એક પવિત્ર વિધિ ચાલે છે, જ્યાં મૃત્યુ પામેલા વ્યક્તિને અંતિમ યાત્રા માટે તૈયાર કરવામાં આવે છે. ઉપસ્થિત લોકો તેને શુભ ગતિ માટે આશીર્વાદ આપે છે: “તમે શ્રેષ્ઠ ઘોડાવાળી અને સેવા ભરેલી યાત્રા, કે વહન કરનારા દ્વારા નવી પારાવાર તરફ જાઓ. જેને હાનિ પહોંચાડી છે, જે મરવાનો છે, તે પોતાનું ફળ પામે; તેને બીજું કંઈ ન મળે.” પછી તેઓ યમ અને વિવસ્વતને યાદ કરે છે: “યમ દૂર છે, વિવસ્વત નજીક છે; એ પછી આગળ કંઈ દેખાતું નથી. યમના યજ્ઞમાં તમને અમારી તરફથી મૂકવામાં આવ્યા છો; વિવસ્વતે તમને ધરતી પર વિસ્તારી દીધા છે.” ત્યાં દેવતાઓનું સ્મરણ થાય છે: “અવિનાશીને નશ્વરોથી અલગ કર્યો, વિવસ્વત માટે ભેદ કર્યો. બંને અશ્વિનીકુમારોએ જે આપવામાં આવ્યું હતું તે લઈ ગયા; સરણ્યુએ બંને જમલાંનો ત્યાગ કર્યો.” અગ્નિ દેવને પ્રાર્થના થાય છે: “જે દફનાવવામાં આવ્યા, ઉપર મૂકાયા, અગ્નિથી દહન થયા કે ખુલ્લા મૂકાયા—એ બધા પિતૃઓને અહીં લાવો, અગ્નિ, જેથી તેઓ હવનનો ભાગ લઈ શકે.” “જે અગ્નિથી દહન થયા, કે ન થયા, અને પોતાના તેજથી સ્વર્ગમધ્યે આનંદ કરે છે—હે જાતવેદસ, તમે તેમને ઓળખો છો, તો કૃપા કરીને તેઓ આ યજ્ઞ સ્વીકારી આનંદ મેળવે.” “હે અગ્નિ, તેને વધારે દહન ન કરશો, તેના શરીરને વધારે ન તપાવો. તમારું તેજ લાકડાંમાં રહે; તેજસ્વી ભાગ ધરતી પર રહે.” પોતાના સ્નેહથી તેઓ કહે છે: “હું તેને વિશ્રાંતિનું સ્થાન આપું છું; જે અહીં આવ્યો છે, એ મારું બને. યમ કહે છે: એ અહીં મારા ધનમાં સ્થિર રહે.” પછી જીવનની આકાંક્ષા વ્યક્ત થાય છે: “ચાલો, જીવનનો અવધિ માપીએ, જેથી જે લાયક છે એથી ઓછું ન થાય; ચાલો, આપણે શત વર્ષ પહેલાં પહોંચી જઈએ.” આ કામના ફરી ફરી પુનરાવૃત્તિ થાય છે—આશા છે કે દરેકે શત વર્ષ સુધી જીવન પામે. પોતાના જીવન માટે પ્રાર્થના છે: “મારે માતાથી વિખૂટું ન થવું પડે, સ્વર્ગલોક પ્રાપ્ત કરું, દીર્ઘાયુ થાઉં. મારા ભાગ્યના પહેલાં હું ન જાઉં, કે શત બાણોથી ન મારું, કે સમય પહેલાં ન જાઉં.” પછી જીવાત્માને માર્ગ બતાવવામાં આવે છે: “શ્વાસ, પ્રાણ, વિયાન, જીવન, અને દ્રષ્ટિ—આ બધા યમના અધિનમાં પિતૃઓ પાસે નિર્વિઘ્ન માર્ગે જાઓ.” જીવનમાં જે શ્રેષ્ઠ રહ્યા, દ્વેષ અને સંતાનહીનતા ત્યજી ગયા, તેમણે સ્વર્ગલોક શોધી લીધો, જે આકાશના શિખરે પ્રકાશથી ચમકે છે. આકાશ જળથી ભરપૂર છે, મધ્યલોક સમૃદ્ધ છે, ત્રીજું સર્વોચ્ચ સ્વર્ગ છે, જ્યાં પિતૃઓ નિવાસ કરે છે. પછી પિતૃઓને વંદન કરવામાં આવે છે: “જે અમારા પિતાના પિતા, દાદા, જેમણે વિશાળ અંતરિક્ષમાં પ્રવેશ કર્યો, ધરતી અને આકાશનું પાલન કરે છે—એવા પિતૃઓને અમારી નમ્ર વંદના.” પછી મૃત્યુ પામેલા માટે સંવેદના: “હવે તમે ફરી આકાશમાં સૂર્યને નહીં જુઓ. જેમ માતા પોતાના બાળકને ઓઢાડે, એમ ધરતી તમને ઓઢે.” “હવે તમે વૃદ્ધાવસ્થા કે બીજું કંઈ નહીં જુઓ. જેમ પત્ની પતિને કપડું ઓઢાડે, એમ ધરતી તમને ઓઢે.” “હું તમને માતૃભૂમિનું શુભ વસ્ત્ર ઓઢાડું છું. જીવતા માટે સુખ, પિતૃઓ માટે પોષણ અને તમારા માટે શુભકામના.” પછી દેવતાઓને યાદ કરીને કહે છે: “અગ્નિ અને સોમ, માર્ગ દર્શકોએ દેવતાઓમાં અમૂલ્ય નિવાસ આપ્યો છે. પુષણ, જે તીવ્ર રથો વડે જીવાત્માને લઈ જાય છે, તેને મોકલો.” “પુષણ, સર્વજ્ઞ અને જીવસૃષ્ટિનું રક્ષણ કરનાર, તમને આગળ ધપાવે. એ પિતૃઓને આપે છે, અગ્નિ દેવતાઓને શુભ દાન આપે છે.” “પ્રાણશક્તિ તમને સર્વત્ર રક્ષે; પુષણ આગળના માર્ગે તમને રક્ષે. જ્યાં ધર્મનિષ્ઠ રહે છે, ત્યાં દેવ સવિત્ર તમને સ્થિર કરે.” “હું તમારા માટે બે અગ્નિઓ પ્રગટાવું છું, શ્વાસને આગળ મોકલવા માટે. એ સાથે તમે યમના આસન અને સભામાં પਹੁંચો.” “આ તમારું પહેલું વસ્ત્ર છે, હવે એ દૂર થાય. જે અહીં પહેર્યું હતું, તે છોડો. હે વિદ્વાન, પિતૃયજ્ઞ અને સદ્ગુણોના ફળ માટે આગળ વધો, જ્યાં તમારા દાન અનેક સગાંઓમાં વહેંચાય છે.” “અગ્નિનું કવચ પહેરો, ગાયો દ્વારા ઘેરાયેલા. ચરબી અને મજ્જા વડે પોતાને ઢાંકો. મજબૂત અને ઉત્સુક બની, જલ્દીથી આગળ વધો અને વિલંબ વિના સ્થળે પਹੁંચો.” “મૃતકના હાથમાંથી દંડ લઈને, વિદાય પામેલા શ્વાસ, શ્રવણ, તેજ અને બળ સાથે—અમે સૌ, શૂરવીર બની, દુશ્મનોને જીતીએ.” “મૃતકના હાથમાંથી ધનુષ્ય લઈ, બળ, તેજ અને શક્તિ સાથે—ધન અને પોષણ એકત્ર કરો, જીવંતોની દુનિયામાં પાછા ફરો.” પછી વિધવા સ્ત્રી માટે સંકેત છે: “આ સ્ત્રી પોતાના પતિના લોકને પસંદ કરીને, મૃત્યુ પામેલા પતિ પાસે આગળ વધે છે. પ્રાચીન રીત મુજબ, સંતાન અને સંપત્તિ અહીં તેના માટે મુકો.” “ઉઠ, સ્ત્રી, જીવંતોની દુનિયામાં જા. આવ, આ જીવ વિદાય પામેલા પતિ સાથે જોડાઈ જા. હાથ પકડીને, તું હવે પતિની માતા બની, તેને મેળ.” કોઈ જુવાન સ્ત્રીના દર્શન થાય છે, જેને જીવંત હોવા છતાં મૃતકોમાંથી અલગ કરવામાં આવી હતી, અંધકારથી ઘેરાઈ હતી; પણ પૂર્વપથ દ્વારા તેને પાછી લાવવામાં આવી. “હે નિર્દોષ, તું જીવંતોની દુનિયા જાણે છે, દેવમાર્ગે ચાલે છે; આ તારો રક્ષક છે, તેને સ્વીકાર, અને તે સાથે સ્વર્ગલોક પર ચડી જા.” “આકાશમાં ઉઠ, કુશ પર ઉઠ, નદીઓમાં જા; અગ્નિ, અમે જળમાંથી પિત્ત કાઢી નાખીએ છીએ.” “જેને, હે અગ્નિ, તું સમાન રીતે ભસ્મ કરી દીધો હોય, તેને ફરીથી પ્રગટ કર; એ અહીં જળ, કુશ અને વનસ્પતિ સાથે ઉઠે.” “આ તારો પહેલો સ્થાન છે, એ બીજું સ્થાન છે; ત્રીજા પ્રકાશમાં સાથે પ્રવેશો; વિશ્રાંતિ સ્થાને શરીર સાથે એક થાઓ, દેવોમાં પ્રિય બની સર્વોચ્ચ સ્થાન મેળવો.” “ઉઠો, આગળ વધો, જળમાં રહેલા નિવાસસ્થાને જાઓ; ત્યાં પિતૃઓ સાથે જોડાઈ, સોમ અને હવનમાં આનંદ કરો.” “શરીર છોડી દો, પોતાને એકત્ર કરો; અંગો કે શરીર વિખૂટાં ન પડે; સ્થિર મનથી પ્રવેશો, ધરતી પર જ્યાં સ્વાગત છે ત્યાં જાઓ.” “પિતૃઓ, જે સોમમાં આનંદ કરે છે, તેઓ મને તેજથી અભિષેક કરે; દેવતાઓ મધ અને ઘીથી; તેઓ મને દ્રષ્ટિ આપે, વૃદ્ધાવસ્થા વધે, દાંત વગરના મુખે પણ આયુષ્ય વધે.” આ રીતે, અંતિમ સંસ્કારના પવિત્ર ક્ષણે, જીવાત્માને શુભ યાત્રા, પિતૃઓ અને દેવતાઓના આશીર્વાદ, અને જીવિતોને દીર્ઘાયુની શુભેચ્છા પાઠવવામાં આવે છે.