એક સમયે, દેવોમાં પણ શ્રેષ્ઠ એવા ઇન્દ્રના મહાન કાર્યોને લઈને દેવીઓ—દેવતાઓની પત્નીઓએ—ઈન્દ્રની સ્તુતિમાં ગીત ગાયું હતું. આઈશાન અને પૃથ્વી, વિશાળ અને વ્યાપક, એ ઈન્દ્રને પોતાની ભેટમાં સમાવી લિધી હતી, પણ તેમ છતાં કોઈ પણ તેની મહિમાને સંપૂર્ણ રીતે આવરી શક્યું નથી. ઈન્દ્રની મહાનતા તો આકાશ, પૃથ્વી અને અંતરિક્ષમાંથી પણ આગળ વધી ગઈ છે. તે સૂર્યનો પણ સ્વામી છે અને યુદ્ધ માટે તેજસ્વી પ્રકાશને પોતાના હાથમાં લઈ લે છે. જ્યારે ઈન્દ્ર પોતાની શક્તિથી વજ્રધારી બની, તેણે દૈત્ય વૃત્રને વિખેરી નાખ્યો હતો. ગાય અને તેમના વાછરડાં જેમ પાણીની રાહ જોઈને ઉત્સુક હોય છે, એમ ઈન્દ્રે જ્ઞાનપૂર્વક અને કીર્તિની ઈચ્છાથી બંધાયેલા જળોને મુક્ત કરી દીધાં. તેની પ્રભાવી શક્તિથી નદીઓ આનંદિત થઈ ઉઠી; જ્યારે તે વજ્રથી પ્રવાહને રોકે છે, ત્યારે ભક્તોને કૃપા આપે છે અને ઉત્સુક તુર્વણીને ઊંડાણ આપે છે. તે ઈન્દ્ર માટે, હું પણ વજ્ર લાવું છું—તે ભગવાન, સેના વિનાશક, વૃત્રના શત્રુ. તેણે ગાયના સાંધાને ફાડી નાખ્યા, અને પ્રવાહોને વહેવા માટે મુક્ત કર્યા. તેની પ્રાચીન મહાન કૃતિઓનું વર્ણન કરવામાં આવે છે; નવા કાર્યોની પણ સ્તુતિ કરવામાં આવે છે. યુદ્ધ માટે સજ્જ અને શસ્ત્રધારી ઈન્દ્ર દુશ્મનોને દૂર કરે છે. જ્યારે ઈન્દ્ર જન્મે છે, ત્યારે પર્વતો અને વિશાળ આકાશ પણ તેની ભયથી કાંપે છે. ગાયકના બોલાવાથી આશ્રય મળ્યો અને તરત જ પ્રેરણા શૌર્યમાં પરિવર્તિત થઈ. દાતાઓમાં પણ તેનું પોતાનું વિશેષ સ્થાન છે—એકમાત્ર સ્વામી બનીને અનેક પર શાસન કરે છે. સૂર્ય માટે સ્પર્ધા કરતા ઈન્દ્રે પોતાના પ્રતિસ્પર્ધીને પાછળ છોડી દીધો અને શ્રેષ્ઠ ઘોડાઓ માટે વિજય મેળવ્યો. આ રીતે, ગોતમોએ ઈન્દ્ર માટે સુંદર સ્તોત્ર રચ્યાં છે—યુદ્ધના રથને આનંદ આપનારા ઈન્દ્ર માટે. એમાં ઈન્દ્રે સર્વશ્રેષ્ઠ જ્ઞાન સ્થાપિત કર્યું છે. દયાળુ ઈન્દ્ર, સવારે જ્ઞાન સાથે ઝડપથી અમારી પાસે આવો. સમસ્ત લોકોએ ઈન્દ્રને જ યજ્ઞ માટે યોગ્ય માન્યો છે. આવો, આપણે તેને આ ગીતોથી માન આપીએ. તે વૃષભ છે, શક્તિમાં મજબૂત, સત્ય સ્વરૂપ, અનેક શક્તિઓથી ભરપૂર અને મહાન છે. આપણા પૂર્વજો નવગ્વા અને સાત ઋષિઓએ પણ વિજયની આશા સાથે ઈન્દ્રની સ્તુતિ કરી હતી—પર્વત પર ઊભેલા, અસત્યથી રહિત વચન આપનાર મહાન ઈન્દ્રની. અમે એ ઈન્દ્રને શોધીએ છીએ, જે ધનનો સ્વામી છે, અનેક શૂરવીરોનો દાતા છે, યુવાન અને અજર છે, પ્રકાશનો ધારક છે. રથચાલક, એ ઈન્દ્રને અહીં લાવો, અમને આનંદ આપો. હે ઈન્દ્ર, કહો તો ખરું, શું તમારા પ્રાચીન ગાયકોએ તમને ક્યારેય પ્રસન્ન કર્યો છે? તમારો ભાગ, શક્તિ અને તેજ શું છે, હે દાનવીર, દૈત્યોના વિધ્વંસક? જે સ્ત્રી વજ્રધારી ઈન્દ્રને રથ પર ઊભી રહીને પ્રશ્ન કરે છે, તેની વાણી કાંપે છે, કારણ કે ઈન્દ્રની પકડ મજબૂત છે, રૂપ મહાન છે અને દાન વિશાળ છે—એ શક્તિશાળી ઈન્દ્રને મેળવવા માટે તે નજીક જવા ઈચ્છે છે. પોતાની માયાથી વિકસિત થયેલા, ચપળ અને આત્મનિર્ભર ઈન્દ્ર પર્વત સાથે પણ અડગને અડગ રહેતો નથી, મજબૂતને તોડી નાખે છે, દૃઢને ફાડી નાખે છે—એ વિનાશક છે. એવી મહાશક્તિશાળી, પ્રાચીન અને સદા નવીન ઈન્દ્ર માટે તમારી ચિંતાઓ રાખો, તે તમારી રક્ષા કરે. ઈન્દ્ર, સારો સહાયક, અમને સર્વ મુશ્કેલીઓમાંથી પાર પાડે. લોકોએ પૃથ્વી, આકાશ અને અંતરિક્ષના અગ્નિ પ્રજ્વલિત કરો; હે વૃષભ, દરેક બાજુથી તમારું જ્વાળાથી દુષ્ટોને દહન કરો—જે પ્રાર્થનાનો દ્વેષ કરે છે, પૃથ્વીને નુકસાન પહોંચાડે છે. તમે સ્વર્ગલોકના અને પૃથ્વી પરના લોકના રાજા છો, દરેક ચળવળતા વસ્તુના સ્વામી છો, તમારું દ્રષ્ટિ તીવ્ર છે. હે ઈન્દ્ર, તમારો વજ્ર જમણા હાથે લો—અમને સર્વ દુઃખથી બચાવો, સર્વ માયાને હરાવો. અમને અખંડ સુખ આપો, હે ઈન્દ્ર, દુશ્મનો પર વિજય માટે—જે વજ્રથી તમે દાસ, આર્ય, વૃત્ર અને નાહુષને પણ વિજય કર્યા. આવો, હે બહુવાર પૂજિત, વિદ્વાન ઈન્દ્ર, તમારા ગણા અને સર્વ દાન સાથે; એ સાથે, જેને ન તો અપૂજક અને ન તો દેવ જ રોકી શકે—ઝડપથી આવો, સોમરસ પી ને આનંદ મેળવો. તે ઈન્દ્ર, વૃષભ જેવો ભયજનક, એકલાએ સર્વ લોકોને હલાવી દે છે; તે ઉત્સુકોને જીવન તરફ દોરી જાય છે, વિવેકી છે, સુખી માટે માર્ગ જાણે છે. ઈન્દ્ર, તમે કૂત્સાને યુદ્ધમાં મદદ કરી, પોતાના શરીરે સાંભળીને; દાસ શુષ્ણ અને કુયવને દબાવી, અર્જુનેયને વિજય આપ્યો. તમે, હે પરાક્રમી, પોતાની શક્તિથી, સુદાસને સર્વ સહાયથી આગળ વધાર્યા; પૌરુકુત્સ, ત્રસદસ્યુ અને પુરુને જમીન જીતવામાં અને વૃત્રને મારવામાં સહાય કરી. મનુષ્યોમાં પણ, દેવપૂજામાં, હે ઈન્દ્ર, તમે અનેક વૃત્રોને સંહાર્યા—તપેલા ઘોડાવાળા ઈન્દ્ર, દસ્યુ, કુમુરી અને ધુનીને પણ મિત્ર માટે નિદ્રામાં મૂક્યા. તમારા કાર્યો એવા છે કે તમે એક સાથે નિવાસસ્થાન ધરાવતી નવ્વાણું નગરો ધ્વસ્ત કરી, પછી સૌમીં નગરમાં પ્રવેશ કર્યો અને વૃત્ર, નામુચિ અને અહિને સંહાર્યા. આ તો તમારા પ્રાચીન દાન છે, યોગ્ય રીતે યજ્ઞ કરનાર અને સુદાસ માટે; મજબૂત માટે તમે તમારા મજબૂત ઘોડાઓ જોતો છો—સ્તુતિઓથી અમને પુરસ્કાર મળે. હે હરિવ, અહીં કોઈ મહાન તમારે પર જુલમ ન કરે, સ્પર્ધાની શરૂઆતમાં અમને તુટનારી રક્ષા આપો; અમે મનુષ્યોમાં દયાળુઓને પ્રિય થઈએ. હે દયાળુ ઈન્દ્ર, તમારી કૃપામાં અમે તમને પ્રિય હોઈએ; તમારા આશ્રયમાં આનંદ માણીએ. તુર્વશ અને યદુને દબાવો; અતિથિગ્વને યોગ્ય સ્તુતિ આપો. આજે પણ, હે દયાળુ, તમારી કૃપામાં, લોકો સ્તુતિ કરે છે. જે લોકોએ પોતાની પ્રાર્થના વડે કંજૂસને દૂર કર્યો છે, તેઓ અમને તમારી મિત્રતા માટે પસંદ કરે છે. આ તમામ માનવીઓની સ્તુતિઓ, હે શ્રેષ્ઠ મનુષ્ય, તમારા માટે છે; તેઓ અમને દાન આપે છે, હે દયાળુ. એમાં, હે ઈન્દ્ર, વૃત્ર સંહારમાં કૃપાળુ રહો; મિત્ર, શૂરવીર અને માનવીઓના રક્ષક બનો. હવે, હે ઈન્દ્ર, અમારે દ્વારા પ્રશંસિત, પ્રાર્થના અને તમારી શક્તિથી વધુ મજબૂત થાઓ. અમને સંપત્તિ આપો, અમને અન્ન આપો; હંમેશા અમારો કલ્યાણથી રક્ષણ કરો. આવો, હે ઈન્દ્ર, આનંદથી; આ સોમ પીઓ. આ મારી આસન છે, મારું કુશાસન છે. તમારા પીળા ઘોડાઓ, પ્રાર્થનાથી જોડાયેલા, તમને લાવે, હે ઈન્દ્ર; અમારી સ્તુતિ સાંભળો. પ્રાર્થનાથી, અમે સોમાર્પિતો, તમને બોલાવીએ છીએ, હે ઈન્દ્ર, સોમપાન કરવા માટે, જ્યારે સોમ દબાવાય છે. ગાયક ઉંચા અવાજે ઈન્દ્રની સ્તુતિ કરે છે; પ્રશંસક પોતાના ગીતોથી ઈન્દ્રની પ્રશંસા કરે છે; અવાજો ઈન્દ્રને બોલાવે છે. ઈન્દ્ર, બે કાંસ્યા ઘોડાઓ સાથે, વાણીથી જોડાયેલા, સોનાના વજ્રધારી ઈન્દ્ર. દુરદર્શન વાળા ઈન્દ્રે આકાશમાં સૂર્યને ઉગાડ્યો; ગાય સાથે પથ્થર ફાડી નાખ્યો. અમે દરેક દિશામાંથી ઈન્દ્રને બોલાવીએ છીએ, લોકો માટે—તે અમારો જ રહે. સોમના તેજથી ઉત્સાહિત થઈ ઈન્દ્રે અંતરિક્ષમાંથી વિહાર કર્યો, જ્યારે તેણે બંધને તોડી નાખ્યું. એ ઈન્દ્રે, અંગિરસો સાથે, છુપાયેલા લોકોને બહાર લાવ્યા; તેણે અવરોધને આગળ ધકેલી દીધો. આ રીતે, સંસારમાં ઈન્દ્રના મહિમા, તેની શક્તિ અને દયાળુતાથી ભરપૂર કાર્યોનું વર્ણન કરવામાં આવે છે. ઈન્દ્રના આશ્રયમાં, ભક્તો સુરક્ષિત રહે છે, દુશ્મનો પર વિજય મેળવે છે અને કલ્યાણ પામે છે.