ઇમા યાસ્તિસ્રઃ પૃથિવીસ્તાસાં હ ભૂમિરુત્તમા । તાસામધિ ત્વચો અહં ભેષજં સમુ જગ્રભમ્
આ ત્રણ ધરતી છે, અને તેમાં જમીન સર્વોથી શ્રેષ્ઠ છે. એ ધરતીના ચામડીમાંથી મેં ઔષધિ એકઠી કરી છે.
શ્રેષ્ઠમસિ ભેષજાનાં વસિષ્ઠં વીરુધાનામ્ । સોમો ભગ ઇવ યામેષુ દેવેષુ વરુણો યથા
તુ ઔષધિઓમાં શ્રેષ્ઠ છે, વનસ્પતિઓમાં સર્વોત્તમ છે. જેમ રાત્રિઓમાં સોમ છે, અને દેવોમાં વરુણ છે, તેમ.
રેવતીરનાધૃષઃ સિષાસવઃ સિષાસથ । ઉત સ્થ કેશદૃંહણીરથો હ કેશવર્ધનીઃ
તુ તેજસ્વી અને અજેય છે, પોષણ કરવા ઇચ્છે છે અને પોષણ કરે છે. તુ વાળને મજબૂત કરતી અને વધારતી ઔષધિઓ પણ છે.
કૃષ્ણં નિયાનં હરયઃ સુપર્ણા અપો વસાના દિવમુત્પતન્તિ । ત આવવૃત્રન્ત્સદનાદૃતસ્યાદિદ્ઘૃતેન પૃથિવીં વ્યૂદુઃ
કાળી વહેતી, પીળા રંગની, સુંદર પાંખવાળી, પાણી ધારણ કરનારી એ નદીઓ આકાશમાં ઉડી જાય છે. એ ધર્મસ્થાનેથી પાછી આવી છે; શરૂઆતમાં ઘીથી ધરતીને વિસ્તૃત કરી છે.
પયસ્વતીઃ કૃણુથાપ ઓષધીઃ શિવા યદેજથા મરુતો રુક્મવક્ષસઃ । ઊર્જં ચ તત્ર સુમતિં ચ પિન્વત યત્રા નરો મરુતઃ સિઞ્ચથા મધુ
પાણી, તમે ઔષધિઓને દૂધથી ભરપૂર કરો, શુભ બનાવો, સુવર્ણ છાતીવાળા મારુતો, જયારે તમે ચાલો છો. ત્યાં તમે શક્તિ અને શુભ ભાવના ભરો, જ્યાં મારુતો, તમે મનુષ્યો માટે મધ વરસાવો છો.
ઉદપ્રુતો મરુતસ્તામિયર્ત વૃષ્ટિર્યા વિશ્વા નિવતસ્પૃણાતિ । એજાતિ ગ્લહા કન્યેવ તુન્નૈરું તુન્દાના પત્યેવ જાયા
મારુતોએ વરસાદ ઉંચો કર્યો છે, જે બધા ઘરભર્યા છે. એ વરસાદ ચાલે છે, જેમ કન્યા વણાટ કરે છે, અને જેમ પત્ની પતિ માટે ધરે છે.
સસ્રુષીસ્તદપસો દિવા નક્તં ચ સસ્રુષીઃ । વરેણ્યક્રતુરહમપો દેવીરુપ હ્વયે
એ વહે છે, પાણી દિવસ-રાત વહે છે. હું શુભ ઇચ્છાથી દેવતાસમાન પાણીને બોલાવું છું.
ઓતા આપઃ કર્મણ્યા મુઞ્ચન્ત્વિતઃ પ્રણીતયે । સદ્યઃ કૃણ્વન્ત્વેતવે
પાણી, તમે કાર્યમાં તત્પર રહીને માર્ગદર્શન માટે પોતાને મુક્ત કરો છો. તમે તરત જ કલ્યાણ માટે કાર્ય કરો છો.
દેવસ્ય સવિતુઃ સવે કર્મ કૃણ્વન્તુ માનુષાઃ । શં નો ભવન્ત્વપ ઓષધીઃ શિવાઃ
દેવતા સવિતાના પ્રેરણાથી મનુષ્યો પોતાના કાર્યો કરે. પાણી અને ઔષધિઓ અમારે માટે શુભ થાય.
હિમવતઃ પ્ર સ્રવન્તિ સિન્ધૌ સમહ સઙ્ગમઃ । આપો હ મહ્યં તદ્દેવીર્દદન્ હૃદ્દ્યોતભેષજમ્
હિમાલયમાંથી વહેતી નદીઓ મળીને મોટી નદીમાં મળે છે. એ દિવ્ય જળોએ મને હૃદયમાં તેજસ્વી ઔષધિ આપી છે.
યન્ મે અક્ષ્યોરાદિદ્યોત પાર્ષ્ણ્યોઃ પ્રપદોશ્ચ યત્। આપસ્તત્સર્વં નિષ્કરન્ ભિષજાં સુભિષક્તમાઃ
મારા આંખોમાં, એડીમાં અને પગના તળિયામાં જે કંઈ ચમકે છે, એ બધું જલ, હે ઉત્તમ ઉપચારક, દૂર કરો.
સિન્ધુપત્નીઃ સિન્ધુરાજ્ઞીઃ સર્વા યા નદ્ય સ્થન । દત્ત નસ્તસ્ય ભેષજં તેના વો ભુનજામહૈ
નદીઓની સ્વામિનીઓ, નદીઓની રાણીઓ, બધી નદીઓ જે અહીં વસો છો, અમને એ ઔષધિ આપો, અને એથી અમે તમારો આનંદ માણીશું.
પઞ્ચ ચ યાઃ પઞ્ચાશચ્ચ સંયન્તિ મન્યા અભિ । ઇતસ્તાઃ સર્વા નશ્યન્તુ વાકા અપચિતામિવ
પાંચ અને પચાસ જેટલી જે મારી બુદ્ધિ સામે ભેગી થાય છે, એ બધી અહીંથી નષ્ટ થાય, જેમ અવગણેલી વાણી અદૃશ્ય થાય છે.
સપ્ત ચ યાઃ સપ્તતિશ્ચ સંયન્તિ ગ્રૈવ્યા અભિ । ઇતસ્તાઃ સર્વા નશ્યન્તુ વાકા અપચિતામિવ
સાત અને સિત્તેર જેટલી જે મારી ગળા સામે ભેગી થાય છે, એ બધી અહીંથી નષ્ટ થાય, જેમ અવગણેલી વાણી અદૃશ્ય થાય છે.
નવ ચ યા નવતિશ્ચ સંયન્તિ સ્કન્ધ્યા અભિ । ઇતસ્તાઃ સર્વા નશ્યન્તુ વાકા અપચિતામિવ
નવ અને નવ્વે જેટલી જે મારી ખભા સામે ભેગી થાય છે, એ બધી અહીંથી નષ્ટ થાય, જેમ અવગણેલી વાણી અદૃશ્ય થાય છે.
અવ મા પાપ્મન્ત્સૃજ વશી સન્ મૃદયાસિ નઃ । આ મા ભદ્રસ્ય લોકે પાપ્મન્ ધેહ્યવિહ્રુતમ્
હે સ્વામી, મને પાપથી મુક્ત કરો, અમ પર કૃપા કરો. એ પાપને સુખના લોકમાં દૂર મૂકો.
યો નઃ પાપ્મન્ ન જહાસિ તમુ ત્વા જહિમો વયમ્ । પથામનુ વ્યાવર્તનેઽન્યં પાપ્માનુ પદ્યતામ્
જે અમારું પાપ દૂર કરતો નથી, એને અમે દૂર કરીશું. એ પાપ બીજાં માર્ગે જાય, બીજાને જડે.
અન્યત્રાસ્મન્ ન્યુચ્યતુ સહસ્રાક્ષો અમર્ત્યઃ । યં દ્વેષામ તમૃચ્છતુ યમુ દ્વિષ્મસ્તમિજ્જહિ
હજારો આંખોવાળો અમર દેવ એ પાપ અમથી દૂર અન્યત્ર મૂકે. જેને અમે દ્વેષ કરીએ એના પાસે જાય, અને જે અમને દ્વેષે છે એને નાશ કરે.
દેવાઃ કપોત ઇષિતો યદિચ્છન્ દૂતો નિર્ઋત્યા ઇદમાજગામ । તસ્મા અર્ચામ કૃણવામ નિષ્કૃતિં શં નો અસ્તુ દ્વિપદે શં ચતુષ્પદે
દેવતાઓ કે ઇચ્છાથી પ્રેરિત થઈ, નિૃતિનો દૂત બની કબૂતર અહીં આવ્યો હોય, તો ચાલો આપણે પૂજા કરીએ અને દુષ્કર્મોનું નિવારણ કરીએ. આપણા બે પગવાળા અને ચાર પગવાળાં સર્વે જીવ માટે કલ્યાણ થાય.
શિવઃ કપોત ઇષિતો નો અસ્ત્વનાગા દેવાઃ શકુનો ગૃહં નઃ । અગ્નિર્હિ વિપ્રો જુષતાં હવિર્નઃ પરિ હેતિઃ પક્ષિણી નો વૃણક્તુ
દેવતાઓએ મોકલેલો કબૂતર આપણાં માટે શુભ થાય અને કોઈ અશુભ ન લાવે. આ દૈવી પક્ષી આપણા ઘરમાં દુઃખ ન લાવે. અગ્નિ, જે યજ્ઞકર્તા છે, તે આપણું હવન સ્વીકારે; અને પાંખવાળી આ આપત્તિ આપણાથી દૂર રહે.
હેતિઃ પક્ષિણી ન દભાત્યસ્માન્ આષ્ટ્રી પદં કૃણુતે અગ્નિધાને । શિવો ગોભ્ય ઉત પુરુષેભ્યો નો અસ્તુ મા નો દેવા ઇહ હિંસીત્કપોત
પાંખવાળી આ આપત્તિ આપણને નુકસાન ન કરે; એ પક્ષી અગ્નિસ્થાનમાં પોતાનું સ્થાન બનાવે. આપણા ગાય-ધન અને લોકો માટે સુખ-શાંતિ રહે. દેવતાઓ કે કબૂતર, અહીં આપણને કોઈ હાનિ ન પહોંચાડે.
ઋચા કપોતં નુદત પ્રણોદમિષં મદન્તઃ પરિ ગાં નયામઃ । સંલોભયન્તો દુરિતા પદાનિ હિત્વા ન ઊર્જં પ્ર પદાત્પથિષ્ઠઃ
મંત્રથી કબૂતરને દૂર હાંકો, હું એને દૂર જવા પ્રેરું છું. આનંદપૂર્વક આપણે ગાયને ફરાવીએ. દુઃખના પગલાંને લલચાવીને, તેને પાછળ છોડી, આપણે બળ અને સમૃદ્ધિના માર્ગે આગળ વધીએ.
પરીમેઽગ્નિમર્ષત પરીમે ગામનેષત । દેવેષ્વક્રત શ્રવઃ ક ઇમામા દધર્ષતિ
અગ્નિ, તું આ ભૂલ માફ કરજે; અમારી ગાય પાછી આવે. દેવોમાં તું પ્રસિદ્ધિ મેળવી છે, તો હવે કોણ છે જે તને હાનિ પહોંચાડે?
યઃ પ્રથમઃ પ્રવતમાસસાદ બહુભ્યઃ પન્થામનુપસ્પશાનઃ । યોઽસ્યેશે દ્વિપદો યશ્ચતુષ્પદસ્તસ્મૈ યમાય નમો અસ્તુ મૃત્યવે
જે પ્રથમ પંથને શોધતો નીચે ઉતર્યો, જે બે પગવાળા અને ચાર પગવાળાનું સ્વામી છે— એ યમને, મૃત્યુને, આપણું વંદન હોય.
અમૂન્ હેતિઃ પતત્રિણી ન્યેતુ યદુલૂકો વદતિ મોઘમેતત્। યદ્વા કપોત પદમગ્નૌ કૃણોતિ
પાંખવાળી આપત્તિ ક્યાંક બીજે પડી જાય; ઘુવડ બોલે તો એ વ્યર્થ જ જાય; કબૂતર અગ્નિમાં પોતાનું ચિહ્ન મૂકે તો પણ એ નિષ્ફળ જ રહે.
યૌ તે દૂતૌ નિર્ઋત ઇદમેતોઽપ્રહિતૌ પ્રહિતૌ વા ગૃહં નઃ । કપોતોલૂકાભ્યામપદં તદસ્તુ
નિૃતિના જે દૂત, મોકલાયેલા કે unmoklaya, આપણા ઘરમાં આવ્યા હોય— કબૂતર કે ઘુવડ, એમાંથી કોઈનું પણ ચિહ્ન અહીં ન રહે.
અવૈરહત્યાયેદમા પપત્યાત્સુવીરતાયા ઇદમા સસદ્યાત્। પરાઙેવ પરા વદ પરાચીમનુ સંવતમ્ । યથા યમસ્ય ત્વા ગૃહેઽરસં પ્રતિચાકશાન્ આભૂકં પ્રતિચાકશાન્
આ આપત્તિ અહીં વિના વૈર પડો, અને અહીં વીરતા માટે સ્થિર થાઓ. તું દૂર જ બોલ, વિદાયના માર્ગે જા. જેમ યમના ઘરમાં તું જીવતોને નથી જોયો, તેમ અહીં પણ અમને ન જો.
દેવા ઇમં મધુના સંયુતં યવં સરસ્વત્યામધિ મણાવચર્કૃષુઃ । ઇન્દ્ર આસીત્સીરપતિઃ શતક્રતુઃ કીનાશા આસન્ મરુતઃ સુદાનવઃ
દેવતાઓએ સરસ્વતીના પથ્થર પર મધ સાથે મિશ્રિત જવાર તૈયાર કર્યો. ઇન્દ્ર, હલના સ્વામી અને શક્તિશાળી, હાજર હતા; મરુતો, દયાળુ, ખેડૂત હતા.
યસ્તે મદોઽવકેશો વિકેશો યેનાભિહસ્યં પુરુષં કૃણોષિ । આરાત્ત્વદન્યા વનાનિ વૃક્ષિ ત્વં શમિ શતવલ્શા વિ રોહ
તારો એ ઉન્મત્ત અને વણછાંટેલો મદ, જેના દ્વારા તું માણસને હસાવે છે— બીજા બધા વન તારા પાસેથી દૂર રહે; હે શમી વૃક્ષ, તું શાખાઓથી ફૂલ.
બૃહત્પલાશે સુભગે વર્ષવૃદ્ધ ઋતાવરિ । માતેવ પુત્રેભ્યો મૃડ કેશેભ્યઃ શમિ
મોટા પાંદડાવાળી, સુંદર, વરસાદથી પોષાયેલી, સત્યની રક્ષા કરતી શમી, તું માતા જેવો દયાળુ બની અમારા વાળને સુખ આપ.