યથા કલાં યથા શફં યથર્ણં સંનયન્તિ । એવા દુષ્વપ્ન્યં સર્વં દ્વિષતે સં નયામસિ
જેમ કોઈ ભાગ, ખુર અથવા સ્નાયુ જોડે છે, તેમ બધા ખરાબ સ્વપ્નો એકઠા કરી દુશ્મન તરફ લઈ જઈએ છીએ.
અગ્નિઃ પ્રાતઃસવને પાત્વસ્માન્ વૈશ્વાનરો વિશ્વકૃદ્વિશ્વશંભૂઃ । સ નઃ પાવકો દ્રવિણે દધાત્વાયુષ્મન્તઃ સહભક્ષાઃ સ્યામ
અગ્નિ, જે સર્વત્ર છે, સર્વનું સર્જન કરનાર અને સુખ આપનાર છે, તે સવારે અમને રક્ષા કરે; એ પવિત્ર કરનાર અમને ધન આપે અને અમે દીર્ઘાયુ અને સાથે ભોજન કરનારા બનીએ.
વિશ્વે દેવા મરુત ઇન્દ્રો અસ્માન્ અસ્મિન્ દ્વિતીયે સવને ન જહ્યુઃ । આયુષ્મન્તઃ પ્રિયમેષાં વદન્તો વયં દેવાનાં સુમતૌ સ્યામ
બધા દેવતાઓ, મારુત અને ઇન્દ્ર, આ બીજાં પ્રસંગે અમને ન છોડે; અમે તેમને પ્રિય લાગતું બોલીએ અને દેવોની કૃપામાં દીર્ઘાયુ રહીએ.
ઇદં તૃતીયં સવનં કવીનામૃતેન યે ચમસમૈરયન્ત । તે સૌધન્વનાઃ સ્વરાનશાનાઃ સ્વિષ્ટિં નો અભિ વસ્યો નયન્તુ
આ તૃતીય પ્રસંગ છે, જ્યાં જ્ઞાની લોકોએ અમૃતથી પાત્ર ભરી દીધું છે; એ સૌધન્વનાના તેજસ્વી અને કદી ન વૃદ્ધ થનારા, અમને શ્રેષ્ઠ હવન ફળ આપે.
શ્યેનોઽસિ ગાયત્રચ્છન્દા અનુ ત્વા રભે । સ્વસ્તિ મા સં વહાસ્ય યજ્ઞસ્યોદૃચિ સ્વાહા
તુ શ્યેન છે, ગાયત્રી છંદ ધરાવતો; હું તને પકડી રહ્યો છું. તું મને યજ્ઞના ઉત્તમ માર્ગે સુખ આપજે. સ્વાહા!
ઋભુરસિ જગચ્છન્દા અનુ ત્વા રભે । સ્વસ્તિ મા સં વહાસ્ય યજ્ઞસ્યોદૃચિ સ્વાહા
તુ ઋભુ છે, જગતી છંદ ધરાવતો; હું તને પકડી રહ્યો છું. તું મને યજ્ઞના ઉત્તમ માર્ગે સુખ આપજે. સ્વાહા!
વૃષાસિ ત્રિષ્ટુપ્છન્દા અનુ ત્વા રભે । સ્વસ્તિ મા સં વહાસ્ય યજ્ઞસ્યોદૃચિ સ્વાહા
તુ વૃષભ છે, તૃષ્ટુપ છંદ ધરાવતો; હું તને પકડી રહ્યો છું. તું મને યજ્ઞના ઉત્તમ માર્ગે સુખ આપજે. સ્વાહા!
નહિ તે અગ્ને તન્વઃ ક્રૂરમાનંશ મર્ત્યઃ । કપિર્બભસ્તિ તેજનં સ્વં જરાયુ ગૌરિવ
હે અગ્નિ, કોઈ મનુષ્ય તારી દેહને નુકસાન કરી શકે નહીં; તું વાંદરા જેવો છે, પોતાનું જ સંતાન ભક્ષે છે, ગાય પોતાના જ ઝીણવટ જેવું.
મેષ ઇવ વૈ સં ચ વિ ચોર્વચ્યસે યદુત્તરદ્રાવુપરશ્ચ ખાદતઃ । શીર્ષ્ણા શિરોઽપ્સસાપ્સો અર્દયન્ન્ અંશૂન્ બભસ્તિ હરિતેભિરાસભિઃ
મેષ જેવો તારો ગૌરવ છે, જ્યારે ઉપરની અને નીચેની જડબીઓ ખાય છે; તું તારા માથાથી પાણીના માથા પર પ્રહાર કરે છે, લીલા જ્વાળાથી તું તંતુઓ ભક્ષે છે.
સુપર્ણા વાચમક્રતોપ દ્યવ્યાખરે કૃષ્ણા ઇષિરા અનર્તિષુઃ । નિ યન્ નિયન્તિ ઉપરસ્ય નિષ્કૃતિં પુરૂ રેતો દધિરે સૂર્યશ્રિતઃ
પાંખવાળા અવાજ કરે છે, કાળા ખેતરોમાં ચીસ પાડે છે; તેઓ ઉપરનું ભાગ દૂર કરે છે, ઘણા બીજ સૂર્ય પર આધાર રાખીને રાખે છે.
હતં તર્દં સમઙ્કમાખુમશ્વિના છિન્તં શિરો અપિ પૃષ્ટીઃ શૃણીતમ્ । યવાન્ નેદદાન્ અપિ નહ્યતં મુખમથાભયં કૃણુતં ધાન્યાય
હે અશ્વિનીકુમારો, તર્દા, સમણ્ક, આખુમ – આ બધાને મારી નાખો, એમના માથા અને પીઠ દબાવી નાખો, મારી વાત સાંભળો. એમના મોઢાં ખૂલે નહીં, એ લોકો અમને નુકસાન ન પહોંચાડે, અને અમને સુરક્ષા અને ધાન્યની સમૃદ્ધિ આપો.
તર્દ હૈ પતઙ્ગ હૈ જભ્ય હા ઉપક્વસ । બ્રહ્મેવાસંસ્થિતં હવિરનદન્ત ઇમાન્ યવાન્ અહિંસન્તો અપોદિત
તર્દા પણ પતંગ છે, પતંગ પણ પતંગ છે, જભ્ય પણ પતંગ છે, અને ઉપક્વસ પણ પતંગ છે. જેમ યજ્ઞના હવન બ્રાહ્મણના ઘરમા સ્થિર હોય છે, એ રીતે આ જવારના દાણા એ પતંગોથી અખંડિત અને અસ્પર્શિત રહે છે.
તર્દાપતે વઘાપતે તૃષ્ટજમ્ભા આ શૃણોત મે । ય આરણ્યા વ્યદ્વરા યે કે ચ સ્થ વ્યદ્વરાસ્તાન્ત્સર્વાન્ જમ્ભયામસિ
હે તર્દાના સ્વામી, હે વઘાના સ્વામી, હે તીખા દાંતવાળા, મારી વાત સાંભળો. જંગલમાં રહેતા બધા જીવાતો અને જે-કે જીવાતો હોય, એ બધાને અમે શાંત કરીએ છીએ.
વાયોઃ પૂતઃ પવિત્રેણ પ્રત્યઙ્સોમો અતિ દ્રુતઃ । ઇન્દ્રસ્ય યુજઃ સખા
પવનથી શુદ્ધ થયેલો સોમ, શુદ્ધિકર્તા દ્વારા ઝડપથી આગળ વધે છે; એ ઇન્દ્ર સાથે જોડાયેલો મિત્ર છે.
આપો અસ્માન્ માતરઃ સૂદયન્તુ ઘૃતેન નો ઘૃતપ્વઃ પુનન્તુ । વિશ્વં હિ રિપ્રં પ્રવહન્તિ દેવીરુદિદાભ્યઃ શુચિરા પૂત એમિ
પાણી, જે અમારી માતાઓ છે, અમને ધોઈ નાખે; ઘીથી ભરપૂર એ અમને ઘીથી શુદ્ધ કરે. દેવતાસ્વરૂપે એ પવિત્ર પાણી બધું અશુદ્ધ દૂર લઈ જાય છે; હે પવિત્ર જળો, હું તમારી પાસે શુદ્ધ થઈને આવું છું.
યત્કિં ચેદં વરુણ દૈવ્યે જનેઽભિદ્રોહં મનુષ્યાશ્ચરન્તિ । અચિત્ત્યા ચેત્તવ ધર્મ યુયોપિમ મા નસ્તસ્માદેનસો દેવ રીરિષઃ
હે વરુણ, દેવમંડળમાં મનુષ્યો જાણે-અજાણે જે પણ અપકર્મ કરે છે, એમાં તું જ્ઞાનથી અમને બચાવ; હે દયાળુ દેવ, એ પાપ માટે અમને દુઃખ ન આપ.
ઉત્સૂર્યો દિવ એતિ પુરો રક્ષાંસિ નિજૂર્વન્ । આદિત્યઃ પર્વતેભ્યો વિશ્વદૃષ્ટો અદૃષ્ટહા
સૂર્ય આકાશના ગર્ભમાંથી ઉગે છે અને આગળ આગળ રાક્ષસોને દૂર હાંકે છે; સર્વેના દ્રષ્ટિગોચર એવા આદિત્ય પર્વતોમાંથી અજાણ્યા દુશ્મનોનો નાશ કરે છે.
નિ ગાવો ગોષ્ઠે અસદન્ નિ મૃગાસો અવિક્ષત । ન્યૂર્મયો નદીનાં ન્યદૃષ્ટા અલિપ્સત
ગાયો ગૌશાળામાં સ્થિર થઈ ગઈ છે, જંગલી પ્રાણીઓ પાછા ખેંચાઈ ગયા છે; નદીઓનું પાણી ઘટી ગયું છે અને અજાણ્યા જીવાતો અદૃશ્ય થઈ ગયા છે.
આયુર્દદં વિપશ્ચિતં શ્રુતાં કણ્વસ્ય વીરુધમ્ । આભારિષં વિશ્વભેષજીમસ્યાદૃષ્ટાન્ નિ શમયત્
હું આયુષ્ય, જ્ઞાન અને કણ્વની પ્રસિદ્ધ ઔષધી લાવ્યો છું; સર્વરોગહર ઔષધિઓ લાવ્યો છું – એ અજાણ્યા દુશ્મનોને શાંત કરે.
દ્યૌશ્ચ મ ઇદં પૃથિવી ચ પ્રચેતસૌ શુક્રો બૃહન્ દક્ષિણયા પિપર્તુ । અનુ સ્વધા ચિકિતાં સોમો અગ્નિર્વાયુર્નઃ પાતુ સવિતા ભગશ્ચ
આકાશ અને પૃથ્વી, બંને જ્ઞાની, એમની તેજસ્વી અને મહાન દક્ષિણ હાથે મારી રક્ષા કરે; સોમ, અગ્નિ, વાયુ, સવિતા અને ભાગ, એમના ક્રમ પ્રમાણે અમને સુરક્ષિત રાખે.
પુનઃ પ્રાણઃ પુનરાત્મા ન ઐતુ પુનશ્ચક્ષુઃ પુનરસુર્ન ઐતુ । વૈશ્વાનરો નો અદબ્ધસ્તનૂપા અન્તસ્તિષ્ઠાતિ દુરિતાનિ વિશ્વા
પ્રાણ પાછો આવે, આત્મા પાછો આવે, દ્રષ્ટિ પાછી મળે, જીવન પાછું મળે. વૈશ્વાનર, અવિનાશી, આપણા શરીરમાં સ્થિર રહી, બધા દુઃખ દૂર કરે.
સં વર્ચસા પયસા સં તનૂભિરગન્મહિ મનસા સં શિવેન । ત્વષ્ટા નો અત્ર વરીયઃ કૃણોત્વનુ નો માર્ષ્ટુ તન્વો યદ્વિરિષ્ટમ્
અમે તેજ, શક્તિ, શરીર, મન અને શુભતા સાથે એક થઈએ. ત્વષ્ટા અહીં અમને વધુ શક્તિ આપે; અને અમારા શરીરમાં જે પણ ખોટ હોય, એ દૂર કરે.
ઇદં તદ્યુજ ઉત્તરમિન્દ્રં શુમ્ભામ્યષ્ટયે । અસ્ય ક્ષત્રં શ્રિયં મહીં વૃષ્ટિરિવ વર્ધયા તૃણમ્
આ એ ઉત્તમ શક્તિ છે, જે હું ઇન્દ્રના વિજય માટે સ્તુતિ કરું છું; એનું સામર્થ્ય અને મહાન સમૃદ્ધિ વરસાદથી ઘાસની જેમ વધે.
અસ્મૈ ક્ષત્રમગ્નીષોમાવસ્મૈ ધારયતં રયિમ્ । ઇમં રાષ્ટ્રસ્યાભીવર્ગે કૃણુતં યુજ ઉત્તરમ્
હે અગ્નિ અને સોમ, એ માટે સામર્થ્ય અને ધન સ્થાપિત કરો; આ સભામાં એને એ શ્રેષ્ઠ શક્તિ આપો.
સબન્ધુશ્ચાસબન્ધુશ્ચ યો અસ્માઁ અભિદાસતિ । સર્વં તં રન્ધયાસિ મે યજમાનાય સુન્વતે
કોઈ સંબંધીઓ સાથે હોય કે વિના હોય, જે અમને વિરોધ કરે છે – એ બધાને મારા યજમાન માટે, હવન કરનાર માટે, તું નાશ કરી દે.
યે પન્થાનો બહવો દેવયાના અન્તરા દ્યાવાપૃથિવી સંચરન્તિ । તેષામજ્યાનિં યતમો વહાતિ તસ્મૈ મા દેવાઃ પરિ દત્તેહ સર્વે
દેવતાઓના અનેક માર્ગો આકાશ અને પૃથ્વી વચ્ચે જાય છે; જે એ માર્ગે ચાલવાનો પ્રયાસ કરે છે, એને અહીં બધા દેવતાઓ રક્ષા આપે.
ગ્રીષ્મો હેમન્તઃ શિશિરો વસન્તઃ શરદ્વર્ષાઃ સ્વિતે નો દધાત । આ નો ગોષુ ભજતા પ્રજાયાં નિવાત ઇદ્વઃ શરણે સ્યામ
ઉનાળો, શિયાળો, શીત, વસંત, શરદ અને વરસાદ – એ બધું અમારે પર શ્વેતતા વરસાવે; એ અમારી ગાયોમાં અને સંતાનમાં વહેંચાય, અને હે દેવો, અમે આશ્રયમાં રહીએ.
ઇદાવત્સરાય પરિવત્સરાય સંવત્સરાય કૃણુતા બૃહન્ નમઃ । તેષાં વયં સુમતૌ યજ્ઞિયાનામપિ ભદ્રે સૌ મનસે સ્યામ
આ વર્ષ માટે, આવનારા વર્ષ માટે, આખા વર્ષ માટે, મહાન વંદના કરીએ; એ યજ્ઞયોગ્ય દેવતાઓની કૃપામાં અમે હંમેશા શુભ મન અને કલ્યાણ પામીએ.
મા નો દેવા અહિર્વધીત્સતોકાન્ત્સહપૂરુષાન્ । સંયતં ન વિ ષ્પરદ્વ્યાત્તં ન સં યમન્ નમો દેવજનેભ્યઃ । નમોઽસ્ત્વસિતાય નમસ્તિરશ્ચિરાજયે । સ્વજાય બભ્રવે નમો નમો દેવજનેભ્યઃ
દેવો અમને, અમારા ઘરવાળાઓને કે અમારા સાથીઓને સાપે ડંખ ન મારે. બંધાયેલો સાપ છૂટીને ભાગી ન જાય, પકડાયેલો છૂટે નહીં. દેવતાજનોને વંદન. કાળાંને વંદન, પટાવાળાને વંદન, લાંબા જીવતા સાપને વંદન. પોતાનાં જાતના પીળા સાપને પણ વંદન, વારંવાર દેવતાજનોને વંદન.
સં તે હન્મિ દતા દતઃ સમુ તે હન્વા હનૂ । સં તે જિહ્વયા જિહ્વાં સં વાસ્નાહ આસ્યમ્
હું તને અને તારા આપનાર અને સહાયકને એકસાથે મારું છું. તારા સાથે મારનારને પણ હું મારું છું. હું મારી જીભથી તારી જીભને બાંધું છું, મારી શ્વાસથી તારો મોં બંધ કરું છું.