એક દિવસ વિધાનપૂર્વક, સર્વેની એકતા અને સમર્પણની ભાવનાથી, એક મહાન ઋષિએ સૌને સંબોધન કર્યું: “તમારા મન, સંકલ્પ અને ઇરાદા એકરૂપ થાઓ—હું તમને વંદન કરું છું. જો તમે વિખુટા પડ્યા છો, તો હું તમને એકતામાં લાવું છું. હું મારા મનથી તમારા મનને જોડું છું; મારા વિચારો તમારા વિચારોને અનુસરે છે; તમારા હૃદયને હું મારી વશતા હેઠળ લાવું છું—તમારા માર્ગો મારા માર્ગની અનુસરણ કરે.” પછી ઋષિએ પૃથ્વી અને આકાશને યાદ કરી કહ્યું: “હાલ પલોઅને અને તેના ભાગને સ્વર્ગ પિતા છે, પૃથ્વી માતા છે. જેમ દેવોએ તેમને જોડ્યા, તેમે જલ, તમે પણ તેમને ફરીથી જોડો. જે બાંધવામાં અસમર્થ હતા, તેમને મનુએ આધાર આપ્યો; હું બંધ્યા ડાળીને ફળદાયી બનાવું છું, જેમ ગાયના ઉધરમાં દુધ ભરાય છે.” પછી ઋષિએ વિધિપૂર્વક ખૃગલાને પીળા દોરાથી બાંધવામાં આવતાં જોયું અને કહ્યું: “કુશળ વાનાઓ શ્રવસ્યુ, શુષ્મા, કાબવ અને વાધ્રીને મજબૂત બનાવે. જેમ શ્રવસ્યુઓ ચાલે છે, દેવો અસુરમાયાથી, તેમ બંધુરા અને કાબવ વાનર જેવો છે—અપવિત્ર.” આપવિત્રતાને દૂર કરવા માટે ઋષિએ કહ્યું: “હાનિ માટે હું તમને અપમાનીશ, કાબવને અપવિત્ર કરીશ; જેમ બિનઘોડાવાળા રથ, તેમ તમે શાપ સાથે આગળ વધશો. પૃથ્વી પર વિષ્કંધાના શતાબ્દિ વિભાજિત છે; તેમા તમે આગળ ઉઠાવાયા છો—રત્ન, વિષ્કંધાને અપવિત્ર કરનાર.” પછી ઋષિએ યમની ગાયને યાદ કરી: “પ્રથમ જગાડનાર એ હતી, એ યમની ગાય બની; એ દુધાળ ગાય અમને સર્વોત્તમ સમૃદ્ધિ આપે. જે દેવોને પ્રિય લાગે છે, રાત ગાય રૂપે આવી રહી છે; વર્ષની પત્ની, એ અમારે માટે શુભદાયિ થાઓ. હે રાત્રિ, વર્ષની સહયોગિ, અમને દીર્ઘાયુ સંતાન આપો, અમને ધન અને પોષણમાં જોડો.” “એ રાત્રિ છે, જે પ્રથમ ઉષાઓમાં પ્રવેશ કરે છે; એમાં મહાન શક્તિઓ વસે છે, એ નવ સંતાનોની માતા, વિજયી દુલ્હન છે. જંગલના પથ્થરો ધ્વનિ કરી વર્ષના યજ્ઞ માટે તૈયાર કરે છે; આઠમી રાત્રિએ અમને સુપુત્ર અને ધનપ્રાપ્તિ મળે.” “ઇડા ધન્ય ગૃહમાં, જાતવેદા, આ હવન સ્વીકારો; સાત પ્રકારના પશુઓમાં આનંદ અમામાં રહે. પોષણ અને વૃદ્ધિમાં, હે રાત્રિ, દેવો અમારે પર પ્રસન્ન રહે; પૂરી કડછીએથી પ્રસ્ફુટિત થાઓ, હવનથી અમને અન્ન અને બળ આપો. આ વર્ષ આવી ગયું છે, આઠમી રાત્રિમાં તું સ્વામી છે; અમને દીર્ઘાયુ સંતાન, ધન અને પોષણ આપ.” “હું ઋતુઓ, ઋતુપતિઓ, ઋતુકાળ અને વર્ષોની પૂજા કરું છું; માસ, વર્ષ અને સર્વ જીવોના સ્વામીની પૂજા કરું છું. ઋતુ, ઋતુકાળ, માસ, વર્ષ, આધાર, વ્યવસ્થાપક અને સમૃદ્ધિને, સર્વજનોના સ્વામી માટે પૂજા કરું છું.” “ઇડાની સાથે, ઘૃતથી દેવતાઓની પૂજા કરીએ; અમે ગૃહોમાં લોભ વગર પ્રવેશીએ, જ્યાં ગાયો સમૃદ્ધ છે. આઠમી રાત્રિએ, તપથી તપેલી, મહાવિજય અંડાને જન્મ આપ્યો—એ ઇન્દ્ર છે; દેવોએ દુશ્મનોને હરાવ્યા, દસ્યુઓના વિધ્વંસક, બળના સ્વામી બન્યા.” “પ્રજાપતિની પુત્રી, ઇન્દ્ર અને સોમથી જન્મેલી, અમારા ઇચ્છા પૂર્ણ કરો, આ હવન સ્વીકારો.” પછી ઋષિ આરોગ્ય માટે પ્રાર્થના કરે છે: “હું તને હવનથી મુક્ત કરું છું, જાણીતી અને રાજરોગથી; જો પીડા આવી હોય, તો ઇન્દ્ર અને અગ્નિ તેને મુક્ત કરે. તેનું જીવન પૃથ્વીમાં હોય, કે વિયુક્ત હોય, કે મૃત્યુ નજીક હોય, તો પણ હું એને વિનાશના કાંઠેથી સુરક્ષિતપણે પાછો લાવું છું, એકશત શરદ સુધી અક્ષત રાખું છું.” “હજારો આંખો, શતબળ અને શતાયુ હવનથી મેં તેને ખેંચી લીધો; ઇન્દ્ર તેને શરદો સુધી દુરભાગ્યથી દૂર લઈ જાય. એકશત શરદ જીવી, બળવાન થ; એકશત શિયાળ, એકશત વસંત જીવી. ઇન્દ્ર, અગ્નિ, સવિતૃ, બૃહસ્પતિ, શતાયુ હવનથી તને સુરક્ષિત કરે.” “હે શ્વાસો, ગાયોની જેમ ગૌશાળામાં પ્રવેશો; બીજા મૃત્યુ દૂર જાવ, જેમને એકશત અન્ય કહે છે. હે શ્વાસો, અહીં જ રહો, અહીંથી વિદાય ન લ્યો; આ શરીરને પુનઃ યુવાન બનાવો.” “હું તને વૃદ્ધાવસ્થામાં સ્થિત કરું છું; શુભ વૃદ્ધાવસ્થા તને દોરી જાય, બીજા મૃત્યુ દૂર જાવ. વૃદ્ધાવસ્થાએ તને ગાયની જેમ દોરી બાંધ્યો છે; જન્મ સમયે જે મૃત્યુ તને બાંધવા આવ્યું, બૃહસ્પતિએ સત્યના હાથથી તને મુક્ત કર્યો.” પછી ઋષિએ ગૃહસ્થાશ્રમ માટે પ્રાર્થના કરી: “અહીં હું મજબૂત ઘર સ્થાપું છું, સ્થિર, ઘૃતથી ભરપૂર; હે ગૃહ, તારા સાથે બધા બળવાન, સુપુત્ર, અક્ષત રહીને વસે. ઘોડા, ગાય, મીઠી વાણી, બળ, ઘૃત, દૂધ સાથે સ્થિર રહો; મહાન કલ્યાણ માટે ઊભા રહો.” “હે ઘર, વિશાળ આશ્રય અને શુદ્ધ અનાજથી તું સ્થાપિત છે; વાછરડો, બાળક તને મળે, ગાયો સાંજે તારી પાસે પરત આવે. સવિતૃ, વાયુ, ઇન્દ્ર, બૃહસ્પતિ આ ઘર સ્થાપે; મરુતો ઘૃતથી છાંટે, ભાગા રાજા ખેતી વધારે.” “મનની પત્ની, આશ્રય, કોમળ દેવી, દેવોએ આરંભે સર્જી, તુષથી સજ્જ, દયાળુ, નિર્દોષ, અમને બળવાન સંતાનો અને ધન આપ. સત્યથી, ઓ કાંસા, તું થાંભલા પર ચડી, શત્રુઓને દૂર કર; આવનાર અમને નુકસાન ન કરે; હે ઘર, અમે એકશત શરદ, બધા બલવાન રહીએ.” “અહીં બાળક, વાછરડો જીવંત આવે; અહીં ઘૃતથી ભરેલી હાંડી, દહીની વાસી લાવવામાં આવે. હે સ્ત્રી, આ પૂરી હાંડી લાવ, અમૃતથી ભરી; વાસીઓ અમૃતથી મિશ્ર કરો; પૂર્ણ યજ્ઞ અને હવન આ ઘરને રક્ષે.” “હું આ જળ લાવું છું, રોગમુક્ત, રોગનાશક; અમૃત અને અગ્નિ સાથે ગૃહોમાં પ્રવેશું છું.” પછી ઋષિએ નદીઓનું સ્તુતિગાન કર્યું: “જ્યારે વહેતી નદીઓ એકસાથે ધ્વનિ કરતી, અખંડિત, ત્યારે તમને નદીઓ કહેવામાં આવી; હે પ્રવાહો, એ તમારા નામ છે. જ્યારે વરુણે મોકલ્યું, તમે ઝડપથી વહી, ત્યારે ઇન્દ્રે તમને પામ્યા; તેથી, હે જળ, તમે સતત વહો.” આ રીતે ઋષિએ એકતા, પૃથ્વી-આકાશના સંયોજન, આરોગ્ય, ઘરલક્ષ્મી, અને નદીઓના મહિમાનું વર્ણન કર્યું—સર્વેમાં કલ્યાણ, સમૃદ્ધિ, અને દૈવી અનુગ્રહની પ્રાર્થના કરી.