ધર્મપ્રેમી મિત્રો, એક સમયે ઋષિઓએ પવિત્ર દર્શનોથી વિશ્વને આશીર્વાદિત કર્યું. તેઓએ દર્શાવ્યું કે કેવી રીતે દર્ભા ઘાસ ધારણ કરીને મનુષ્ય શૂરવીર બને છે—દર્ભા સાથે કરવામાં આવેલા કાર્ય અવિરત પરાક્રમથી ભરપૂર હોય છે. દર્ભા ધારણ કરનાર ક્યારેય ડરે નહીં; તે ચારે દિશામાં સૂર્ય સમાન તેજથી ઝગમે છે અને બીજાઓને પાછળ છોડે છે. આ જ રીતે, જંગિડા ઔષધિનું મહિમા પણ ગાવાયું. જંગિડા, રક્ષક તરીકે ઓળખાય છે—તે અમારા તમામ દોઢપગિયા અને ચૌપાયા ધનને રક્ષે. કોઈપણ લોભી શક્તિઓ, તે પચપન, સો કે બીજા જે પણ હોય, તે બધાને જંગિડા દૂર કરે છે; તે શક્તિનું સાર છે. તે દુષ્ટતા, विष, દુઃખદાયક અવાજ અને દુશ્મનના શસ્ત્રને પણ દૂર કરે છે. જંગિડા તંત્ર-મંત્ર અને દુશ્મનાઈનો નાશક છે; તેની શક્તિથી જીવનના તમામ સંકટોથી સુરક્ષિતપણે પાર જઈ શકાય છે. જંગિડા જે મહાનતા ધરાવે છે, તે દરેક બાજુએ આપણને રક્ષે. એ જ શક્તિથી તેણે ફેલાતા અને ભેગા થતા દુઃખોને જીત્યા. દેવોએ તેને ત્રણ વાર ઊંડે પિરસી, ધરતી પર સ્થિર કર્યું, જેને પ્રાચીન બ્રાહ્મણોએ 'અંગિરા' તરીકે ઓળખ્યું. જૂની કે નવી કોઈ પણ ઔષધિ જંગિડા કરતાં શ્રેષ્ઠ નથી; જંગિડા દુષ્ટ શક્તિઓને દૂર કરે છે અને ખૂબ શુભ છે. હે જંગિડા, તું શક્તિશાળી છે, કૃપા કર. એક વખતે ભયંકર દુશ્મનોને તું નષ્ટ કર્યો અને ઉપેન્દ્રે તને શક્તિ આપી. તું ઉગ્ર છે, હે વનસ્પતિ, ઇન્દ્રે તને ઉજ્જવળતા આપી છે; તું બધા રોગોને દૂર કર, દુશ્મનોને નાશ કરી દે. જંગિડા ક્ષય, દુઃખ, પીઠનો દુખાવો, દરેક ઋતુનો તાવ અને દરેક પ્રકારના વિષને દૂર કરે છે. ઋષિઓએ ઇન્દ્રનું નામ લઈ જંગિડા આપી, જેને દેવોએ શક્તિના નાશક સામે શ્રેષ્ઠ ઔષધિ તરીકે બનાવ્યું. જંગિડા અમારો રક્ષક બને, ધનની જેમ ખજાનાની રક્ષા કરે; દેવો અને બ્રાહ્મણોએ તેને દુશ્મનોના વિનાશક અને રક્ષક રૂપે સ્થાપિત કર્યો. દુષ્ટ દૃષ્ટિ, દુર્ભાવના અને દુશ્મનની હાજરી—આ બધું જંગિડા, હજારો આંખો ધરાવતો રક્ષક, જાગૃત રહીને નાશ કરે. આકાશ, ધરતી, અંતરિક્ષ, વનસ્પતિઓ, પ્રાણીઓ અને ભવિષ્યમાંથી પણ—દરેક દિશામાંથી જંગિડા આપણને રક્ષે. દેવોએ જે ઔષધિઓ બનાવી અને જે બીજી ઉપચારો ઉત્પન્ન થયા, એ બધાં જંગિડા દ્વારા નિર્વિષ બની જાય છે. જંગિડા, સદૈવ શક્તિશાળી, અનેકગણું, ક્ષય અને દુશ્મનોને દૂર કરે છે; તેનો તેજ વધતો જાય છે અને તે દુર્ભાગ્યને દૂર કરે છે. તેના શિંગથી તે દુશ્મનોને હંકારે છે, મૂળથી તંત્ર-મંત્રને, અને મધ્યભાગથી ક્ષયને દૂર કરે છે; ત્યાં તેને કોઈ નુકસાન થતું નથી. નાના કે મોટા, દરેક પ્રકારના ક્ષયને, એ રત્નરૂપ જંગિડા દૂર કરે છે. તેણે સો વીર પુરુષો ઊપજાવ્યા, સો ક્ષય દૂર કર્યા, બધાં દુર્ભાગ્યનો નાશ કર્યો અને દુશ્મનોને હટાવી દીધા. આ રત્ન, સોનાના શિંગ ધરાવતો વૃષભ, સો ગણી શક્તિથી દુર્ભાગ્યને કાપી નાખે છે. ગંધર્વ અને અપ્સરાઓના સો દુર્ભાગ્ય, વારંવાર આવતા દુઃખો—આ બધાને પણ એ સો ગણી શક્તિથી દૂર કરે છે. અગ્નિ દ્વારા આપવામાં આવેલ તેજ, કાંતિ, યશ, બળ અને આયુષ્ય અહીં આવે છે; અગ્નિ ત્રેત્રીસ શક્તિઓ આપે છે. શરીરમાં તેજ, બળ, આયુષ્ય અને શક્તિ સ્થાપિત થાય; સંવેદના, કર્મ, શક્તિ અને શતાયુષી જીવન માટે એ સ્વીકારવામાં આવે છે. પોષણ, બળ, સહનશક્તિ, વિજય અને પ્રજાપાલન માટે એ ચિરાયુ જીવન માટે આવકારવામાં આવે છે. ઋતુઓ, ઋતુભાગો, મહિનો, વર્ષો, પોષક, વ્યવસ્થાપક, સમૃદ્ધિ અને પ્રજાપતિને પણ આ અર્પણ છે. જે મનુષ્ય સુગંધિત ગુગ્ગળનો સ્પર્શ કરે છે, તેને રોગ કે શાપ સ્પર્શી શકતા નથી. ગુગ્ગળ, સૈંદવ અથવા સમુદ્રલવણ હોય ત્યાંથી રોગો હર દિશામાં ભાગી જાય છે. તે 'દોઢે પકડનાર' તરીકે ઓળખાય છે, રક્ષણ માટે. હિમાલયમાંથી દેવતા-પ્રેરિત કુષ્ઠ ઔષધિ આવે છે, જે દરેક તાવ અને તંત્ર-મંત્રને નાશ કરે છે. કુષ્ઠના ત્રણ નામ છે—નદીજ, નદીનંદન અને નદિપુત્ર; તેને સાંજે, સવારે અને દિવસે પણ સ્મરણ કરવામાં આવે છે. તેની માતા 'જીવંત' અને પિતા 'જીવંતો' કહેવાય છે; તેને દરેક સમયે સ્મરણ કરવામાં આવે છે. તે વનસ્પતિઓમાં શ્રેષ્ઠ છે, જેમ કે વાઘ જંગલમાં અને સિંહ વન્ય પ્રાણીઓમાં. ત્રણ વાર શંભુ, અંગિરા, આદિત્ય અને સર્વદેવોમાંથી જન્મેલી આ કુષ્ઠ ઔષધિ, સર્વરોગહરી, સોમ સાથે ઊભી છે. દેવવૃક્ષ અશ્વત્થ તૃતીય, અનંત સ્વર્ગમાં છે, ત્યાં અમરતાનું સ્થાન છે—ત્યાંથી કુષ્ઠ જન્મી છે. સોનાની નાવ, સોનાના બંધનથી બંધાયેલી, સ્વર્ગમાં ચાલી; ત્યાં અમરતાનું સ્થાન છે—ત્યાંથી કુષ્ઠ જન્મી છે. જ્યાં નાવ ઊતરે છે, જ્યાં હિમાલયનું શિખર છે, ત્યાં અમરતાનું સ્થાન છે—ત્યાંથી કુષ્ઠ જન્મી છે. જેને પૂર્વે ઈક્ષ્વાકુએ જાણી, જેને તું, કુષ્ઠ, ઇચ્છી, અથવા જેને તું, વસુ, દ્વારા ઉપયોગમાં આવી, એ સર્વરોગહરી છે. માથાનો દુઃખાવ, ત્રીજું, સદંદિરા અને હાયન—આ બધાં તાવ અને વ્યાપક દુઃખ દૂર કરે છે. જો મારા મન કે વાણીમાં કોઈ ખોટ રહી ગઈ હોય, જેને સરસ્વતીના ક્રોધે સ્પર્શી હશે, તો બૃહસ્પતિ, સર્વદેવો સાથે, તે ખોટને પૂરી કરે. હે જળો, મારી બુદ્ધિ ન લઈ જશો; હે બ્રહ્મન, તું પણ નહીં. તું સુકાઈને, બોલાવું ત્યારે વહે; હું બોલાવવામાં આવ્યો છું, બુદ્ધિશાળી અને તેજસ્વી છું. અમારી બુદ્ધિ, દિક્ષા કે તપસ્યા કોઈ રીતે નુકસાન ન પામે; અમને દીર્ઘાયુ માટે શુભતા પ્રાપ્ત થાય, અમારી માતાઓ શુભ રહે. હે અશ્વિનીકુમારો, તમે પ્રકાશ લાવ્યા, અંધકાર દૂર કર્યો—તે અમને અન્ન આપે. સદગતિ ઇચ્છનારા ઋષિઓ, સ્વર્ગને જાણનારા, આરંભે તપ અને દિક્ષા લીધા; એમાંથી રાજસત્તા, બળ અને ઉત્સાહ ઊપજ્યા—દેવો એ આપણને આપે, એવી પ્રાર્થના છે. આ રીતે ઋષિઓએ વનસ્પતિઓ, દેવો અને ઔષધિઓના મહિમા ગાઈ, જીવનમાં આરોગ્ય, તેજ, રક્ષા અને કલ્યાણ માટે પ્રાર્થના કરી.