અભીશુના મેયા આસન્ વ્યામેનાનુમેયાઃ । કેશા નડા ઇવ વર્ધન્તાં શીર્ષ્ણસ્તે અસિતાઃ પરિ
મારા માટે વાળ એકસાથે બાંધ, માપી કાઢ; તારા કાળા વાળ તારા માથા પર નળીઓ જેવી વધે.
દૃંહ મૂલમાગ્રં યચ્છ વિ મધ્યં યામયૌષધે । કેશા નડા ઇવ વર્ધન્તાં શીર્ષ્ણસ્તે અસિતાઃ પરિ
મૂળને મજબૂત કર, છેડો પકડી રાખ, અને મધ્ય ભાગ લંબાવ, હે ઔષધિ; તારા કાળા વાળ માથા પર નળીઓ જેવી વધે.
ત્વં વીરુધાં શ્રેષ્ઠતમાભિશ્રુતાસ્યોષધે । ઇમં મે અદ્ય પુરુષં ક્લીબમોપશિનં કૃધિ
તું બધા વનસ્પતિઓમાં શ્રેષ્ઠ અને પ્રસિદ્ધ છે, હે ઔષધિ; આજે આ પુરુષને મર્દાનગી વિહોણો અને નિર્બળ બનાવી દે.
ક્લીબં કૃધ્યોપશિનમથો કુરીરિણં કૃધિ । અથાસ્યેન્દ્રો ગ્રાવભ્યામુભે ભિનત્ત્વાણ્ડ્યૌ
તેને નિર્બળ અને મર્દાનગી વિહોણો બનાવી દે, અને તેને હિજડા બનાવી દે; પછી ઇન્દ્રે પથ્થરથી તેના બંને અંડકોશ ફાડી નાખે.
ક્લીબ ક્લીબં ત્વાકરં વધ્રે વધ્રિં ત્વાકરમરસારસં ત્વાકરમ્ । કુરીરમસ્ય શીર્ષણિ કુમ્બં ચાધિનિદધ્મસિ
હું તને નિર્બળ બનાવું છું, તને હિજડો બનાવું છું, તને રસવિહોણો બનાવું છું; તેના માથા પર નિર્બળતાનું ચિહ્ન અને કુંડો મૂકી દઉં છું.
યે તે નાડ્યૌ દેવકૃતે યયોસ્તિષ્ઠતિ વૃષ્ણ્યમ્ । તે તે ભિનદ્મિ શમ્યયામુષ્યા અધિ મુષ્કયોઃ
તારા જે બે નળીઓ દેવોએ બનાવી છે, જેના દ્વારા પુરૂષત્વ ટકે છે, તેને હું લાકડીથી તેના અંડકોશ પર તોડી નાખું છું.
યથા નડં કશિપુને સ્ત્રિયો ભિન્દન્ત્યશ્મના । એવા ભિનદ્મિ તે શેપોઽમુષ્યા અધિ મુષ્કયોઃ
જેમ સ્ત્રીઓ વણકર માટે નળીને પથ્થરથી તોડી નાખે છે, એમ હું તારો અંગ તેના અંડકોશ પર તોડી નાખું છું.
ન્યસ્તિકા રુરોહિથ સુભગંકરણી મમ । શતં તવ પ્રતાનાસ્ત્રયસ્ત્રિંશન્ નિતાનાઃ ॥ તયા સહસ્રપર્ણ્યા હૃદયં શોષયામિ તે
હે ન્યસ્તિકા, તું ઉગ, મને સુખ આપ; તારા સો શાખા અને ત્રીસ જડ છે. એ હજાર પાંદડાવાળી ઔષધિથી હું તું જેનું હૃદય સુકાવી દઉં છું.
શુષ્યતુ મયિ તે હૃદયમથો શુષ્યત્વાસ્યમ્ । અથો નિ શુષ્ય માં કામેનાથો શુષ્કાસ્યા ચર
મારા માટે તારો હૃદય સુકાઈ જાય, તારો મોં પણ સુકાઈ જાય. હવે, તારો મારા માટેનો ઈચ્છા સુકાઈ જાય અને સુકાયેલા મોઢે તું અહીંથી દૂર થઈ જા.
સંવનની સમુષ્પલા બભ્રુ કલ્યાણિ સં નુદ । અમૂં ચ માં ચ સં નુદ સમાનં હૃદયં કૃધિ
હે જોડનાર, સુંદર આકારવાળી, પીળા રંગની શુભ સ્ત્રી, તું અમને એક કરી દે. એને અને મને એક કરી દે, અને અમારા હૃદયને પણ એક કરી દે.
યથોદકમપપુષોઽપશુષ્યત્યાસ્યમ્ । એવા નિ શુષ્ય માં કામેનાથો શુષ્કાસ્યા ચર
જેમ પાણી પીવાથી મોં સુકાતું નથી, તેમ તારી મારા માટેની ઈચ્છા સુકાઈ જાય અને સુકાયેલા મોઢે તું અહીંથી દૂર થઈ જા.
યથા નકુલો વિછિદ્ય સંદધાત્યહિં પુનઃ । એવા કામસ્ય વિછિન્નં સં ધેહિ વીર્યાવતિ
જેમ નકુલ સાપને ફાડીને ફરીથી જોડે છે, તેમ શક્તિશાળી, તું કામથી તૂટેલું ફરીથી જોડે.
યૌ વ્યાઘ્રાવવરૂઢૌ જિઘત્સતઃ પિતરં માતરં ચ । તૌ દન્તં બ્રહ્મણસ્પતે શિવૌ કૃણુ જાતવેદઃ
જેમ બે વાઘો પોતાના પિતા-માતાને જોઈને ભૂખ્યા બનીને બેઠા હોય, તેમ હે બ્રહ્મણસ્પતિ, હે જાતવેદા, તેમના દાંત શુભ બનાવી દે.
વ્રીહિમત્તં યવમત્તમથો માષમથો તિલમ્ । એષ વાં ભાગો નિહિતો રત્નધેયાય દન્તૌ મા હિંસિષ્ટં પિતરં માતરં ચ
ભાત, જૌ, મગ અને તલ—આ તમારો ભાગ છે, ખજાનામાં રાખેલો છે; તમારા દાંત પિતા કે માતાને ઈજા ન કરે.
ઉપહૂતૌ સયુજૌ સ્યોનૌ દન્તૌ સુમઙ્ગલૌ । અન્યત્ર વાં ઘોરં તન્વઃ પરૈતુ દન્તૌ મા હિંસિષ્ટં પિતરં માતરં ચ
બોલાવેલા, જોડાયેલા, શાંત અને શુભ દાંત રહે; તમારા શરીરની કોઈ પણ ઉગ્રતા દૂર જાય; તમારા દાંત પિતા કે માતાને ઈજા ન કરે.
વાયુરેનાઃ સમાકરત્ત્વષ્ટા પોષાય ધ્રિયતામ્ । ઇન્દ્ર આભ્યો અધિ બ્રવદ્રુદ્રો ભૂમ્ને ચિકિત્સતુ
પવનએ તેમને એકત્ર કર્યા છે, ત્વષ્ટાએ પોષણ માટે રાખ્યા છે; ઇન્દ્રે તેમા આશીર્વાદ આપ્યો છે અને રુદ્રે શક્તિ માટે આરોગ્ય આપ્યું છે.
લોહિતેન સ્વધિતિના મિથુનં કર્ણયોઃ કૃધિ । અકર્તામશ્વિના લક્ષ્મ તદસ્તુ પ્રજયા બહુ
લાલ કુહાડીથી કાન પાસે જોડું બનાવો; હે અશ્વિનીકુમારો, અમે આ નિશાની મૂકી છે—તે સંતાનથી ભરપૂર થાય.
યથા ચક્રુર્દેવાસુરા યથા મનુષ્યા ઉત । એવા સહસ્રપોષાય કૃણુતં લક્ષ્માશ્વિના
જેમ દેવો-અસુરોએ અને મનુષ્યોએ બનાવ્યું, તેમ, હે અશ્વિનીકુમારો, આ નિશાની હજારગણી વૃદ્ધિ માટે બનાવો.
ઉચ્છ્રયસ્વ બહુર્ભવ સ્વેન મહસા યવ । મૃણીહિ વિશ્વા પાત્રાણિ મા ત્વા દિવ્યાશનિર્વધીત્
ઊભો થા, તારા પોતાના તેજથી ભરપૂર થા, હે જૌ; બધા અવરોધો દૂર કર, તને આકાશી વીજળી કદી ન વાગે.
આશૃણ્વન્તં યવં દેવં યત્ર ત્વાચ્છાવદામસિ । તદુચ્છ્રયસ્વ દ્યૌરિવ સમુદ્ર ઇવૈધ્યક્ષિતઃ
જ્યાં અમે તને દેવ સમાન બોલાવીએ છીએ, હે જૌ, ત્યાં તું આકાશ જેવો, દરિયા જેવો અડગ ઊભો થા.
અક્ષિતાસ્ત ઉપસદોઽક્ષિતાઃ સન્તુ રાશયઃ । પૃણન્તો અક્ષિતાઃ સન્ત્વત્તારઃ સન્ત્વક્ષિતાઃ
ઓલિયાં અખંડિત રહે, ઢગલા અખંડિત રહે; ભંડાર ભરપૂર રહે, વહન કરનાર પણ અખંડિત રહે.
ધીતી વા યે અનયન્ વાચો અગ્રં મનસા વા યેઽવદન્ન્ ઋતાનિ । તૃતીયેન બ્રહ્મણા વાવૃધાનાસ્તુરીયેણામન્વત નામ ધેનોઃ
જેઓએ વિચારથી પ્રથમ વાણી બહાર પાડી, જેઓએ મનથી સત્ય બોલ્યા, ત્રીજી વાણીથી વધ્યા અને ચોથી સાથે ગાયનું નામ અનુસરીને ગયા.
સ વેદ પુત્રઃ પિતરં સ માતરં સ સૂનુર્ભુવત્સ ભુવત્પુનર્મઘઃ । સ દ્યામૌર્ણોદન્તરિક્ષં સ્વઃ સ ઇદં વિશ્વમભવત્સ આભરત્
એ પિતાને ઓળખે છે, એ માતાને ઓળખે છે, એ પુત્રને ઓળખે છે—જે છે અને પુનઃ દાનશીલ બને છે; એ આકાશ, અંતરિક્ષ અને સૂર્યને ઢાંકી લે છે; એ આખું જગત બની જાય છે અને તેને પ્રગટ કરે છે.
અથર્વાણં પિતરં દેવબન્ધું માતુર્ગર્ભં પિતુરસું યુવાનમ્ । ય ઇમં યજ્ઞં મનસા ચિકેત પ્ર ણો વોચસ્તમિહેહ બ્રવઃ
અથર્વા પિતા છે, દેવોનો સગો છે, માતાનું ગર્ભ છે, પિતાનો શ્વાસ અને યુવાન છે; જે મનથી આ યજ્ઞને જાણે છે, તેને અમે અહીં બોલીએ છીએ, તેને અહીં પ્રગટ કરીએ છીએ.
અયા વિષ્ઠા જનયન્ કર્વરાણિ સ હિ ઘૃણિરુરુર્વરાય ગાતુઃ । સ પ્રત્યુદૈદ્ધરુણં મધ્વો અગ્રં સ્વયા તન્વા તન્વમૈરયત
આ ગોબરથી એ પિંડ બનાવે છે; કારણ કે એ તેજસ્વી, વિશાળ માર્ગ ધરાવે છે; એ લાલ રંગના મધની આગળ જાય છે અને પોતાની જ કાયાથી રૂપ ઊપજાવે છે.
એકયા ચ દશભિશ્ચ સુહુતે દ્વાભ્યામિષ્ટયે વિંશત્યા ચ । તિસૃભિશ્ચ વહસે ત્રિંશતા ચ વિયુગ્ભિર્વાય ઇહ તા વિ મુઞ્ચ
એકથી, દસથી, સારી રીતે અર્પણ કરેલી; બેથી ઇચ્છિત માટે, વીસથી; ત્રણથી તું વહન કરે છે, ત્રીસથી; હે પવન, એ બધાને જૂથમાં અહીં છોડ.
યજ્ઞેન યજ્ઞમયજન્ત દેવાસ્તાનિ ધર્માણિ પ્રથમાન્યાસન્ । તે હ નાકં મહિમાનઃ સચન્ત યત્ર પૂર્વે સાધ્યાઃ સન્તિ દેવાઃ
દેવતાઓએ યજ્ઞ દ્વારા યજ્ઞને અર્પણ કર્યો; એ જ પ્રથમ ધર્મો હતા. તેઓ સ્વર્ગના ઉંચા સ્થાનને પામ્યા, જ્યાં પહેલા સાધ્ય દેવતાઓ વસે છે.
યજ્ઞો બભૂવ સ આ બભૂવ સ પ્ર જજ્ઞે સ ઉ વાવૃધે પુનઃ । સ દેવાનામધિપતિર્બભૂવ સો અસ્માસુ દ્રવિણમા દધાતુ
યજ્ઞ જન્મ્યો, વધ્યો અને ફરીથી વિકસ્યો. એ દેવતાઓનો અધિપતિ બન્યો; એ અમારી પાસે ધન લાવે એવી આશા કરીએ.
યદ્દેવા દેવાન્ હવિષાઽયજન્તામર્ત્યાન્ મનસા મર્ત્યેન । મદેમ તત્ર પરમે વ્યોમન્ પશ્યેમ તદુદિતૌ સૂર્યસ્ય
જ્યારે દેવતાઓએ દેવતાઓને હવન અર્પણ કર્યો, ત્યારે મનુષ્યો મનથી અર્પણ કરે છે. આપણે એ પરમ સ્વર્ગમાં આનંદ માણી શકીએ અને સૂર્યોદયે એ દર્શન કરી શકીએ.
યત્પુરુષેણ હવિષા યજ્ઞં દેવા અતન્વત । અસ્તિ નુ તસ્માદોજીયો યદ્વિહવ્યેનેજિરે
દેવતાઓએ પુરુષ અને હવન સાથે યજ્ઞને વિસ્તૃત કર્યો. શું એથી વધારે શક્તિશાળી કંઈ છે, જેનું હવનથી પૂજન કર્યું હતું?