એક વાર, એ અવ્યક્ત અને મહાન વ્રાત્યે અનેક રૂપ ધારણ કર્યા. એ અગ્નિ બનીને મનુષ્યોમાં ફર્યો, "સ્વાહા" નો ઉચ્ચાર કરતાં, અન્નનો અવાજ કરતા; "સ્વાહા" અને અન્નના અવાજથી એ અન્ન ગ્રહણ કરે છે—જે જાણે છે, એ જાણે છે. પછી એ બૃહસ્પતિ બની, ઉપર દિશામાં ચાલ્યો, "વષટ્" નો ઉચ્ચાર કરતાં, અન્નનો અવાજ કરતા; "વષટ્" અને અન્નના અવાજથી એ અન્ન ગ્રહણ કરે છે—જે જાણે છે, એ જાણે છે. પછી એ ઈશાન બની, દેવોમાં ફર્યો, "મન્યુ" નો ઉચ્ચાર કરતાં, અન્નનો અવાજ કરતા; "મન્યુ" અને અન્નના અવાજથી એ અન્ન ગ્રહણ કરે છે—જે જાણે છે, એ જાણે છે. પછી એ પ્રજાપતિ બની, સર્વ પ્રાણીઓમાં ફર્યો, શ્વાસ લેતાં, અન્નનો અવાજ કરતા; શ્વાસ અને અન્નના અવાજથી એ અન્ન ગ્રહણ કરે છે—જે જાણે છે, એ જાણે છે. પછી એ પરમેષ્ઠિન બની, સર્વ આંતરિક પ્રદેશોમાં ફર્યો, બ્રહ્મનનું ઉચ્ચાર કરતાં, અન્નનો અવાજ કરતા; બ્રહ્મન અને અન્નના અવાજથી એ અન્ન ગ્રહણ કરે છે—જે જાણે છે, એ જાણે છે. એ વ્રાત્યાના સાત પ્રાણ છે, સાત અપાન છે, સાત વ્યાન છે. એનો પહેલો પ્રાણ, ઊર્ધ્વ, એ અગ્નિ છે. બીજો પ્રાણ, પ્રૌઢ, એ આદિત્ય છે. ત્રીજો પ્રાણ, અભ્યૂઢ, એ ચંદ્ર છે. ચોથો પ્રાણ, વિભૂ, એ પવમાન છે. પાંચમો પ્રાણ, યોની, એ જલ છે. છઠ્ઠો પ્રાણ, પ્રિય, એ પશુ છે. સાતમો પ્રાણ, અપરિમિત, એ સર્વ પ્રાણીઓ છે. પહેલો અપાન એ પૂર્ણિમા છે. બીજો અષ્ટકા છે. ત્રીજો સામાવાસ્યા છે. ચોથો શ્રદ્ધા છે. પાંચમો તલ એ સંસ્કાર છે. છઠ્ઠો તલ એ યજ્ઞ છે. સાતમો તલ એ દાન છે. પહેલો શ્વાસ એ પૃથ્વી છે. બીજો શ્વાસ એ અંતરિક્ષ છે. ત્રીજો શ્વાસ એ આકાશ છે. ચોથો શ્વાસ એ તારાઓ છે. પાંચમો શ્વાસ એ ઋતુઓ છે. છઠ્ઠો શ્વાસ એ સમયગાળા છે. સાતમો શ્વાસ એ વર્ષ છે. દેવતાઓ એક જ ધ્યેય માટે ફરતા રહે છે; ઋતુઓ વર્ષને અનુસરે છે અને વ્રાત્યને પણ. જ્યારે તેઓ સૂર્યમાં પ્રવેશ કરે છે, અમાવાસ્યા અને પૂર્ણિમા સમયે, ત્યારે એ જ તેમની અમરતા છે—અર્પણ. એ વ્રાત્યાનો જમણો આંખ એ સૂર્ય છે; ડાબો આંખ એ ચંદ્ર છે. જમણો કાન એ અગ્નિ છે; ડાબો કાન એ પવમાન છે. દિવસ અને રાત એની નાક છે; દિતિ અને અદિતિ એના કપાળ છે; વર્ષ એનું માથું છે. દિવસમાં વ્રાત્ય પશ્ચિમ તરફ મોઢું કરે છે; રાતે પૂર્વ તરફ. વ્રાત્યને નમન. પાણીનો વૃષભ મુક્ત થયો; દૈવી અગ્નિઓ પણ મુક્ત થયા. એ તોડે છે, ઘેરી લે છે, દબાવે છે, અને સંપૂર્ણ વિનાશ કરે છે. એ વિનાશક છે, મનને ચોરી લે છે, ખોદે છે, બળતારો છે, સ્વયં પતન કરે છે, શરીર પતન કરે છે. આ અંધકાર હું મોકલું છું; એ મને ઘેરી ન લે.