એક સમયે, ઋષિઓએ એક દિવ્ય અમુલેટ વિશે ગાઢ ચિંતન કર્યું—આ અમુલેટ સોનાની વાળીઓથી શોભતો, શ્રદ્ધા, યજ્ઞ અને મહાનતાથી ભરપૂર હતો. તેઓએ ઇચ્છા વ્યક્ત કરી કે એ અમુલેટ આપણા ઘરમાં મહેમાન તરીકે વસે. એ અમુલેટને તેઓ ઘી, સોમરસ, મધમીઠું ભોજન અને જીવનની પોષણરૂપ અર્પણીઓ અર્પણ કરતા. તેઓએ પ્રાર્થના કરી કે એ અમુલેટ પિતાની જેમ પોતાના પુત્રોને હંમેશા, રોજે રોજ આરોગ્ય આપે અને અંતે દેવતાઓને પરત જાય. આ અમુલેટ, જે બૃહસ્પતિએ યમ માટે બાંધેલું હતું—ખાદિરના કઠ્ઠાથી બનેલું, ઘીમાં ભીંજાયેલું, મજબૂત—તેને બળ માટે અર્ગી, ઇન્દ્ર, સોમ, અને સૂર્ય જેવા દેવતાઓ અનુક્રમણિક રીતે છોડી આપે એવી પ્રાર્થના થઈ. અર્ગીએ એ અમુલેટથી રોજે રોજ ઘીનું પુનઃપ્રાપ્તિ થાય એવી આશા રાખી; ઇન્દ્રે બળ અને પરાક્રમ માટે, સોમે શ્રવણ અને દૃષ્ટિ માટે, સૂર્યે દિશાઓ પર વિજય માટે એ અમુલેટ છોડી આપવું જોઈએ એવી પ્રાર્થના કરવામાં આવી. ચંદ્રદેવ એ અમુલેટ ધારણ કરીને દૈત્ય અને દાનવો પર વિજય મેળવ્યો હતો—તેથી એ અમુલેટથી રોજે રોજ ધન પ્રાપ્ત થાય એવી આશા વ્યક્ત થઈ. પવન, ઘોડા અને અશ્વિનીકુમારો માટે પણ એ જ અમુલેટ બાંધવામાં આવ્યું હતું. પવન અને ઘોડા માટે એ અમુલેટથી રોજે રોજ તેજસ્વિતા પ્રાપ્ત થાય અને દુશ્મનોનો નાશ થાય એવી પ્રાર્થના કરવામાં આવી. અશ્વિનીકુમારો—દેવતાઓના વૈદ્ય—એ અમુલેટથી હંમેશા મહાનતા આપે એવી આશા રાખવામાં આવી. સવિતૃએ એ અમુલેટ ધારણ કરીને પ્રકાશ પર વિજય મેળવ્યો હતો, તેથી એ અમુલેટથી શુભ વાણી પ્રાપ્ત થાય એવી પણ પ્રાર્થના થઈ. આ અમુલેટ, જે બૃહસ્પતિએ પવન અને અશ્વ માટે બાંધેલું, એ જળોએ સતત વહેતાં સાચવ્યું હતું અને એમાંથી અમરત્વ પ્રાપ્ત થયું હતું. રાજા વરુણે એ શુભ અમુલેટ મુક્ત કર્યું અને એમાંથી સત્ય પ્રાપ્ત થયું. દેવતાઓએ એ અમુલેટ ધારણ કરીને યુદ્ધમાં વિશ્વ પર વિજય મેળવ્યો અને એમાંથી વિજય પ્રાપ્ત થયો. ઋતુઓએ, ઋતુપતિઓએ અને વર્ષએ એ અમુલેટ બાંધ્યું અને એથી સર્વ પ્રાણીઓનું રક્ષણ થયું. મધ્યસ્થ દિશાઓ અને દિશાઓએ પણ એ અમુલેટ બાંધ્યું. પ્રજાપતિએ સર્જેલું એ અમુલેટ દુશ્મનોનો નાશક અને સમૃદ્ધિદાયક છે. અથર્વણોએ અને અંગિરસોએ એ અમુલેટ બાંધ્યું અને એથી દસ્યુઓના કિલ્લાઓ તોડી નાખ્યા. સર્જનહારે એ અમુલેટ મુક્ત કર્યું અને સર્વ પ્રાણીઓની વ્યવસ્થા ગોઠવી. આ અમુલેટ, જે બૃહસ્પતિએ દેવતાઓ માટે અસુરોથી રક્ષણ રૂપે બાંધેલું, તે અમુલેટ શક્તિ અને તેજસ્વિતા સાથે ધરકર્તાને પ્રાપ્ત થયું. એ અમુલેટ સાથે ગાય, બકરાં, અન્ન અને સંતાન મળ્યાં; ચોખા-જૌ, મહાનતા અને સમૃદ્ધિ મળી; મધ, ઘી અને અમૃત તત્વ મળ્યાં; દહીં, દૂધ, ધન અને સૌંદર્ય મળ્યાં; પ્રભા, તેજ, કીર્તિ અને યશ મળ્યાં; સર્વ શક્તિઓ પ્રાપ્ત થઈ. દેવતાઓએ એ અમુલેટ પોષણ માટે આપ્યું—એ અમુલેટ વિજયી છે, સત્તા વધારનાર છે અને પ્રતિસ્પર્ધકોને દબાવનાર છે. બ્રહ્મશક્તિ અને તેજથી ધારક પોતાને શુભતાનું મુક્તિ આપે છે, દુશ્મનો વિના, દુશ્મનોને નાશક. એ અમુલેટ, જે દેવોથી ઉત્પન્ન છે, ધારકને દુશ્મનો કરતાં શ્રેષ્ઠ બનાવે છે; ત્રણ લોક એ અમુલેટની સેવા કરે છે અને એ અમુલેટ ધારકના શિરે સ્થાપિત થાય છે. જે અમુલેટથી દેવ, પિતૃ અને મનુષ્ય હંમેશા જીવંત રહે છે, તે અમુલેટ ધારકના શિરે શ્રેષ્ઠતા માટે સ્થાપિત થાય છે. જેમ ઉર્વર જમીનમાં વાવેલું બીજ હલથી વાવેતર પછી વિકસે છે, એમ સંતાન, પશુ અને અન્નમાં વૃદ્ધિ થાય છે. યજ્ઞવર્ધક એ અમુલેટ જેને શુભતા આપે છે, એ વ્યક્તિને એ અમુલેટ શતદાન સુખ આપે છે. અંતે, અગ્નિદેવને સંબોધી પ્રાર્થના થાય છે—તેઓ આ તૈયાર કરેલી સમિધાથી પ્રસન્ન થાય, આરતી સ્વીકારે, અને જાતવેદા રૂપે, પૌરોહિત્યથી જલતો, અમને શુભતા, સંતાન, દૃષ્ટિ અને પશુપ્રાપ્તિ આપે. આ પછી ઋષિએ વિચારો કર્યો: એ મહાન પુરુષના કયા અંગમાં તપ છે? કયા ભાગમાં સત્ય સ્થાપિત છે? કયા ભાગમાં નિયમ અને શ્રદ્ધા નિવાસ કરે છે? એના કયા ભાગમાં સત્યતાનું આધાર છે? એના કયા ભાગમાંથી અગ્નિ પ્રગટે છે? કયા અંગમાંથી માતરીશ્વાન પવન ફૂંકે છે? કયા ભાગમાંથી ચંદ્રનું માપ થાય છે, જેમ સ્કંભના એક અંગનું માપ લેવાય છે? એના કયા ભાગ પર પૃથ્વી ટકી છે? કયા ભાગ પર અંતરિક્ષ અને આકાશ સ્થિર છે? કયા ભાગ પર પરમ સ્વર્ગ સ્થાપિત છે? કયા સ્થાન પર અગ્નિ ઉર્દ્વગતિથી પ્રગટે છે, માતરીશ્વાન પવન ફૂંકે છે, નદીઓ ભેગી થાય છે? સ્કંભ કોણ છે—એ દેવ કોણ છે? પક્ષ, માસ, ઋતુ અને વર્ષ ક્યાં જાય છે? દિવસ-રાત, બે જુદા-જુદા રૂપો, એકતામાં ક્યાં ભેગા થાય છે? વહેતા જળ ક્યાં ભેગાં થાય છે? સ્કંભ કોણ છે—એ દેવ કોણ છે? જ્યાં સ્થિર થઈને પ્રજાપતિએ સર્વ લોકને ધારણ કર્યા, એ સ્કંભ કોણ છે? જે સર્વોચ્ચ, નીચું અને મધ્ય છે, જે પ્રજાપતિએ સર્વ રૂપે રચ્યું—એમાં સ્કંભનો કેટલો ભાગ પ્રવેશ્યો, કેટલો બહાર રહ્યો? આ રીતે, ઋષિઓએ એ દિવ્ય અમુલેટ અને વિશ્વના આધારરૂપ સ્કંભ વિશે ગૂઢ ચિંતન કર્યું—શ્રદ્ધા, યજ્ઞ, રક્ષણ અને સર્વજીવનની વૃદ્ધિ માટે.