બ્રહ્મનગરીની મહિમા અને વરાણા રત્નના રક્ષણની કથા પ્રાચીન કાળમાં બ્રહ્મનગરીનું રહસ્ય જાણનારા મહાન પુરુષો હતા. સર્વ દિશાઓમાં, ઊભા અને આડા, સર્વત્ર પુરુષનો પ્રાગટ્ય થયો હતો. જે બ્રહ્મનગરીને ઓળખે છે, તેને જ એના પુરુષ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. જે બ્રહ્મનગરી, અમરત્વથી આવરી છે, તેને જે જાણે છે, તેને બ્રહ્મા અને બ્રાહ્મણોએ દૃષ્ટિ, શ્વાસ અને સંતાન આપ્યા છે. જે બ્રહ્મનગરીને ઓળખે છે, તેને વૃદ્ધાવસ્થા પહેલાં આંખ કે શ્વાસ છોડતા નથી. આ દેવોની નગરી, આઠ ચક્રીય અને નવ દ્વારથી યુક્ત છે, જેમાં વસવું યોગ્ય છે. આ નગરમાં એક સુવર્ણ ખજાનો છે—આકાશ જેવો, પ્રકાશથી આવૃત. એ સુવર્ણ ખજાનામાં ત્રણ પ્રકારના આધારવાળા, ત્રણ ભાગવાળું જે આત્મા છે, તેને બ્રહ્મજ્ઞાનીજનો જ ઓળખે છે. બ્રહ્મા, તેજસ્વી અને ગૌરવથી ઘેરાયેલા, એ સુવર્ણ નગરમાં વિજયી બની પ્રવેશ્યા છે. આ પછી, એક રક્ષણકવચની વાત આવે છે—મારો આ તાબીજ શક્તિશાળી છે, દુશ્વમનોના વિનાશ માટે રત્ન સમાન છે. એના દ્વારા દુશ્મનોને પકડો અને પરાજિત કરો. દેવતાઓએ પણ આ રક્ષણથી રોજે રોજ અસુરોના હુમલાને ટાળ્યા હતા. આ રત્ન સર્વદોષ નિવારક છે, હજારો આંખો ધરાવતું, લીલું અને સુવર્ણ છે; એ દુશ્મનોને નીચે પાડી દેશે, જૂના શત્રુઓને પણ શાંત કરી દેશે. આ રક્ષણ તાબીજ પર વિધ્નો, ભય અને સર્વ દુઃખોથી બચાવે છે. ઔષધિ-દેવતા પણ રક્ષણ આપે છે અને જે રોગો આવ્યા છે, તેમને દૂર કરે છે. જો નિંદ્રા પછી દુઃસ્વપ્ન આવે, અવશ્યક પંથ પર પશુ જાય, કે પંખીનું અપશકુન સાંભળાય, તો આ રત્ન બધું દૂર કરશે. વરાણા તાબીજ દુશ્મન, વિનાશ, જાદુ અને ભયથી બચાવે છે; મૃત્યુના ઘાતક પ્રહારથી પણ રક્ષણ આપે છે. મારે, મારા માતા-પિતા, ભાઈઓ કે સ્વયં મેં જે કંઈ કર્યું હોય, એ બધાથી પણ દેવ ઔષધિ રક્ષણ કરે. જે મારા દુશ્મન છે, તેઓ અને તેમનાં કુટુંબ વરાણા તાબીજથી પરેશાન થઈ, અસ્થિર ધૂળમાં વિલીન થાય અને અંધકારમાં જ જાય. હું અખંડિત છું, નિર્દોષ છું, સર્વ લોકોમાં દીર્ઘાયુ અને સુખી છું; વરાણા રત્ન મને સર્વ દિશાઓથી રક્ષણ આપે. આ વરાણા, વનસ્પતિઓના રાજા અને દેવ, મારા હૃદય પર છે; એ મારા દુશ્મનોને એ રીતે દૂર કરે, જેમ ઇન્દ્રે દાસ્યો અને અસુરોને હાંકી કાઢ્યા હતા. હું આ વરાણા પહેરી, શત વર્ષ સુધી આયુષ્ય પામું, સામર્થ્ય, ધન-ધાન્ય, અને પ્રભુત્વ પ્રાપ્ત કરું. જે રીતે પવન વૃક્ષોને ઉખાડી નાખે છે, એ રીતે વરાણા મારા પૂર્વજ અને અનુજ દુશ્મનોને તોડી નાખે; મને રક્ષણ આપે. જેમ અગ્નિ અને પવન વનમાં આગ લગાડે છે, એ રીતે વરાણા મારા દુશ્મનોને દહન કરે; મને રક્ષણ આપે. વૃક્ષો પવનથી ધરાશાયી થાય છે, એ રીતે વરાણા મારા દુશ્મનોને જમીન પર પાડી દે; મને રક્ષણ આપે. જે મને પશુઓમાં કે રાજ્યમાં નુકસાન પહોંચાડવા ઈચ્છે છે, એ બધાને વરાણા દૂર કરે. જે રીતે સૂર્ય પ્રકાશ ફેલાવે છે, એ રીતે વરાણા રત્ન મને યશ અને સમૃદ્ધિ આપે; તેજ છીનવી ન લે, ગૌરવ સાથે જોડે. જેમ ચંદ્ર, સૂર્ય અને મનુષ્યોમાં યશ છે, તેમ વરાણા રત્ન યશ આપે. જેમ પૃથ્વી અને અગ્નિમાં યશ છે, તેમ વરાણા રત્ન યશ આપે. કન્યા અને સુશોભિત રથમાં જેવો યશ છે, તેમ વરાણા રત્ન યશ આપે. સોમપાન અને મધર્પણમાં જેવો યશ છે, તેમ વરાણા રત્ન યશ આપે. અગ્નિહોત્ર અને વષટ્કારમાં જેવો યશ છે, તેમ વરાણા રત્ન યશ આપે. યજમાન અને યજ્ઞમાં જેવો યશ છે, તેમ વરાણા રત્ન યશ આપે. પ્રજાપતિ અને સર્વોચ્ચ પ્રભુમાં જેવો યશ છે, તેમ વરાણા રત્ન યશ આપે. દેવતાઓમાં જેમ અમરત્વ અને સત્ય સ્થાપિત છે, તેમ રક્ષણકવચ યશ અને સમૃદ્ધિ આપે, તેજ આપે અને પ્રતિષ્ઠા સાથે જોડે. આ પછી, રથ અને ઝેરી જીવની વાત આવે છે. પ્રથમ રથ ઇન્દ્રનો છે, બીજું દેવોનું, ત્રીજું વરુણનું; સૌથી નીચું રથ સર્પોનું છે અને સ્થિર રથ અરદથાનું છે. દર્ભ ઘાસ જ્યોત છે, વૃક્ષ આવરણ છે, ઘોડાની વાળ આવરણ છે, અને દૃઢ આવરણ છે; રથનું બંધન છે. સફેદ પગવાળાને પરાજિત કરો, પહેલાને અને પછીના બંનેને; જેમ ઝેરી સર્પનો વિષ ફાટી નીકળે છે, તેમ એ નાશ પામે. મૌન રહેતો, ઊભો-બેસતો ફરી બોલે છે; એ ઝેરી વિષ પણ નાશ પામે. પૈદ્વા કાળો, સફેદ અને ધૂસરો—બધાને પરાજિત કરે છે; પૈદ્વા રથના યુકનું માથું ફાડી નાખે છે, એ ઝેરી જીવનો વિનાશક છે. પૈદ્વા, તું પ્રથમ છે, તારા પાછળ અમે છીએ; તું અમારો માર્ગ સાફ કર, સર્પોને દૂર હાંકી નાખ. આ પૈદ્વાનું રાજ્ય છે, એના ઘોડાના પગલાં સર્પવિનાશક છે, એ શક્તિશાળી છે. જે બંધાયેલું છે તે તૂટતું નથી, જે અબંધ છે તે જોડાતું નથી; આ ખેતરમાં બે ઝેરી સર્પ છે—સ્ત્રી અને પુરૂષ, બંને ઝેરી છે. અહીં નજીક અને દૂરના બધા ઝેરી સર્પો છે; હું લાકડીથી વિચ્છુ, સર્પ અને લાકડીવાળા જીવને મારું છું. આ રીતે, બ્રહ્મનગરીના રહસ્ય, વરાણા રત્નના રક્ષણ અને ઝેરી જીવના વિનાશની આ કથા શ્રદ્ધા અને ભક્તિપૂર્વક સંભળાવવામાં આવી છે.