એક સમયે, દેવતાઓ અને મનુષ્યો વચ્ચે અપરમિત શક્તિ ધરાવતા બે મહાન દેવતાઓ હતા—ભવ અને શર્વ. એમની ધારી શક્તિશાળી શસ્ત્રોનું કોઈ પણ પ્રાણી, દેવ કે માનવ, સામર્થ્ય કરી શકતું નહોતું. એ બંને, દ્વિપદ અને ચતુષ્પદના શાસક, ભક્તોને પાપમાંથી મુક્ત કરવા માટે વંદનીય હતા. જ્યારે કાળજીઅપાર તાંત્રિકો, મૂળ કાપનારા અથવા દૈત્ય ભય પેદા કરે છે, ત્યારે ભક્તો ભવ અને શર્વને પ્રાર્થના કરે છે કે, “હે શક્તિશાળી દેવો, એ દુષ્ટ પર તમારું વજ્ર પ્રહાર કરો અને અમને પાપમાંથી મુક્ત કરો.” યુદ્ધના સમયે પણ ભક્તો ભવ અને શર્વને બોલાવે છે—“હે મહાન દેવો, અમારી તરફથી ખરા દુશ્મનો પર તમારું વજ્ર પ્રહાર કરો. હે ભવ અને શર્વ, અમે તમારી શરણમાં છીએ, અમને પાપમાંથી મુક્ત કરો.” પછી ભક્તો મિત્ર અને વરુણને યાદ કરે છે—એ બંને ઋતના પાલક છે, જ્ઞાનવાન છે અને કપટીઓને દૂર કરે છે. તેઓ સાચા અને ધર્મનિષ્ઠ લોકોને યુદ્ધમાં રક્ષા આપે છે. “હે મિત્ર અને વરુણ, અમને પાપમાંથી મુક્ત કરો,” એમ ભક્તો પ્રાર્થના કરે છે. એ દેવો, જેઓ તીક્ષ્ણ દૃષ્ટિ ધરાવે છે, સોમ રસના યજ્ઞમાં પીળા ઘોડા સાથે જાય છે અને સત્યવાદીઓને રક્ષા કરે છે. ભૂતકાળમાં, મિત્ર અને વરુણે અંગિરસ, અગસ્ત્ય, જમદગ્નિ, અત્રિ, કશ્યપ અને વસિષ્ઠ જેવા મહાન ઋષિઓને રક્ષ્યા હતા. તેઓએ શ્યાવશ્વ, વધ્ર્યશ્વ, પુરુમીઢ, વિમદ, સપ્તવધ્રી, ભરદ્વાજ, ગવિષ્ઠિર, વિશ્વામિત્ર, કુત્સ, કક્ષીવાન, કણ્વ, મેધાતિથી, ત્રિશોક, ઉશના કાવ્ય, ગૌતમ, મુગ્દલ જેવા અનેક ઋષિઓની પણ રક્ષા કરી છે. એ તમામને યાદ કરી ભક્તો ફરીથી પ્રાર્થના કરે છે—“હે દેવો, અમને પાપમાંથી મુક્ત કરો.” મિત્ર અને વરુણનું રથ સત્યના માર્ગે દોડે છે, સીધી વાટે ચાલે છે અને પાપી પર દંડ લાદે છે. ભક્તો એમને પુણે પુણે યાદ કરે છે—“હે મિત્ર અને વરુણ, અમને પાપમાંથી મુક્ત કરો.” પછી એક દિવ્ય શક્તિ પોતાની મહિમા વર્ણવે છે: “હું રુદ્રો અને વસુઓ સાથે ચાલું છું, આદિત્યો અને બધા દેવો સાથે પણ. હું મિત્ર અને વરુણ, અશ્વિનીકુમારો, ઈન્દ્ર અને અગ્નિને વહન કરું છું. હું સર્વત્ર વ્યાપક છું, અનેક રૂપે, અનેક સ્થાનોમાં વિતરાયેલી છું. હું જ સર્વેને શક્તિશાળી બનાવું છું—જેને ઇચ્છું તેને પુરોહિત, ઋષિ અથવા વિદ્વાન બનાવું છું. મારા દ્વારા જ દરેક જીવ ખાય, જુએ, શ્વાસે અને સાંભળે છે—even those who do not understand dwell near me. હું તમને શ્રવણ માટે યોગ્ય વાત કહેું છું—મને સાંભળો. “હું રુદ્ર માટે ધનુષ્ય તાણું છું, બ્રાહ્મણદ્વેષીનો સંહાર કરનારા માટે બાણ છોડું છું. હું યુદ્ધને જગાડું છું, સ્વર્ગ અને પૃથ્વી બંનેમાં વ્યાપી રહું છું. હું સોમ, ત્વષ્ટા, પુષણ અને ભાગને વહન કરું છું. જે યજમાન શ્રદ્ધાપૂર્વક આહુતિ આપે છે, તેને ધન અને સુખી ગૃહ આપું છું. હું પિતાને જગતના શિખરે ઉત્પન્ન કરું છું, મારું ગર્ભ જળમાં, સમુદ્રમાં છે. ત્યાંથી હું સર્વ જીવોમાં વ્યાપી જઈને સ્વર્ગને સ્પર્શું છું. હું પવન છું, સર્વ જગતને ગતિ આપું છું. સ્વર્ગ અને પૃથ્વીથી પણ વધારે મારી મહિમા છે.” પછી ભક્તો ક્રોધદેવતા—ક્રોધ (Wrath)—ને સંબોધે છે: “હે ક્રોધ, ચાલો આપણે સાથે રથ પર આરૂઢ થઈએ, આનંદપૂર્વક, મરૂતોના સ્વામી! તીક્ષ્ણ શસ્ત્રો ધારણ કરનાર યુદ્ધવીરો આવીને, અગ્નિ સમાન તેજથી ભરી જાય. હે ક્રોધ, અગ્નિ સમાન પ્રજ્વલિત રહો, અમારા માટે સેનાપતિ બની આવો. દુશ્મનોને પરાસ્ત કરો, વિજય અપાવો અને અમને ધન આપો.” “હે ક્રોધ, દુશ્મન સામે અડગ રહો, તેમને તોડી નાખો, સમૂળ નષ્ટ કરો. તમારું ભયાનક શક્તિ સંયમિત છે—દુશ્મનને વશ કરો, કેમ કે તમે સ્વયંભૂ છો. તમે એકલા જ, અનેક લોકો દ્વારા સ્તુત છો. દરેક સભામાં યુદ્ધ માટે તૈયાર રહો. તમારી સાથે, ખાલી શબ્દોથી નહીં, પણ ગર્જના અને વિજયના ઉલ્લાસ સાથે આગળ વધીએ.” “હે ક્રોધ, અમારો સ્વામી બનો, અજેય રહો, ઇન્દ્ર જેવા વિજયી બનો. અમે તમારું પ્રિય નામ ગાઈએ છીએ, કેમ કે અમે જાણીએ છીએ કે તમે ક્યાંથી ઉત્પન્ન થયા છો. તમે વજ્રધારી, શક્તિ સાથે જન્મેલા, સર્વશક્તિમાન છો. તમારી કૃપાથી અમે વિજયી થાઓ, અમને મહાન ધન આપો.” “હે વરુણ અને ક્રોધ, અમને એકઠું થયેલું ધન આપો. દુશ્મનો, હાર માની, ડરીને દૂર થઈ જાય. હે ક્રોધ, તમારા વજ્ર અને બાણથી સજ્જ, તમારી શક્તિ સર્વ માનવોમાં વ્યાપી છે. તમારી સાથે, અમે દાસા અને આર્ય બંને પર વિજય મેળવીએ.” “ક્રોધ તો ઈન્દ્ર છે, ક્રોધ દેવતા છે, ક્રોધ યજ્ઞકર્તા, વરુણ અને જાતવેદા છે—દરેક જનપદ ક્રોધની સ્તુતિ કરે છે. હે ક્રોધ, અમને રક્ષા આપો. તમે શક્તિશાળી, સ્વયંભૂ, તેજસ્વી અને દુશ્મનોના વિધ્વંસક છો. યુદ્ધમાં તમારું બળ અમને આપો.” “હું દુર્ભાગ્યશાળી છું, તમારાથી દૂર થઈ ગયો છું. તેથી, હે ક્રોધ, હું તમારો આશ્રય લઉં છું—મને બળ આપો. હે મહાન, અમારી પાસે આવો, વજ્રધારી, અમારો પક્ષ લો. અમે દસ્યુઓને પરાસ્ત કરીએ. તમે અમારા દાયમાં રહો. અમને વિઘ્નો, દુશ્મનો દૂર કરો. હું તમને શ્રેષ્ઠ સોમ અર્પણ કરું છું, આપણે બંને ગુપ્ત રીતે પ્રથમ પાન કરીએ.” પછી ભક્તો અગ્નિદેવને સંબોધે છે: “હે અગ્નિ, અમારામાં રહેલા દાહક પાપને દૂર કરો અને અમને ધન આપો. સારા ખેતરો, સારા માર્ગો અને સંપત્તિ માટે અમે તમને પૂજીએ છીએ—પાપ દૂર કરો. દેવોના આશીર્વાદ અને અમારા પોતાના સ્વામીના આશીર્વાદ પ્રગટ થાય, પાપ દૂર થાય. હે અગ્નિ, તમારા આશીર્વાદથી અમે જન્મ લઈએ, અને તમારા સહારે પાપ દૂર કરીએ.” “જેમ અગ્નિની કિરણો સર્વ દિશામાં ફેલાય છે, તેમ પાપ પણ દૂર થાય. તમે સર્વ દિશામાં દૃષ્ટિ રાખો છો—પાપ દૂર કરો. તમે સર્વત્ર દૃષ્ટિ ધરાવો છો, અમને દુશ્મનોમાંથી નાવની જેમ પાર ઉતારો—પાપ દૂર કરો. અમને સુખી રાખો, નાવની જેમ નદી પાર ઉતારો—પાપ દૂર કરો.” આ રીતે, ભક્તો ભવ-શર્વ, મિત્ર-વરુણ, ક્રોધ અને અગ્નિદેવને શ્રદ્ધાપૂર્વક પ્રાર્થના કરે છે—દુષ્ટ અને પાપથી મુક્તિ, વિજય, ધન અને કલ્યાણ માટે.