શ્રદ્ધાપૂર્વક સાંભળો, સ્કંભ વિશેની આ દિવ્ય ગાથા, જે અథર્વવેદના મહાન મંત્રોમાંથી વહે છે. પ્રાચીનકાળમાં, જ્યારે સર્વજagat અસ્તિત્વ પામ્યું, ત્યારેスクંભે પોતાનો અંશ ભૂતકાળ અને ભવિષ્યમાં કેટલો પ્રવેશાવ્યો? જ્યારેスクંભે પોતાનું એક અંગ હજારો ભાગોમાં વિભાજિત કર્યું, ત્યારેスクંભનો કેટલો અંશ તેમાં પ્રવેશ્યો? જ્યાં મનુષ્યો લોક, આવરણ, જળ અને બ્રહ્મને ઓળખે છે, જ્યાં સત્તા અને અસત્તા મળી જાય છે—એスクંભ કોણ છે? કયો એ દેવ છે? જ્યાં તપશ્ચર્યાનું પરમોત્કર્ષ વ્રતને આધાર આપે છે, જ્યાં સત્ય, શ્રદ્ધા, જળ અને બ્રહ્મ એકત્ર થાય છે—એスクંભ કોણ છે? કયો એ દેવ છે?スクંભમાં પૃથ્વી, અંતરિક્ષ અને આકાશ સ્થાપિત છે;スクંભમાં અગ્નિ, ચંદ્ર, સૂર્ય અને વાયુ સ્થિત છે—એスクંભ કોણ છે?スクંભના એક અંગમાં ત્રેત્રીસ દેવતા એકત્ર થાય છે—એスクંભ કોણ છે? જ્યાં પ્રથમ જન્મેલા ઋષિ, ઋચા, સામન, યજુષ અને મહાપૃથ્વી સ્થિત છે, જ્યાં એકમાત્ર દ્રષ્ટા સ્થિર છે—એスクંભ કોણ છે?スクંભના અંદર અમરત્વ અને મૃત્યુ બંને વ્યક્તિમાં સ્થિત છે, જેના નાળીઓ સમુદ્ર સમાન વ્યક્તિમાં એકત્ર છે—કયોスクંભ એ દેવ છે? જેમના અંદર ચાર દિશાઓ મુખ્ય નાળીઓ તરીકે ઊભી છે, જ્યાં યજ્ઞ આગળ વધ્યો છે—કયોスクંભ એ દેવ છે? જે મનુષ્યスクંભરૂપ પુરુષમાં બ્રહ્મને ઓળખે છે, તે પરમેશ્વરને જાણે છે; જે પરમેશ્વર અને પ્રજાપતિને જાણે છે, તે બ્રાહ્મણスクંભને સાચે ઓળખે છે. જેની મસ્તક વૈશ્વાનર બની, આંખો અંગિરસો બની, અંગો યાતવો બની ગયા—કયોスクંભ એ દેવ છે?スクંભનું મુખ બ્રહ્મ છે, જીભ મધુર છે, બુદ્ધિ વિરાટ છે—કયોスクંભ એ દેવ છે?スクંભમાંથી ઋચા, યજુષ ઉત્પન્ન થયા,スクંભના વાળ સામન છે,スクંભનું મુખ અથર્વણ અને અંગિરસ છે—કયોスクંભ એ દેવ છે? મનુષ્યો જે શાખાને સર્વોચ્ચ માને છે, તે અસત્ત્વ છે; કેટલાક નીચલા લોકો તેને સત્ય માની પૂજે છે.スクંભમાં આદિત્ય, રુદ્ર, વસુ, ભૂતકાળ-ભવિષ્ય અને બધા લોક સ્થાપિત છે—કયોスクંભ એ દેવ છે?スクંભનો ખજાનો ત્રેત્રીસ દેવતા હંમેશા રક્ષે છે—આજેスクંભનો એ ખજાનો કોણ જાણે છે? જ્યાં દેવતાઓ, બ્રહ્મને જાણનારા, પ્રાચીન બ્રહ્મની પૂજા કરે છે—જે તેને સીધો જાણે છે, તે બ્રહ્મને જાણે છે. જે દેવતાઓ, બ્રહંત, અસત્ત્વમાંથી જન્મ્યા—લોકોスクંભના એક અંગને અસત્ત્વ માને છે.スクંભે સંતાન ઉત્પન્ન કર્યા, પ્રાચીનને દૂર કર્યું—લોકોスクંભના એક અંગને પ્રાચીન માને છે. スクંભના એક અંગમાં ત્રેત્રીસ દેવતાઓએ શરીર વિભાજિત કર્યું—જે બ્રહ્મને જાણે છે, તેスクંભના એ ત્રેત્રીસ દેવતાઓને પણ જાણે છે. લોકો સુવર્ણ બીજને સર્વોચ્ચ, અપ્રતિમ માને છે;スクંભએ પહેલા એ સુવર્ણને જગતમાં વહાવી દીધું. સ્કંભમાં જ બધા લોક, તપ, ઋત સ્થિત છે;スクંભ, હું તને સીધો ઓળખું છું—તારા અંદર, ઇન્દ્ર, સર્વે સ્થિત છે. ઇન્દ્રમાં પણ લોક, તપ, ઋત સ્થિત છે; ઇન્દ્ર, હું તને ઓળખું છું—સ્કંભમાં સર્વે સ્થિર છે. પ્રાચીનકાળે,スクંભએ નામને નામથી બોલાવ્યું, સૂર્ય અને ઉષા પાસેથી; જ્યારે અજન્મા પ્રથમ જન્મ્યા, તેણે ધ્વનિના એ રાજ્યને પ્રાપ્ત કર્યું, જેના ઉપર કંઈ ઊંચું નથી.スクંભને પૃથ્વી, વિશાળ અંતરિક્ષ અને ગર્ભ છે, અને આકાશને મસ્તક બનાવ્યું—તે પ્રાચીન બ્રહ્મને હું વંદન કરું છું. જેનું આંખ સૂર્ય છે, ચંદ્ર સતત નવેસરથી થાય છે, અગ્નિને મુખ બનાવ્યું—તે પ્રાચીન બ્રહ્મને વંદન.スクંભનો શ્વાસ વાયુ છે, પ્રાણ-અપાન અંગિરસ છે, દિશાઓને જ્ઞાન બનાવ્યું—તે પ્રાચીન બ્રહ્મને વંદન. સ્કંભે સ્વર્ગ અને પૃથ્વીને આધાર આપ્યો;スクંભે વિશાળ અંતરિક્ષને આધાર આપ્યો;スクંભે છ વિશાળ દિશાઓને આધાર આપ્યો;スクંભે આખા જગતમાં પ્રવેશ કર્યો.スクંભ શ્રમ અને તપથી જન્મ્યો, સર્વ લોકમાં સમાન છે, અને સોમને ઉત્પન્ન કર્યો—તે પ્રાચીન બ્રહ્મને વંદન. પવન કેમ સ્થિર થતો નથી? મન કેમ આનંદિત થતું નથી? જળો, જે સત્યને શોધે છે, તે ક્યારેય સ્થિર કેમ થતી નથી?スクંભ, મહાન સ્વામી, જગતના મધ્યમાં, તપમાં સ્થિર, જળના પૃષ્ઠ પર—એના પર બધા દેવતાઓ વૃક્ષની ડાળી જેમ આધાર રાખે છે. જેને દેવતાઓ હંમેશા પોતાના હાથ, પગ, વાણી, કાન અને આંખોથી અર્પણ કરે છે—એスクંભ, માપી શકાય એવો કે અમાપ, કયો દેવ છે?スクંભમાં અંધકાર દૂર થાય છે, દુષ્ટતા નાશ પામે છે;スクંભમાં ત્રણે પ્રકાશો, પ્રજાપતિમાં સ્થિત છે. જે જળમાં ઊભેલા સુવર્ણ કાંસને ઓળખે છે, એ જ પ્રજાપતિનો ગુપ્ત સ્વામી છે. કેટલાક યુવાન, છ કિરણો વણતાં, એક આગળ ધાગા ખેંચે છે, બીજો તેમને દૂર કરતો નથી કે અંત સુધી પહોંચતો નથી. એ બે નૃત્ય કરતા છે, પણ કયો આગળ છે, એ હું જાણતો નથી; મનુષ્ય આનું સ્તવન કરે છે અને આકાશમાં તેને વહન કરે છે. આ કિરણોએ આકાશને આધાર આપ્યો, સંગીતો રચ્યા—બધું વાયુ માટે.スクંભ એ સર્વનો આધાર છે—જે ભૂતકાળ, ભવિષ્યને ધારણ કરે છે, જે સ્વર્ગનો એકમાત્ર સ્વામી છે—તે પ્રાચીન બ્રહ્મને વંદન. સ્કંભથી આ બધું ટકી રહ્યું છે: સ્વર્ગ અને પૃથ્વી સ્થિર છે;スクંભ એ બધું છે, જે શ્વાસ લે છે, પળકે છે, અને ચાલે છે. ત્રણ સંતાન આગળ વધ્યા, બીજા સર્વ દિશાઓથી સૂર્યમાં પ્રવેશ્યા; વિશાળスクંભ ઊભો રહ્યો, રાજ્યનું માપ, અને સુવર્ણ ઘોડીઓમાં પ્રવેશ્યો. બાર કાંટા, એક ચક્ર, ત્રણ ધુરા—આને કોણ સમજે? ત્યાં ત્રણસો સાઠ ખૂંટા પાયા છે, જેમાંથી સાઠ અડગ અને અચળ છે. આ રીતે,スクંભ સર્વનો આધાર, સર્વના અંદર, સર્વથી ઉપર છે.スクંભમાં સર્વ બ્રહ્મ, તપ, ઋત, દેવતાઓ અને લોકો સ્થિત છે.スクંભને ઓળખવું એ જ પરમ તત્વને ઓળખવું છે—એスクંભ સર્વનું મૂળ અને પરમ રહસ્ય છે.