આ સંહિતાના પ્રારંભે, એક મહાન તત્ત્વની ઉત્પત્તિનું વર્ણન થાય છે—તે તત્ત્વ ઋગ્વેદના મંત્રોથી જન્મે છે અને એમાંથી ફરી ઋગ્મંત્રો જન્મે છે. એ યજ્ઞથી જન્મે છે અને એમાંથી યજ્ઞની ઉત્પત્તિ થાય છે. એ સ્વયં યજ્ઞરૂપ છે; યજ્ઞ એનું છે અને એ યજ્ઞને યજ્ઞમસ્તક બનાવે છે. આ તત્ત્વ ગર્જે છે, વીજળી સમે ઝળહળે છે અને પર્વતોને પણ ફેંકી દે છે. એનું કાર્ય સદ્ માટે હોય કે દુર્દ્ માટે, માનવ માટે હોય કે અસુર માટે—એ બધું જ તેની શક્તિમાં આવરી લે છે. વનસ્પતિઓ પર જે કંઈ પણ થાય, કે જે શુભવર્ષા વરસે, કે જે સંતાનમાં વૃદ્ધિ થાય—આ બધું તેની મહાનતાનો ભાગ છે. હે મેઘાવાન, તારી મહાનતા તારા અનેક રૂપો જેટલી વિશાળ છે. તારા બંધન પણ મજબૂત છે, ભલે તું લાખો બંધનમાં બંધાયેલો હોય. પછી પ્રાર્થના થાય છે: હે ઇન્દ્ર, તું શત્રુઓ કરતાં મહાન બની રહે, મૃત્યુ કરતાં પણ મહાન બની રહે. હે શક્તિના સ્વામી, તું વૈર કરતાં પણ ઊંચો રહે—તું સર્વવ્યાપી, સર્વશક્તિમાન ઇન્દ્ર છે—અમે તને પૂજીએ છીએ. તને નમન—મારા પર કૃપાદૃષ્ટિ રાખ, મને જોયા કર, મુખ ફેરવીને દૂર ન જા. અમે તને અન્ન, પાન, કીર્તિ, તેજસ્વિતા અને બ્રાહ્મણના તેજથી પૂજીએ છીએ. પાણી, બળ અને પરાક્રમથી પણ તારી પૂજા કરીએ છીએ. લાલિમાયી ઉષા, ચાંદી જેવી જગત અને શક્તિથી પણ તને પૂજીએ છીએ. તું વિશાળ, વ્યાપક અને દ્રઢ આધારવાળો છે—એ રીતે તને પૂજીએ છીએ. તું પ્રસારી, ઉત્તમ અને પ્રકાશમય જગત છે—એ રીતે તને પૂજીએ છીએ. તું શુભ, દાનશીલ, એકતાવાન અને પ્રયત્નશીલ આત્મા બની રહે—એ રીતે તને પૂજીએ છીએ. ફરીથી નમન—મારા પર દૃષ્ટિ રાખ, મને જોયા કર, મુખ ન ફેરવીશ. અમે તને અન્ન, પાન, કીર્તિ, તેજસ્વિતા અને બ્રાહ્મણના તેજથી ફરીથી પૂજીએ છીએ. પછી ઋષિ કહે છે—પૃથ્વી સત્યથી સ્થિર છે, આકાશ સૂર્યથી આધાર પામે છે; આદિત્ય ઓર્ડરથી ઊભા છે, અને સોમ સ્વર્ગમાં સ્થિર છે. સોમથી આદિત્ય શક્તિશાળી બને છે, સોમથી પૃથ્વી પણ મહાન બને છે; અને તારાઓની વચ્ચે પણ સોમ સ્થાપિત છે. જે પીવે છે, તે માને છે કે વનસ્પતિઓમાંથી સોમ પીને તેણે સોમ ગ્રહણ કર્યો—but બ્રાહ્મણો જે સોમ જાણે છે, એ તો કોઈ મરણશીલ ખાઈ શકતો નથી. જ્યારે તેઓ તને, હે સોમ, પીવે છે, ત્યારે તું ફરીથી ભરાઈ જાય છે; વાયુ તારો રક્ષક છે, માસો તારો સ્વરૂપ છે. તું આવરણોથી રક્ષાયેલો છે, બરહિષથી રક્ષાયેલો છે, અને પથ્થરોની ધ્વનિ સાંભળી ઊભો છે—કોઈ મરણશીલ તને ખાઈ શકતો નથી. પછી સુર્યાના લગ્નનું પાવન વર્ણન થાય છે. સુશોભિત શય્યા હતી, આંખે અંજણ હતું; સ્વર્ગ અને પૃથ્વી આવરણ બની ગયા જ્યારે સુર્યાએ પતિ પસંદ કર્યો. રૈભ્ય ઉપસ્થિત હતો, નારાશંસી એ આસન પાથરનાર હતી; સુર્યાનું શુભ વસ્ત્ર ગીતોથી શોભાયમાન થઈ આગળ વધ્યું. મંત્રો પગલાં હતા, કુરીરા છત્ર હતું, છંદો પડદાં હતા; સુર્યાના લગ્નમાં અશ્વિનીકુમાર શ્રેષ્ઠ પુરુષ હતા, અગ્નિ નેતા હતો. સોમ વર તરીકે આવ્યો, અશ્વિનીકુમાર શ્રેષ્ઠ પુરુષ તરીકે હતા; જ્યારે સુર્યાને, જે પતિ માટે વખાણાઈ હતી, સવિતા mentally આપી. સુર્યાનું મન ધુરા હતું, સ્વર્ગ આવરણ હતું; બે તેજસ્વી વાછરડા એના વાહન હતા જ્યારે સુર્યા પતિ તરફ ગઈ. બે ગાય, ઋચ અને સામનથી સંબોધિત, ગીતરૂપે આવી; તેના કાન પૈડાં બની ગયા, સ્વર્ગનો માર્ગ ગતિશીલ અને સ્થિર હતો. એનું તેજસ્વી પૈડું ફરતું રહે છે, ધુરા દૃઢ છે; સુર્યા મનથી બનેલા રથ પર બેઠી, પતિ તરફ પ્રયાણ કરે છે. સવિતા એ સુર્યાને માટે વાહન મોકલ્યું; મેઘા નક્ષત્રમાં ગાયો બલિદાન થાય છે, ફાલ્ગુનીમાં તેઓ જોડાય છે. પછી પૂછાય છે—જ્યારે તમે બંને અશ્વિનીકુમાર, ત્રણ પૈડાવાળું રથ લઈને સુર્યાને લેવા આવ્યા, ત્યારે તમારું એક પૈડું ક્યાં હતું? જૂંથ ક્યાં મૂક્યું? જયારે તમે, સૌંદર્યના સ્વામી, સુર્યાને પસંદ કરવા આવ્યા, ત્યારે બધા દેવોએ એ જાણ્યું; પુષણ, પુત્ર, પિતાને પસંદ કરે છે. હે સુર્યા, તારા બે પૈડાં બ્રાહ્મણો ઋતુ પ્રમાણે જાણે છે; પણ એક છુપાયેલું પૈડું માત્ર જ્ઞાની જ જાણે છે. પછી આર્યમનને પૂજાય છે—જયારે લગ્ન બંધાય છે, ત્યારે કાકડીના ડાંડા જેવી બંધનમાંથી મુક્તિ મળે છે—એ રીતે અહીંથી તને મુક્ત કરું છું, ત્યાંથી નહિ. હું તને અહીંથી મુક્ત કરું છું, સારી રીતે બંધાયેલ, ગુમ ન થાવા દેતો; જેમ ઈન્દ્રને શુભ સંતાનો મળ્યા છે. હું વરુણના ફાંસમાંથી તને મુક્ત કરું છું, જેમાં સવિતા, દયાળુ, તને બાંધ્યો હતો; સત્યના ગર્ભમાં, સારા કર્મના લોકમાં, તું બળ અને આધાર માટે સુખી રહે. ભગ તારો હાથ પકડીને તને અહીં લાવે, અશ્વિનીકુમાર તને પોતાના રથમાં લઈ જાય; ઘરમાં ગૃહપત્ની બનીને પ્રવેશ કર, સભામાં વિવેકપૂર્વક બોલ. આ ઘરમાં તારા પ્રિય સંતાન વધે, તું પવિત્ર અગ્નિની રક્ષા કર; પતિ સાથે શરીરનો સ્પર્શ કર, પછી વૃદ્ધાવસ્થામાં સભામાં વિવેકપૂર્વક બોલ.