એક સમયે, ગૌઓને લઈ એક અનોખી ઘટના બની. ગૌઓએ જે કંઈ પણ અવાજ સાંભળ્યો—એવું કે એ અવાજ મધ્યાકાશમાં, પવનમાં, વૃક્ષોમાં કે ખાડાઓમાં ઊભો થયો હોય—એ બધું જે બ્રાહ્મણને સાંભળાયું, એ બ્રાહ્મણ ફરીથી અમારે પાછા આવે એવી પ્રાર્થના કરવામાં આવી. એ સાથે, મારી શક્તિ, આત્મા, સંપત્તિ અને બ્રાહ્મણ પણ પાછા આવે, અને યજ્ઞમાં સ્થાપિત થયેલા અગ્નિ પણ ફરીથી યથાસ્થાને સ્થિર થાય એવી આશા વ્યક્ત કરવામાં આવી. પછી દેવી સરસ્વતીને અરજ કરવામાં આવી કે, “હે દેવી, તમારા દિવ્ય વર્તન અને સ્વર્ગીય નિવાસસ્થાનમાં, અમારી અર્પણ સ્વીકારો અને અમને સંતાન આપો.” સરસ્વતી માટે ઘીથી સમૃદ્ધ અર્પણ અર્પણ કરવામાં આવ્યું, પિતૃઓ માટે પણ અર્પણ આપવામાં આવ્યું, અને આશીર્વાદ મળ્યો કે એ શુભ દાનોથી અમે મધુરતા પ્રાપ્ત કરીએ. આ સાથે, પ્રાર્થના કરવામાં આવી કે પવન અમારો કલ્યાણ કરે, સૂર્ય અમને સૌમ્યતાથી ગરમાવે, અમારા દિવસો અને રાતો શુભ બને અને ઉષા અમારે માટે તેજસ્વી બને. પછી, જે કોઈ પણ મન, વાણી, યજ્ઞ, હવન કે યજુષથી અર્પણ કરે છે, તેની અર્પણ સત્ય સુધી પહોંચે એ પહેલા નિૃતિ અને મૃત્યુ એ અર્પણ નષ્ટ કરે એવી ઇચ્છા વ્યક્ત કરવામાં આવી. યાતુધાન અને નિૃતિ એ અપરાધીને અસત્યથી ઘેરે, એનું સત્ય નષ્ટ કરે અને ઇન્દ્રના પ્રેરણા વડે દેવતાઓ એનું યજ્ઞ ચકનાચૂર કરે એવી પ્રાર્થના કરવામાં આવી. ઘી, જે પાત્રમાંથી વહેંચાય છે, એ બે ઝડપી રાજાઓ કે બે ઇન્દ્રજિત પક્ષીઓની જેમ દુશ્મનને વિનાશ કરે એવી આશા વ્યક્ત કરવામાં આવી. દુશ્મનના હાથ અને મોઢું બાંધવામાં આવ્યું, અને અગ્નિદેવના ક્રોધથી એના હવનને નિષ્ફળ કરવામાં આવ્યું. પછી, અગ્નિની પરિક્રમા કરી, તેને દિનપ્રતિદિન સ્મરણ કરીને, દુશ્મનને નષ્ટ કરનાર તરીકે પૂજવામાં આવ્યો. યજ્ઞના અધ્વર્યુને કહેવામાં આવ્યું કે, “ઉઠો, ચાલો, ઇન્દ્રના ભાગને જુઓ—તમે હવન પકાવ્યું છે કે નહીં, એ જાહેર કરો.” જો હવન તૈયાર હોય, તો ઇન્દ્ર આવો, કારણ કે સૂર્ય મધ્યમાર્ગે જઈ રહ્યો છે, અને તમારા સાથીઓ તમને ધનથી ઘેરી રહ્યા છે, જેમ ઘરમાલિકને કુટુંબજનો ઘેરી રાખે છે. હવે, યજ્ઞપાત્રમાં પકાવેલું હવન, અગ્નિમાં ચડાવેલું, સારી રીતે તૈયાર થયેલું—એ નવી સત્યતા છે. મધ્યાહ્નના સોમપાન સમયે, ઇન્દ્ર, તમે વીજળીધારી તરીકે આનંદપૂર્વક પીવો. પછી, અગ્નિ, સ્વર્ગના બે શક્તિશાળી રથીઓ અને ગરમ યજ્ઞપાન—આ બધું દેવતાઓ માટે મધુરૂપે તૈયાર કરવામાં આવ્યું. આશ્વિનોને બોલાવવામાં આવ્યા, અને ગાયો દોહવામાં આવી. શુદ્ધ હવન, આશ્વિનોની પાત્ર, દેવો માટે પાનયોગ્ય—ગાંધીર્વ પાસેથી અમર લોકો આનંદથી પીવે છે. ગાયોમાં ઘી અને દુધનું અર્પણ આશ્વિનોના ભાગરૂપે અર્પણ કરવામાં આવ્યું. તેઓ માટે સ્વર્ગીય ગરમ પાન પીવા કહેવામાં આવ્યું. અર્પણ કરનાર અધ્વર્યુ આગળ વધે અને આશ્વિનો માટે મધમેહવાળી ગાયનું દુધ પીવે. ગાયના રવ સાથે દુધ લાવવાનો સંદેશો આપવામાં આવ્યો. તપાવેલા પાત્રમાં દુધ રેડવામાં આવ્યું. સવિતાર દેવે આકાશ ખુલ્લું કર્યું અને ઉષાનોના માર્ગે તેજસ્વી બન્યા. મોટી સારા દૂધ આપતી ગાયને દોહવા માટે બોલાવવામાં આવી. સવિતાર અમને શ્રેષ્ઠ શક્તિ આપે એવી આશા રાખવામાં આવી. દુધ આપતી ગાય, પોતાના વાછરડાને ઇચ્છતી, નજીક આવે છે. આશ્વિનો માટે એને દોહવામાં આવે અને એ વધુ શુભતાથી વધે એવી પ્રાર્થના કરવામાં આવે છે. અગ્નિ, ઘરમાલિક, મહેમાન તરીકે, અમારાં યજ્ઞમાં આવો, દુશ્મનને હરાવી અમને અન્ન આપો, એ અન્ન દુશ્મનના પરાજય માટે હોય. અગ્નિ, મહાન શુભતાની ચિંતામાં રહો, તમારી મહાન કીર્તિ અમારું થાય, અમારા પરિવારોને એકતા આપો અને મોટા દુશ્મનો સામે અમારું રક્ષણ કરો. ગાયને સારા ચારો મળે, અમને પણ કલ્યાણ મળે, એ ઘાસ ખાય, શુદ્ધ પાણી પીવે એવી શુભેચ્છા વ્યક્ત કરવામાં આવી. પછી એક રહસ્ય જાણવામાં આવ્યું—કાળી ગાયને લાલ ગાયોની માતા કહેવામાં આવે છે. દેવ ઋષિના મૂળથી બધાને ભેદી નાખવામાં આવ્યા. પહેલા, મધ્યમાં અને છેલ્લાને પણ વિભાજિત કરવામાં આવ્યા, જેમ વાળની લટને કાપી નાખે છે તેમ. ત્વષ્ટ્રની વાણીથી ઈર્ષ્યા દૂર કરવામાં આવી, અને જે ક્રોધ હતો, એ શાંત કરવામાં આવ્યો. વ્રતના પાલક, શુભ ચિત્તથી અહીં તેજસ્વી રહો, જાતવેદા, જેમને બધા મળીને પૂજે છે, તેઓ સંતાનથી પૂર્ણ રહે. પાણી, સંતાનથી સમૃદ્ધ, ઉજ્જવળ, શુદ્ધ, પીવા યોગ્ય—એ ચોર કે દુશ્મનના હાથમાં ન પડે, અને રુદ્રનું શસ્ત્ર પણ દૂર રહે એવી કામના કરવામાં આવી. દેવીઓ, તમામ નામ ધરાવતી, આનંદી અને એકમેક, દેવો સાથે અહીં આવો, ગૌશાળામાં ઘી રેડવામાં આવે. પછી, જે પ્રવાહી સૌથી વધુ વહે છે, એ ઓછા વહેતાં કરતાં વધારે વહે, જે વધુ રસદાર છે, એ ઓછા કરતાં વધારે હોય, જે વધુ સરળતાથી ઓગળી જાય છે, એ ઓછા કરતાં વધુ ઓગળી જાય. કાંધ, બાજુ, સાંધા અને આપમેળે વહેતાં પ્રવાહ—all એમના પ્રકારો વર્ણવાયા. જે ખંજવાળથી ખંજવે છે, કે ચામડીની બીમારીથી પીડાય છે, એ બધું, દરેક પ્રકારની ચામડીની બીમારી, અને કૂંપળ પર જે છે, એ દૂર થાય. પક્ષી જેવા ચામડીના રોગ, જે ઉડે છે અને માનવમાં પ્રવેશ કરે છે, એ માટે પણ ઉપચાર જણાવાયો. અમે જાણીએ છીએ, તારા ચામડીના રોગનું મૂળ શું છે—ઘરે હવન કરતાં એ કેવી રીતે નાશ પામે છે? ઇન્દ્રને બોલાવવામાં આવ્યા—“વૃત્રને મારનાર, પાત્રમાં સોમ પીવો, ધન માટેના યુદ્ધમાં મધ્યાહ્નના સમયે શક્તિશાળી બનો અને અમને ધન આપો.” પછી, મારુત દેવતાઓને અર્પણ સ્વીકારવા વિનંતી કરી, અને એ ઉગ્ર દેવતાઓ અમારો પક્ષ લે એવી પ્રાર્થના કરવામાં આવી. જો કોઈ મનુષ્ય દુશ્મનભાવથી અમને નુકસાન પહોંચાડવા ઇચ્છે કે અમારું કાવતરું કરે, તો મારુતો, અમને પ્રેમથી બંધાયેલા પાશમાંથી મુક્ત કરો અને તમારા પ્રચંડ તાપથી દુશ્મનને નાશ કરો. તેજસ્વી, વિશાળ નિવાસ ધરાવતાં મારુતો, તમારા સમૂહ અને માનવ અનુયાયીઓ સાથે, અમને પાપના બંધનથી મુક્ત કરો, અને અમને સ્વતંત્ર કરો. આ રીતે, પ્રાચીન ઋષિઓની વાણીમાં, દેવતાઓ અને પ્રકૃતિ સાથેનું ગઢાયેલું સંબંધ, રક્ષણ, સમૃદ્ધિ અને કલ્યાણ માટેની પ્રાર્થનાઓ એક પછી એક વહેતી રહી.