃતીયેન બ્રહ્મણા વાવૃધાનાસ્તુરીયેણામન્વત નામ ધેનોઃ
જેઓએ વિચારથી પ્રથમ વાણી બહાર પાડી, જેઓએ મનથી સત્ય બોલ્યા, ત્રીજી વાણીથી વધ્યા અને ચોથી સાથે ગાયનું નામ અનુસરીને ગયા.
સ વેદ પુત્રઃ પિતરં સ માતરં સ સૂનુર્ભુવત્સ ભુવત્પુનર્મઘઃ । સ દ્યામૌર્ણોદન્તરિક્ષં સ્વઃ સ ઇદં વિશ્વમભવત્સ આભરત્
એ પિતાને ઓળખે છે, એ માતાને ઓળખે છે, એ પુત્રને ઓળખે છે—જે છે અને પુનઃ દાનશીલ બને છે; એ આકાશ, અંતરિક્ષ અને સૂર્યને ઢાંકી લે છે; એ આખું જગત બની જાય છે અને તેને પ્રગટ કરે છે.
અથર્વાણં પિતરં દેવબન્ધું માતુર્ગર્ભં પિતુરસું યુવાનમ્ । ય ઇમં યજ્ઞં મનસા ચિકેત પ્ર ણો વોચસ્તમિહેહ બ્રવઃ
અથર્વા પિતા છે, દેવોનો સગો છે, માતાનું ગર્ભ છે, પિતાનો શ્વાસ અને યુવાન છે; જે મનથી આ યજ્ઞને જાણે છે, તેને અમે અહીં બોલીએ છીએ, તેને અહીં પ્રગટ કરીએ છીએ.
અયા વિષ્ઠા જનયન્ કર્વરાણિ સ હિ ઘૃણિરુરુર્વરાય ગાતુઃ । સ પ્રત્યુદૈદ્ધરુણં મધ્વો અગ્રં સ્વયા તન્વા તન્વમૈરયત
આ ગોબરથી એ પિંડ બનાવે છે; કારણ કે એ તેજસ્વી, વિશાળ માર્ગ ધરાવે છે; એ લાલ રંગના મધની આગળ જાય છે અને પોતાની જ કાયાથી રૂપ ઊપજાવે છે.
એકયા ચ દશભિશ્ચ સુહુતે દ્વાભ્યામિષ્ટયે વિંશત્યા ચ । તિસૃભિશ્ચ વહસે ત્રિંશતા ચ વિયુગ્ભિર્વાય ઇહ તા વિ મુઞ્ચ
એકથી, દસથી, સારી રીતે અર્પણ કરેલી; બેથી ઇચ્છિત માટે, વીસથી; ત્રણથી તું વહન કરે છે, ત્રીસથી; હે પવન, એ બધાને જૂથમાં અહીં છોડ.
યજ્ઞેન યજ્ઞમયજન્ત દેવાસ્તાનિ ધર્માણિ પ્રથમાન્યાસન્ । તે હ નાકં મહિમાનઃ સચન્ત યત્ર પૂર્વે સાધ્યાઃ સન્તિ દેવાઃ
દેવતાઓએ યજ્ઞ દ્વારા યજ્ઞને અર્પણ કર્યો; એ જ પ્રથમ ધર્મો હતા. તેઓ સ્વર્ગના ઉંચા સ્થાનને પામ્યા, જ્યાં પહેલા સાધ્ય દેવતાઓ વસે છે.
યજ્ઞો બભૂવ સ આ બભૂવ સ પ્ર જજ્ઞે સ ઉ વાવૃધે પુનઃ । સ દેવાનામધિપતિર્બભૂવ સો અસ્માસુ દ્રવિણમા દધાતુ
યજ્ઞ જન્મ્યો, વધ્યો અને ફરીથી વિકસ્યો. એ દેવતાઓનો અધિપતિ બન્યો; એ અમારી પાસે ધન લાવે એવી આશા કરીએ.
યદ્દેવા દેવાન્ હવિષાઽયજન્તામર્ત્યાન્ મનસા મર્ત્યેન । મદેમ તત્ર પરમે વ્યોમન્ પશ્યેમ તદુદિતૌ સૂર્યસ્ય
જ્યારે દેવતાઓએ દેવતાઓને હવન અર્પણ કર્યો, ત્યારે મનુષ્યો મનથી અર્પણ કરે છે. આપણે એ પરમ સ્વર્ગમાં આનંદ માણી શકીએ અને સૂર્યોદયે એ દર્શન કરી શકીએ.
યત્પુરુષેણ હવિષા યજ્ઞં દેવા અતન્વત । અસ્તિ નુ તસ્માદોજીયો યદ્વિહવ્યેનેજિરે
દેવતાઓએ પુરુષ અને હવન સાથે યજ્ઞને વિસ્તૃત કર્યો. શું એથી વધારે શક્તિશાળી કંઈ છે, જેનું હવનથી પૂજન કર્યું હતું?
મુગ્ધા દેવા ઉત શુનાઽયજન્તોત ગોરઙ્ગૈઃ પુરુધાઽયજન્ત । ય ઇમં યજ્ઞં મનસા ચિકેત પ્ર ણો વોચસ્તમિહેહ બ્રવઃ
અણગમતા દેવતાઓએ કૂતરાની માંસથી પણ યજ્ઞ કર્યો, અને ગાયના અંગોથી પણ અનેક રીતે યજ્ઞ કર્યો. જે આ યજ્ઞને મનથી સમજે છે, એ અહીં અમને કહી બતાવે.
અદિતિર્દ્યૌરદિતિરન્તરિક્ષમદિતિર્માતા સ પિતા સ પુત્રઃ । વિશ્વે દેવા અદિતિર્પઞ્ચ જના અદિતિર્જાતમદિતિર્જનિત્વમ્
અદિતિ આકાશ છે, અદિતિ અંતરિક્ષ છે, અદિતિ માતા છે, પિતા છે અને પુત્ર પણ છે. બધા દેવતાઓ અદિતિ છે, પાંચ જાતિઓ અદિતિ છે, જન્મ પણ અદિતિ છે અને સર્જન પણ અદિતિ છે.
મહીમૂ ષુ માતરં સુવ્રતાનામૃતસ્ય પત્નીમવસે હવામહે । તુવિક્ષત્રામજરન્તીમુરૂચીં સુશર્માણમદિતિં સુપ્રણીતિમ્
અમે સારા વ્રતવાળી, અમરત્વની પત્ની, મહાન માતા અદિતિને સહાય માટે બોલાવીએ છીએ. એ શક્તિશાળી, કદી ન થાકતી, વિશાળ, સારા આશ્રય અને ઉત્તમ માર્ગદર્શિકા છે.
સુત્રામાણં પૃથિવીં દ્યામનેહસં સુશર્માણમદિતિં સુપ્રણીતિમ્ । દૈવીં નાવં સ્વરિત્રામનાગસો અસ્રવન્તીમા રુહેમા સ્વસ્તયે
અમે પૃથ્વી, આકાશ અને અદિતિ સુધી પહોંચીએ, જે દુઃખથી મુક્ત, સારા આશ્રય અને ઉત્તમ માર્ગદર્શિકા છે. એ દૈવી નૌકા છે, સારી રીતે બનેલી, પાપરહિત અને સતત વહેતી, આપણા કલ્યાણ માટે.
વાજસ્ય નુ પ્રસવે માતરં મહીમદિતિં નામ વચસા કરામહે । યસ્યા ઉપસ્થ ઉર્વન્તરિક્ષં સા નઃ શર્મ ત્રિવરૂથં નિ યચ્છાત્
બળના જન્મ સમયે, અમે મહાન માતા અદિતિનું નામ ઉચ્ચારીએ છીએ. જેના કેળે વિશાળ અંતરિક્ષ છે, એ અમને ત્રિવિધ રક્ષણ આપે.
દિતેઃ પુત્રાણામદિતેરકારિષમવ દેવાનાં બૃહતામનર્મણામ્ । તેષાં હિ ધામ ગભિષક્સમુદ્રિયં નૈનાન્ નમસા પરો અસ્તિ કશ્ચન
મેં દિતિ અને અદિતિના પુત્રો માટે, દેવતાઓ માટે અને તેમની વિશાળ શક્તિઓ માટે કાર્ય કર્યું છે. તેમનું નિવાસ સ્થાન ઊંડું અને સમુદ્ર જેવું છે; તેમની ભક્તિ કરતાં વધારે કોઈ નથી.
7.9(7.8) ભદ્રાદધિ શ્રેયઃ પ્રેહિ બૃહસ્પતિઃ પુરએતા તે અસ્તુ । અથેમમસ્યા વર આ પૃથિવ્યા આરેશત્રું કૃણુહિ સર્વવીરમ્
શુભતાથી વધુ શ્રેષ્ઠતાની દિશાએ આગળ વધો; બૃહસ્પતિ તમારો માર્ગદર્શક બને. હવે, પૃથ્વીના શ્રેષ્ઠ પ્રદેશમાંથી દુશ્મનને દૂર કરો અને બધાને પોતાનું બનાવો.
પ્રપથે પથામજનિષ્ટ પૂષા પ્રપથે દિવઃ પ્રપથે પૃથિવ્યાઃ । ઉભે અભિ પ્રિયતમે સધસ્થે આ ચ પરા ચ ચરતિ પ્રજાનન્
વિસ્તૃત માર્ગ પર પુષણ જન્મ્યો; આકાશના માર્ગે અને પૃથ્વીના માર્ગે જન્મ્યો. બંને પ્રિય નિવાસસ્થાનોમાં એ આગળ-પાછળ જાણીને ફરતો રહે છે.
પૂષેમા આશા અનુ વેદ સર્વાઃ સો અસ્માઁ અભયતમેન નેષત્। સ્વસ્તિદા આઘૃણિઃ સર્વવીરોઽપ્રયુચ્છન્ પુર એતુ પ્રજાનન્
પુષણ આ બધી દિશાઓ જાણે; એ અમને સૌથી વધુ નિર્ભયતાથી માર્ગદર્શન આપે. સુખ આપનાર, તેજસ્વી, સર્વશક્તિમાન અને કદી ન થાકતો, એ જાણીને આગળ વધે.
પૂષન્ તવ વ્રતે વયં ન રિષ્યેમ કદા ચન । સ્તોતારસ્ત ઇહ સ્મસિ
પુષણ, તમારી આજ્ઞામાં અમે કદી પણ કોઈ દુઃખ ન ભોગવીએ. અમે અહીં તમારા સ્તોતાર છીએ.
પરિ પૂષા પરસ્તાદ્ધસ્તં દધાતુ દક્ષિણમ્ । પુનર્નો નષ્ટમાજતુ સં નષ્ટેન ગમેમહિ
પુષણ દક્ષિણ તરફ પોતાનો હાથ દૂર સુધી મૂકે. જે ગુમાયું છે એ પાછું મળે; અને જે મળ્યું છે એ સાથે અમે જોડાઈએ.
યસ્તે સ્તનઃ શશયુર્યો મયોભૂર્યઃ સુમ્નયુઃ સુહવો યઃ સુદત્રઃ । યેન વિશ્વા પુષ્યસિ વાર્યાણિ સરસ્વતિ તમિહ ધાતવે કઃ
તારો સ્તન, જે પોષક, આનંદદાયક, દયાળુ, બોલાવનાર અને ઉદાર છે, જેના દ્વારા તું બધા ખજાનાઓનું પાલન કરે છે, એ સરસ્વતી, એ અહીં અમારે માટે સ્થાપિત થાઓ.
યસ્તે પૃથુ સ્તનયિત્નુર્ય ઋષ્વો દૈવઃ કેતુર્વિશ્વમાભૂષતીદમ્ । મા નો વધીર્વિદ્યુતા દેવ સસ્યં મોત વધી રશ્મિભિઃ સૂર્યસ્ય
તારો વિશાળ, ગર્જનારો, ઉંચો, દૈવી તેજવાળો સ્તન, જે આખા જગતને શોભાવે છે, એ દેવ, વીજળીથી અમારા પાકને નાશ ન કરશો અને સૂર્યકિરણોથી પણ નુકસાન ન પહોંચાડશો.
સભા ચ મા સમિતિશ્ચાવતાં પ્રજાપતેર્દુહિતરૌ સંવિદાને । યેના સંગછા ઉપ મા સ શિક્ષાચ્ચારુ વદાનિ પિતરઃ સંગતેષુ
સભા અને સમિતિ, પ્રજાપતિની પુત્રીઓ, સહમતિથી મારી રક્ષા કરે. જેમના દ્વારા આપણે એકતા પામીએ છીએ, એ મને શીખવે અને હું એકઠા થયેલા વડીલોમાં સુંદર રીતે બોલી શકું.
વિદ્મ તે સભે નામ નરિષ્ટા નામ વા અસિ । યે તે કે ચ સભાસદસ્તે મે સન્તુ સવાચસઃ
અમે તારી સભાનું નામ જાણીએ છીએ, તું અખંડિત કહેવાય છે. જે પણ સભ્ય છે, તેઓ બધાએ મારી સાથે મીઠા બોલ બોલે.
એષામહં સમાસીનાનાં વર્ચો વિજ્ઞાનમા દદે । અસ્યાઃ સર્વસ્યાઃ સંસદો મામિન્દ્ર ભગિનં કૃણુ
અહીં બેઠેલા બધા લોકોમાં હું તેજ અને સમજણ આપું છું. હે ઇન્દ્ર, આ આખી સભાના સૌભાગ્યમાં મને પણ ભાગીદાર બનાવ.
યદ્વો મનઃ પરાગતં યદ્બદ્ધમિહ વેહ વા । તદ્વ આ વર્તયામસિ મયિ વો રમતાં મનઃ
તમારો જે મન ક્યાંક ભટકી ગયું હોય કે અહીં-ત્યાં બંધાયું હોય, એ બધું પાછું લાવીએ છીએ; તમારું મન મારામાં આનંદ પામે.
7.14(7.13) યથા સૂર્યો નક્ષત્રાણામુદ્યંસ્તેજાંસ્યાદદે । એવા સ્ત્રીણાં ચ પુંસાં ચ દ્વિષતાં વર્ચ આ દદે
જેમ સૂર્ય તારા વચ્ચે ઉગે ત્યારે તેમનું તેજ લઈ લે છે, એ જ રીતે હું સ્ત્રીઓ અને પુરુષોમાં જે દુશ્મન છે, તેમનું તેજ લઈ લઉં છું.
યાવન્તો મા સપત્નાનામાયન્તં પ્રતિપશ્યથ । ઉદ્યન્ત્સૂર્ય ઇવ સુપ્તાનાં દ્વિષતાં વર્ચ આ દદે
તમે જેટલા પણ મારા વિરૂદ્ધ આવતાં દુશ્મનોને જુઓ, જેમ સૂર્ય સુતા પર ઉગે છે, તેમ હું દુશ્મનોનું તેજ લઈ લઉં છું.
7.1૫(7.1૪) અભિ ત્યં દેવં સવિતારમોણ્યોઃ કવિક્રતુમ્ । અર્ચામિ સત્યસવં રત્નધામભિ પ્રિયં મતિમ્
હું તે દેવ સવિતાનું સ્તુતિ કરું છું, જે અદ્ભુત શક્તિ અને બુદ્ધિ ધરાવે છે, સાચા સંકલ્પવાળો છે, ધનનો ધારક છે અને મનથી પ્રિય છે.