આથર્વવેદના પવિત્ર શ્લોકોમાં એક અનોખી અને ગહન કથા વર્ણવાય છે, જેમાં સર્જન અને અવશેષના રહસ્યો ખુલ્લા થાય છે. આ કથામાં સર્વ પ્રથમ ક્રમ, સત્ય, તપ, સત્તા, પુરુષાર્થ, ધર્મ અને કર્મની વાત થાય છે; જે ભૂત અને ભવિષ્ય, અવશેષ, ઊર્જા, ભાગ્ય તથા શક્તિની શક્તિમાં રહેલા છે. આવતા શ્લોકોમાં પૂર્ણતા, તેજ, ઈચ્છા, અધિકાર અને રાજસત્તા, ઋતુઓ અને વર્ષ, ઈડા, આજ્ઞા, યજ્ઞકપ અને અર્પણ—all these are said to be gathered in the remnant, the essence that remains. પછી ચાર પુરૂહિતો, હોતૃ, ચારમાસી યજ્ઞ, ઘોષણા—અવશેષમાં યજ્ઞ, પુરૂહિત કાર્ય, પશુબંધન અને ઇચ્છિત અર્પણ—all are contained within this remnant. પક્ષ, માસ, ઋતુઓ અને ઋતુસંબંધિત સમય, અવશેષમાં જળ, ગર્જના, શ્રવણ, ધરતી—all are present there. પથ્થર, રેતી, શિલાઓ, ઔષધિ, વનસ્પતિ, ઘાસ, વાદળ, વીજળી, વરસાદ—all are gathered and contained in the remnant. સફળતા, પ્રાપ્તી, પૂર્ણતા, વ્યાપકતા, મહાનતા, વૃદ્ધિ, અતિપ્રાપ્તી, સમૃદ્ધિ, what is placed and deposited, what is beneficial—all these reside in the remnant. જે શ્વાસ લે છે, જે આંખે જુએ છે—બધા અવશેષમાંથી જન્મ્યા છે; સ્વર્ગમાંના દેવતાઓ અને ત્યાં નિવાસ કરતા—all are born from the remnant. ઋગ્વેદના મંત્રો, સામના ગીતો, છંદો, પ્રાચીન વિદ્યા અને યજુષ—all are born from the remnant, the gods abiding in heaven. શ્વાસ અને નિશ્વાસ, દૃષ્ટિ, શ્રવણ, ક્ષય અને અક્ષય—all are born from the remnant, the gods in heaven. આનંદ, આનંદ, પ્રસન્નતા, સર્વોચ્ચ આનંદ અને સુખ—all are born from the remnant, the gods in heaven. દેવ, પિતૃ, માનવ, ગંધર્વ, અપ્સરા—all are born from the remnant, the gods abiding in heaven. આ પછી, ક્રોધે ઇચ્છાથી પત્ની ઉત્પન્ન કરી, અને પ્રશ્ન થાય છે—કયાં સંતાન થયા? કયાં શ્રેષ્ઠ હતા? કયાં મોટા અને શ્રેષ્ઠ બન્યા? મહાસાગરમાં તપ અને કર્મ હતા; એ જ સંતાન અને શ્રેષ્ઠ હતા; બ્રહ્મા મોટા અને શ્રેષ્ઠ બન્યા. દસ દેવતાઓ એકસાથે જન્મ્યા; જે તેમને સીધા જાણે, તે આજે મહાનતા જાહેર કરી શકે. શ્વાસ, નિશ્વાસ, દૃષ્ટિ, શ્રવણ, ક્ષય-અક્ષય, વિસ્તરણ, ઉર્ધ્વશ્વાસ, વાણી અને મન—all these brought forth intention. ઋતુઓ ત્યારે જન્મી નહોતી; પછી સર્જક, બૃહસ્પતિ, ઇન્દ્ર, અગ્નિ, અશ્વિની—કયાંને શ્રેષ્ઠ તરીકે પૂજ્યા? મહાસાગરમાં તપ અને કર્મ હતા; તપ કર્મમાંથી જન્મ્યું, અને તેને શ્રેષ્ઠ તરીકે પૂજાયું. જે ભૂતપૂર્વ ધરતી સર્જકોએ જાણે છે; જે તેને નામથી જાણે, તે પ્રાચીન વસ્તુઓનો જ્ઞાતા ગણાય. ઇન્દ્ર, સોમ, અગ્નિ—કયાંથી જન્મ્યા? ત્વષ્ટ્ર, ધાતૃ—કયાંથી આવ્યા? ઇન્દ્રમાંથી ઇન્દ્ર, સોમમાંથી સોમ, અગ્નિમાંથી અગ્નિ; ત્વષ્ટ્રમાંથી ત્વષ્ટ્ર, ધાતૃમાંથી ધાતૃ—જન્મ્યા. એ દસ દેવતાઓ, જે અન્ય દેવો પહેલા જન્મ્યા—એ વિશ્વ પોતાના પુત્રોને આપી, હવે કયાં દુનિયામાં નિવાસ કરે છે? જ્યારે તેણે વાળ, હાડકાં, સ્નાયુ, માંસ, મજ્જા એકત્ર કરી, પગથી શરીર બનાવ્યું—તો એ કયાં દુનિયામાં પ્રવેશ્યો? વાળ, સ્નાયુ, હાડકાં—કયાંથી એકત્ર કર્યા? અંગો, સાંધા, મજ્જા, માંસ—કયાંથી લાવ્યા? સંશિચા નામના દેવોએ બધા સામગ્રી એકત્ર કરી; સર્વThing એકત્ર કરીને દેવોએ નશ્વર મનુષ્યમાં પ્રવેશ કર્યો. જાંઘ, પગ, હાડકાં, માથું, હાથ, મોઢું, પીઠ, પાંજરા, બાજુ—કોણે એકત્ર કર્યા, હે ઋષિ? માથું, હાથ, મોઢું, જીભ, ગળું, જડબાં—સર્વThing ચામડીથી ઢંકી, ધરતીએ તેમને જોડ્યા. જે શરીર સાંધાથી જોડાયેલું, વિશાળ આકારમાં—તે હવે કેવી રીતે તેજ પામે છે? કોણે રંગ લાવ્યા? સર્વThing દેવોએ શોધ્યું; કન્યા જ્ઞાની હતી. શક્તિના સ્વામીની પત્નીએ રંગ લાવ્યો. જ્યારે ત્વષ્ટ્રે વિભાજન કર્યું, ત્વષ્ટ્રના પિતા અને પછીના—નિવાસ બનાવ્યા, દેવોએ નશ્વર મનુષ્યમાં પ્રવેશ કર્યો. નિદ્રા, ઉંઘ, ક્ષય, દુષ્ટતા—આ દેવતાઓના નામ છે; વૃદ્ધાવસ્થા, ગંજાપણ, સફેદી શરીરમાં પ્રવેશ્યા. ચોરી, દુરાચાર, પાપ, સત્ય, યજ્ઞ, મહિમા, શક્તિ, સત્તા, ઊર્જા—શરીરમાં પ્રવેશ્યા. સમૃદ્ધિ, દુઃખ, દાન, ઇનકાર, ભૂખ-તરસના બધા સ્વરૂપો—શરીરમાં પ્રવેશ્યા. દોષ અને નિર્દોષ, 'મારો' અને 'ન મારો', શ્રદ્ધા, દાન, શ્રદ્ધા ન હોવી—શરીરમાં પ્રવેશ્યા. જ્ઞાન અને અજ્ઞાન, શીખવવાનું, વેદ, ઋચા, સામ, યજુષ—શરીરમાં પ્રવેશ્યા. આનંદ, આનંદ, સુખ, સર્વોચ્ચ આનંદ, હર્ષ, નિર્દોષતા, નૃત્ય—શરીરમાં પ્રવેશ્યા. વાણી, અણગમતી બોલ, ઈચ્છા, વ્યર્થ વાત—all these entered the body, both joined and unjoined. પ્રાણ, અપાન, દૃષ્ટિ, શ્રવણ, બે ધરતી, દૃઢ અને ભૂમિ, વાયુ, ઉર્ધ્વશ્વાસ, વાણી, મન—all move with the body. આશીર્વાદ, આજ્ઞા, અનુમતિ, ભેદ—all intentions and resolves—entered the body. ચોરીની વૃત્તિ, નિવાસ, ઉત્સુકતા, દુઃખ, ગુપ્ત, પવિત્ર, સ્થૂળ, ત્યાગ અને વાંછનીય—all settled down. હાડકાંને સમિદ તરીકે, એઠ જળો સ્થિર થયાં; શુક્રને ઘી તરીકે, દેવોએ મનુષ્યમાં પ્રવેશ કર્યો. આ રીતે, આથર્વવેદના આ શ્લોકો સર્જન, અવશેષ, અને મનુષ્ય શરીરમાં સર્વThingના પ્રવેશની ગહન કથા કહે છે—જેમાં દેવ, તત્વ, ગુણ, વિદ્યા, સુખ-દુઃખ, શ્રેષ્ઠતા, અને સર્વThing અંતે મનુષ્યમાં એકત્ર થાય છે.