કથા પ્રારંભે, સમયની મહિમા વર્ણવાય છે—અતિ પ્રાચીન કાળે, સમય એ જ છે જેને ભૂતકાળ અને ભવિષ્ય, બંનેને જન્મ આપ્યો છે. સમયમાંથી જ ઋચા અને યજુર્વેદની ઉત્પત્તિ થઈ છે. સમય એ યજ્ઞને વ્યવસ્થિત કરે છે, દેવતાઓને એમના અક્ષય હિસ્સા આપે છે, અને ગંધર્વો તથા અપ્સરાઓ પણ સમયમાં સ્થિર છે. સર્વે લોકો સમયમાં જ સ્થાયી થયેલા છે. અંગિરસ અને અથર્વન જેવા દેવતાઓ પણ સમયમાં સ્થિત છે. આ જગત, ઉત્તમ લોક, શુભ લોક અને એમના આધાર—આ બધું સમયના આધાર પર ટકેલું છે. બ્રહ્મના બળથી સર્વ લોકને જીતીને, સમય એ સર્વોચ્ચ દેવ રૂપે સતત આગળ વધે છે. પછી રાત્રિનું વર્ણન આવે છે—દરરાત્રે, એક અવિરત ગતિશીલ યાત્રિકને લઈને, રાત્રિ ઘોડા સમાન ઊભી રહે છે, જાણે કે ઘોડાને ઘાસ મળે છે તેમ. અમે સંપત્તિ અને અન્નમાં આનંદ અનુભવી, હે અગ્નિ, અમારી વાસસ્થાનમાં અમને કોઈ પણ નુકસાન ન થાય એવી પ્રાર્થના કરીએ છીએ. પવન દેવ, તમારી જે ધન્યતાદાયી બાણ છે, તે તમારી જ રહે. એ બાણથી અમને કૃપા આપો. અમે સંપત્તિ અને અન્નમાં આનંદ અનુભવી, અગ્નિ, અમારી વાસસ્થાનમાં અમને કોઈ પણ નુકસાન ન થાય. દર સાંજ, અગ્નિ, ગૃહપતિ, અમારો થાઓ; દરેક પ્રભાતે, સારા મનના દાતા, અમારો થાઓ. સંપત્તિદાતા, અમને ધન્યતા આપો. અમે, તમારા ઉપાસક, શરીરે સમૃદ્ધિ પ્રાપ્ત કરીએ. દર પ્રભાતે, અગ્નિ, ગૃહપતિ, અમારો થાઓ; દરેક સાંજે, સારા મનના દાતા, અમારો થાઓ. સંપત્તિદાતા, અમને ધન્યતા આપો. અમે, તમારા ઉપાસક, શત વર્ષ સુધી સમૃદ્ધિ અનુભવીયે. હું એવો ન થાઉં કે જે પાછળ બળેલા અન્નને ખાય છે. અન્નદાતા, અન્નપતિ, રુદ્ર, અગ્નિ—તમને નમન. સભા, મારી સભાની રક્ષા કરો, અને સભ્યગણો, સભાની રક્ષા કરો. ઇન્દ્ર, અનેકવાર આવાહન પામનાર, તમે સર્વ જીવમાં વ્યાપી રહો છો. દરરોજ, માપેલા હિસ્સા લઈને, અગ્નિ, તમે ઘોડા સમાન ઊભા રહો છો. પછી યમલોકથી ઉદય પામેલા નિદ્રાનું વર્ણન છે. હે વિદ્વાન, તું આનંદ માણે છે, મરતોને એકત્ર કરે છે; તું એકલાએ રથમાં યાત્રા કરે છે, શક્તિશાળી ગર્ભમાં નિદ્રાને માપે છે. પ્રારંભે, બંધનકર્તાએ તને દિવસના જન્મ પહેલાં, રાત્રિ પહેલા જોયું; પછી, ઊંઘની વચ્ચે, તું ઉપસ્થિત થયો, તારો સ્વરૂપ વૈદ્યોથી છુપાવ્યો. મહાન ગાયે મહાન દેવોથી વિમુખ થઈ દેવતાઓ તરફ વળીને મહાનતા ઇચ્છી; એ નિદ્રાને ત્રીસત્રીસ દેવતાઓએ, સ્વર્ગના અધિપતિઓએ, અધિપતિપદ આપ્યું. આ neither પિતૃઓ કે દેવતાઓ જાણે છે, જેમની વચ્ચે ગુપ્ત વાણી ચાલે છે; મનુષ્યો અને આદિત્યો, વરુણના ઉપદેશથી, ત્રિતામાં નિદ્રાને સિદ્ધિ માટે મૂકી. જેની ક્રુર ભાગીદારી દુષ્ટોએ વહેંચી, તે સારા લોકોએ નિદ્રાવિહિન રહી સુખી જીવન મેળવ્યું; તું સર્વોચ્ચ બંધનમાં આનંદ, દુ:ખી મનથી જન્મેલી. અમે તારા સર્વ પૂર્વજોને જાણીએ છીએ, તને જાણીએ છીએ, હે નિદ્રા, તું અહીં અધિપતિ છે; મહિમાવંત, અમને અહીં યશ માટે રક્ષા કર, દુશ્મનોને દૂર હાંકી દે. પછી દુ:સ્વપ્નોનું સમુદાયથી દૂર થવું વર્ણવાય છે. જેમ ભાગ જોડાય છે, ખુર જોડાય છે, દેવું જોડાય છે, તેમ અમે બધા દુ:સ્વપ્નોને જોડીએ છીએ, હે અપ્રિય. રાજા જોડાય છે, દેવુંધારી જોડાય છે, કોઢિયો જોડાય છે, અંગો જોડાય છે; જે દુ:સ્વપ્ન અમારામાં છે, એ દુ:સ્વપ્નને, હે નિર્દોષ, દૂર કરી દો. હે દેવીઓના પત્નીઓના ગર્ભ, હે યમનો હથિયાર, હે શુભ સ્વપ્ન, જે દુ:સ્વપ્ન મારા છે, એ દૂર થાઓ; હું ઘૂઘવડ અથવા કાળી ચકલીના મુખને ન જોઉં. અમે તને ઓળખીયે છીએ, હે સ્વપ્ન, તું સ્વપ્ન-ઘોડા જેવો છે, શરીર-ઘોડા જેવો છે, હું તને દૂર કરું છું. જે દુ:સ્વપ્ન, દેવતાઓનું કે પિતૃપ્રિય, અમારાથી, અમારા પશુઓથી, અમારા ઘરથી દૂર થાઓ. દેવતાઓનું કે પિતૃપ્રિય જે છે, એ હારની જેમ છૂટે; અમારામાંથી તમામ દુ:સ્વપ્નો, તમામ અપવિત્રતા દૂર કરો, નવ રત્નોની જેમ દૂર કરો; બધા દુ:સ્વપ્નો દુશ્મન પાસે જાઓ. પછી ઘૃતના યજ્ઞની મહિમા છે—ઘૃતની આહુતિ, દેવતાઓ સાથે એક થઈ, વર્ષભર વધે છે. અમારું શ્રવણ, દૃષ્ટિ, શ્વાસ અખંડિત રહે; અમારું જીવન અને તેજ કદી વિચ્છિન્ન ન થાય. શ્વાસ અમારામાં આવે, શ્વાસ અમને બોલાવે—અમે શ્વાસને બોલાવીએ છીએ. તેજ પૃથ્વી અને આકાશમાં વ્યાપી ગયું છે; સોમ અને બૃહસ્પતિ તેજ આપે છે. આકાશ અને પૃથ્વી તેજના સંચયક બની ગયા છે; તેજ લઈને અમે પૃથ્વી પર ચાલીએ. ગાયો યશ મેળવવા પશુપતિ પાસે જાય છે; યશ લઈને અમે પૃથ્વી પર ચાલીએ. પશુઓ માટે વાડ બનાવો, તમારા નેતાઓ મનુષ્ય છે; પહોળું અને મજબૂત કવચ સીઓ; આગળ મજબૂત લોખંડના કિલ્લા બનાવો; તમારા સુંદર પાત્રો તૂટી ન જાય. વાણી મારો મોઢ બની રહે, શ્વાસ મારો નાક, દૃષ્ટિ મારી આંખ, શ્રવણ મારા કાન; વાળ ક્યારેય સફેદ ન થાય, દાંત તૂટી ન જાય, બાહુમાં મહાન બળ રહે. પગમાં તેજ, જાંઘમાં સ્ફૂર્તિ, પગમાં દૃઢતા રહે; બધા અંગ અખંડિત અને સંપૂર્ણ રહે. મારું શરીર મારા શરીર સાથે એક થાય, જીવનની પૂર્ણ આયુ પ્રાપ્ત થાય; હે શુદ્ધિકર્તા, મારા માટે સુખથી બેસ, સ્વર્ગલોકમાં મને પુરતો ભરો. મને દેવોમાં પ્રિય બનાવો, રાજાઓમાં પ્રિય બનાવો, બધા જોનારાઓમાં, શુદ્ર અને આર્ય બંનેમાં, મને પ્રિય બનાવો. બ્રહ્મણસ્પતિ, ઉઠો; યજ્ઞથી દેવતાઓને જગાડો; જીવન, શ્વાસ, સંતાન, પશુ, યશ અને ઉપાસકને વધારાવો. હે અગ્નિ, મેં મહાન જાતવેદસ માટે સમિધાનો લાવી છે; જાતવેદસ મને શ્રદ્ધા અને બુદ્ધિ આપે. સમિધ અને ઈંધણથી, હે જાતવેદસ, અમે તને વધારીએ છીએ; તું અમને સંતાન અને ધનથી વધાર. હે અગ્નિ, અમે તને જે જે પ્રકારની લાકડીઓ ધરાવીએ છીએ, એ બધું મારા માટે શુભ થાય; સ્વીકારી લે, હે યુવાન. આ હવન તારા માટે છે, હે અગ્નિ; પ્રજ્વલિત થઈ, સમિધ બની જા; અમને લાંબુ આયુષ્ય અને ગુરૂને અમરત્વ આપ. કાંસ્ય રંગનો, તેજસ્વી અગ્નિ, જ્યોતિથી આકાશમાં ઉગી ઊઠ્યો; જો કોઈ તને આકાશમાં ઉડતા ઘાયલ કરવા માંગે, તો તું તારી શક્તિથી તેમને ધરાશાયી કરી દે, હે જાતવેદસ. ઉગ્ર અગ્નિ પ્રજ્વલિત થઈ આકાશમાં ઉગી ઊઠ્યો, હે સૂર્ય. જે દાનવો, ચતુર માયાવાન, લોખંડના ફાંસથી ચિહ્નિત થઈ ભટકે છે, હે જાતવેદસ, તારી શક્તિથી હું તેમને બાંધું છું. હે હજાર કિરણોવાળા, હે વજ્રધારી, દુશ્મનોને નાશ કરી, અમારો રક્ષક થા. આ રીતે, સમય, અગ્નિ, પવન, નિદ્રા, સ્વપ્ન, યજ્ઞ, શરીર, જીવન, તેજ, અને દેવતાઓ—all એક પવિત્ર કથામાં જોડાઈ જાય છે, જ્યાં માનવ જીવન, પ્રકૃતિ અને દૈવી શક્તિઓનું ગાઢ જોડાણ છે, અને સર્વેમાં કલ્યાણ અને સમૃદ્ધિ માટે પ્રાર્થના થાય છે.