યે દેવા દિવિ ષ્ઠ યે પૃથિવ્યાં યે અન્તરિક્ષ ઓષધીષુ પશુષ્વપ્સ્વન્તઃ । તે કૃણુત જરસમાયુરસ્મૈ શતમન્યાન્ પરિ વૃણક્તુ મૃત્યૂન્
જે દેવતાઓ સ્વર્ગમાં, પૃથ્વી પર, આકાશમાં, વનસ્પતિઓમાં, પશુઓમાં અને જળમાં વસે છે, તેઓ તેને લાંબી આયુષ્ય અને તાકાત આપે; તે સો મૃત્યુમાંથી બચી જાય.
યેષાં પ્રયાજા ઉત વાનુયાજા હુતભાગા અહુતાદશ્ચ દેવાઃ । યેષાં વઃ પઞ્ચ પ્રદિશો વિભક્તાસ્તાન્ વો અસ્મૈ સત્રસદઃ કૃણોમિ
જેઓના આરંભ અને અંતના હવન, ભાગ અને અહવિત અર્પણ દેવતાઓને મળે છે, અને જેમની પાંચ દિશાઓ વહેંચાયેલી છે, એ બધા સભાસ્થાનો હું તેના માટે નિર્ધારું છું.
આશાનામાશાપાલેભ્યશ્ચતુર્ભ્યો અમૃતેભ્યઃ । ઇદં ભૂતસ્યાધ્યક્ષેભ્યો વિધેમ હવિષા વયમ્
આશાની ચાર દિશાના રક્ષકો અને અમર દેવતાઓ, તથા જગતના દેખરેખ રાખનારા માટે અમે આ હવન અર્પણ કરીએ છીએ.
ય આશાનામાશાપાલાશ્ચત્વાર સ્થન દેવાઃ । તે નો નિર્ઋત્યાઃ પાશેભ્યો મુઞ્ચતાંહસોઅંહસઃ
તમે આશાના ચાર રક્ષક દેવતાઓ, અમને દુઃખ અને અશુભના બંધનમાંથી મુક્ત કરો.
અસ્રામસ્ત્વા હવિષા યજામ્યશ્લોણસ્ત્વા ઘૃતેન જુહોમિ । ય આશાનામાશાપાલસ્તુરીયો દેવઃ સ નઃ સુભૂતમેહ વક્ષત્
હું તને હવનથી પૂજું છું, ઘીથી અર્પણ કરું છું. આશાના ચોથા રક્ષક દેવતા અમને ઉત્તમ જીવન આપે.
સ્વસ્તિ માત્ર ઉત પિત્રે નો અસ્તુ સ્વસ્તિ ગોભ્યો જગતે પુરુષેભ્યઃ । વિશ્વં સુભૂતં સુવિદત્રં નો અસ્તુ જ્યોગેવ દૃશેમ સૂર્યમ્
માતા-પિતા, ગાયો, જગત અને મનુષ્યો સૌને સુખ-શાંતિ મળે. બધું જ અમારે માટે શુભ અને કલ્યાણદાયક રહે; અમે લાંબા સમય સુધી સૂર્યને જોઈ શકીએ.
ઇદં જનાસો વિદથ મહદ્બ્રહ્મ વદિષ્યતિ । ન તત્પૃથિવ્યાં નો દિવિ યેન પ્રાણન્તિ વીરુધઃ
હે લોકો, જાણો કે મહાન બ્રહ્મ બોલશે. પૃથ્વી કે આકાશમાં એવું કંઈ નથી, જેના દ્વારા વનસ્પતિઓ શ્વાસ લે છે.
અન્તરિક્ષ આસાં સ્થામ શ્રાન્તસદામિવ । આસ્થાનમસ્ય ભૂતસ્ય વિદુષ્ટદ્વેધસો ન વા
આ વનસ્પતિઓનું નિવાસસ્થાન આકાશ છે, જાણે થાકેલા અને આરામ કરતા લોકો માટે. આ સૃષ્ટિનું સ્થાન જ્ઞાનવાન સર્જનહાર જાણે છે, અથવા કદાચ નહીં પણ.
યદ્રોદસી રેજમાને ભૂમિશ્ચ નિરતક્ષતમ્ । આર્દ્રં તદદ્ય સર્વદા સમુદ્રસ્યેવ શ્રોત્યાઃ
જ્યારે પૃથ્વી અને આકાશ હલનચલન કરે છે અને પૃથ્વી માપવામાં આવે છે, ત્યારે આજ અને હંમેશા તે દરિયાની જેમ ભીની રહે છે.
વિશ્વમન્યામભીવાર તદન્યસ્યામધિ શ્રિતમ્ । દિવે ચ વિશ્વવેદસે પૃથિવ્યૈ ચાકરં નમઃ
બધું જ બીજાથી ઢંકાયેલું છે અને બીજાની ઉપર સ્થિર છે. સર્વજ્ઞ સ્વર્ગ અને પૃથ્વીને હું નમન કરું છું.
હિરણ્યવર્ણાઃ શુચયઃ પાવકા યાસુ જાતઃ સવિતા યાસ્વગ્નિઃ । યા અગ્નિં ગર્ભં દધિરે સુવર્ણાસ્તા ન આપઃ શં સ્યોના ભવન્તુ
સુવર્ણવર્ણ, શુદ્ધ અને તેજસ્વી એ જળ છે, જેમાં સવિતા જન્મ્યા, જેમાં અગ્નિ જન્મ્યો; જે જળોએ અગ્નિને ગર્ભરૂપે ધારણ કર્યો છે, એ જળ અમારે માટે શુભ અને શાંતદાયક થાય.
યાસાં રાજા વરુણો યાતિ મધ્યે સત્યાનૃતે અવપશ્યન્ જનાનામ્ । યા અગ્નિં ગર્ભં દધિરે સુવર્ણાસ્તા ન આપઃ શં સ્યોના ભવન્તુ
જેમાં રાજા વરુણા ચાલે છે અને લોકોમાં સાચું-ખોટું જુએ છે; જે જળોએ અગ્નિને ગર્ભરૂપે ધારણ કર્યો છે, એ જળ અમારે માટે શુભ અને શાંતદાયક થાય.
યાસાં દેવા દિવિ કૃણ્વન્તિ ભક્ષં યા અન્તરિક્ષે બહુધા ભવન્તિ । યા અગ્નિં ગર્ભં દધિરે સુવર્ણાસ્તા ન આપઃ શં સ્યોના ભવન્તુ
જે જળોમાં દેવતાઓ સ્વર્ગમાં પોતાનું ભોજન બનાવે છે, અને જે આકાશમાં અનેક રૂપે છે; જે જળોએ અગ્નિને ગર્ભરૂપે ધારણ કર્યો છે, એ જળ અમારે માટે શુભ અને શાંતદાયક થાય.
શિવેન મા ચક્ષુષા પશ્યતાપઃ શિવયા તન્વોપ સ્પૃશત ત્વચં મે । ઘૃતશ્ચુતઃ શુચયો યાઃ પાવકાસ્તા ન આપઃ શં સ્યોના ભવન્તુ
હે જળો, શુભ દૃષ્ટિથી મને જુઓ અને શુભ સ્પર્શથી મારી ત્વચાને સ્પર્શો. શુદ્ધ, તેજસ્વી અને ઘીથી વહેતા એ જળ અમારે માટે શુભ અને શાંતદાયક થાય.
ઇયં વીરુન્ મધુજાતા મધુના ત્વા ખનામસિ । મધોરધિ પ્રજાતાસિ સા નો મધુમતસ્કૃધિ
આ મધથી જન્મેલી વીરુ છે; અમે તને મધથી ઉખેડી રહ્યા છીએ. તું મધમાંથી પેદા થઈ છે; અમને પણ મધ જેવી મીઠાશથી ભરપૂર કર.
જિહ્વાયા અગ્રે મધુ મે જિહ્વામૂલે મધૂલકમ્ । મમેદહ ક્રતાવસો મમ ચિત્તમુપાયસિ
મારી જીભના છેડે મધ છે, જીભની જડમાં મધ જેવી રસધાર છે. મારા બોલ મીઠા થાય, તું મારા મનને તારી તરફ ખેંચી લે.
મધુમન્ મે નિક્રમણં મધુમન્ મે પરાયણમ્ । વાચા વદામિ મધુમદ્ભૂયાસં મધુસંદૃશઃ
મારો આવવું પણ મધમય હોય, મારું જવું પણ મધમય રહે. હું જે કહું એ મીઠું હોય, અને હું પણ સૌને મધમય દેખાવું.
મધોરસ્મિ મધુતરો મદુઘાન્ મધુમત્તરઃ । મામિત્કિલ ત્વં વનાઃ શાખાં મધુમતીમિવ
હું મધથી ભરેલો છું, મધ કરતાં પણ વધુ મધમય છું, અને મધમયોમાં પણ સૌથી વધુ મધમય છું. હે વન, મધથી ભરેલી ડાળની જેમ મને તોડી ન નાખે.
પરિ ત્વા પરિતત્નુનેક્ષુણાગામવિદ્વિષે । યથા માં કમિન્યસો યથા મન્ નાપગા અસઃ
હું તારી આસપાસ મીઠી ઈખ વાળું છું, જે દ્વેષ વગર આવે છે તેના માટે. જેથી સ્ત્રીઓ મને ઇચ્છે અને પુરુષો મને અવગણે નહીં.
યદાબધ્નન્ દાક્ષાયણા હિરણ્યં શતાનીકાય સુમનસ્યમાનાઃ । તત્તે બધ્નામ્યાયુષે વર્ચસે બલાય દીર્ઘાયુત્વાય શતશારદાય
જ્યારે દક્ષપુત્રોએ આનંદથી શતધ્વજ માટે સોનુ બાંધ્યું, ત્યારે હું પણ તારા માટે આ બાંધું છું—દીર્ઘ આયુષ્ય, તેજ, બળ અને લાંબા વર્ષો માટે, શત વર્ષ સુધી જીવવા માટે.
નૈનં રક્ષાંસિ ન પિશાચાઃ સહન્તે દેવાનામોજઃ પ્રથમજં હ્યેતત્। યો બિભર્તિ દાક્ષાયણં હિરણ્યં સ જીવેષુ કૃણુતે દીર્ઘમાયુઃ
આને ન તો રાક્ષસો અને ન પિશાચો કોઈ નુકસાન કરી શકે, કારણ કે આ દેવતાઓની પ્રથમ શક્તિ છે. જે દક્ષપુત્રોનું સોનુ ધારણ કરે છે, તેને જીવતાં જીવતાં લાંબું આયુષ્ય મળે છે.
અપાં તેજો જ્યોતિરોજો બલં ચ વનસ્પતીનામુત વીર્યાણિ । ઇન્દ્ર ઇવેન્દ્રિયાણ્યધિ ધારયામો અસ્મિન્ તદ્દક્ષમાણો બિભરદ્ધિરણ્યમ્
વનસ્પતિઓનું તેજ, પ્રકાશ, બળ અને શક્તિ—આ બધું અમે, ઇન્દ્રે જેમ પોતાની શક્તિ ધરાવે છે તેમ, કુશળતાથી સોનુ ધારણ કરનારામાં સ્થાપિત કરીએ છીએ.
સમાનાં માસામૃતુભિષ્ટ્વા વયં સંવત્સરસ્ય પયસા પિપર્મિ । ઇન્દ્રાગ્ની વિશ્વે દેવાસ્તેઽનુ મન્યન્તામહૃણીયમાનાઃ
મહિના અને ઋતુઓ પસાર કરીને હું વર્ષના રસથી ભરાઈ ગયો છું. ઇન્દ્ર, અગ્નિ અને બધા દેવતાઓ મને આભૂષિત થવામાં સહમતિ આપે.
વેનસ્તત્પશ્યત્પરમં ગુહા યદ્યત્ર વિશ્વં ભવત્યેકરૂપમ્ । ઇદં પૃશ્નિરદુહજ્જાયમાનાઃ સ્વર્વિદો અભ્યનૂષત વ્રાઃ
વેણે એ પરમ રહસ્ય જોયું, જ્યાં બધું એકરૂપ થઈ જાય છે. રંગીન ગાયે પ્રસૂતિ આપી, પ્રકાશ જાણનારા એ પ્રવાહ પાસે પહોંચ્યા.
પ્ર તદ્વોચેદમૃતસ્ય વિદ્વાન્ ગન્ધર્વો ધામ પરમં ગુહા યત્। ત્રીણિ પદાનિ નિહિતા ગુહાસ્ય યસ્તાનિ વેદ સ પિતુષ્પિતાસત્
અમૃતના જ્ઞાનીએ એ ગુપ્ત સ્થાન જાહેર કર્યું—ગાંધીર્વ, જે સર્વોચ્ચ સ્થાન જાણે છે. એના રહસ્યમાં ત્રણ પગલા છે; જે તેને જાણે છે, તે બધાના પૂર્વજ બને છે.
સ નઃ પિતા જનિતા સ ઉત બન્ધુર્ધામાનિ વેદ ભુવનાનિ વિશ્વા । યો દેવાનાં નામધ એક એવ તં સંપ્રશ્નં ભુવના યન્તિ સર્વા
એ જ અમારો પિતા, જન્મદાતા અને બંધુ છે; એ બધા લોક અને નિવાસ જાણે છે. દેવોમાં એનું જ નામ છે; બધા લોક એના પાસે જ જવાબ માટે આવે છે.
પરિ દ્યાવાપૃથિવી સદ્ય આયમુપાતિષ્ઠે પ્રથમજામૃતસ્ય । વાચમિવ વક્તરિ ભુવનેષ્ઠા ધાસ્યુરેષ નન્વેષો અગ્નિઃ
એ ઝડપથી દ્યાવ-પૃથ્વી ને ઘેરી લે છે, અમૃતનો પ્રથમ જન્મેલો છે. જેમ બોલનારના મોઢે વાણી હોય છે તેમ, એ બધા લોકમાં સ્થિર છે—એ જ અગ્નિ છે.
પરિ વિશ્વા ભુવનાન્યાયમૃતસ્ય તન્તું વિતતં દૃશે કમ્ । યત્ર દેવા અમૃતમાનશાનાઃ સમાને યોનાવધ્યૈરયન્ત
એ બધા લોકને ઘેરી લે છે, અમૃતનો દોર દૃષ્ટિ માટે ખેંચાયો છે, જ્યાં દેવતાઓ અમૃતમાં આનંદ પામીને એક જ ગર્ભમાં જન્મ્યા હતા.
દિવ્યો ગન્ધર્વો ભુવનસ્ય યસ્પતિરેક એવ નમસ્યો વિક્ષ્વીડ્યઃ । તં ત્વા યૌમિ બ્રહ્મણા દિવ્ય દેવ નમસ્તે અસ્તુ દિવિ તે સધસ્થમ્
આકાશીય ગાંધીર્વ, સર્વ જીવોનો સ્વામી, એકલો જ વંદનીય અને સૌમાં શ્રેષ્ઠ છે. હે દૈવી, હું તારી પાસે પવિત્ર વાણીથી આવું છું; તને વંદન, તારો આસન આકાશમાં છે.
દિવિ સ્પૃષ્ટો યજતઃ સૂર્યત્વગવયાતા હરસો દૈવ્યસ્ય । મૃડાત્ગન્ધર્વો ભુવનસ્ય યસ્પતિરેક એવ નમસ્યઃ સુશેવાઃ
આકાશમાં સ્પર્શાયેલો, સૂર્ય જેવો તેજસ્વી, ઘોડા જેટલો ઝડપી અને દૈવી શક્તિ ધરાવનાર—એ ગાંધીર્વ, સર્વ જીવોના સ્વામી, દયાળુ અને વંદનીય, અમને શાંતિ આપે.