અનાદિકાળથી માનવજીવનમાં સમૃદ્ધિ અને કલ્યાણની કામના રહી છે. પ્રાચીન ઋષિઓએ પ્રાર્થના કરી કે અમારા ખલિયાણો અખંડિત રહે, અનાજના ઢગલા અખૂટ રહે, અનાજના ભંડારો હંમેશા ભરપૂર રહે અને અનાજ વહન કરવા વાળા કોઈ અવરોધ વિના કાર્ય કરે. આ જ્ઞાનના માર્ગદર્શકો, જેમણે પ્રથમ વાર વિચારપૂર્વક વાણીને આગળ વધારેલી, જેમણે મનથી સત્ય બોલ્યા અને તૃતીય ઉચ્ચારણથી વિકસ્યા, તેઓએ ચોથી વાર ગાયના પવિત્ર નામનું અનુસરણ કર્યું. તે સર્વજ્ઞ છે—પિતા, માતા અને પુત્રને ઓળખે છે—અને generous one તરીકે વારંવાર અવતરે છે. એણે આકાશ, અંતરિક્ષ અને સૂર્યને આવરી લીધાં, પોતે સમગ્ર જગત બનીને તેને સર્જ્યું. અથર્વન પિતામહ, દેવતાઓના સગા, માતાના ગર્ભ અને પિતાના શ્વાસરૂપ, યુવાન છે. જે આ યજ્ઞને મનથી જાણે છે, તેને અમે આ સ્થળે સંબોધીએ છીએ, તેને અહીં જાહેર કરીએ છીએ. ગાયના ગોબરથી તે યજ્ઞકેક બનાવે છે; તેજસ્વી દેવતા માટે આહુતિનો વિસ્તૃત માર્ગ છે; તે પોતાની સ્વરૂપથી સ્વરૂપનું સર્જન કરે છે અને મધુર રક્તવર્ણ મધના મથાળે પહોંચે છે. એક, દસ, બે, વીસ, ત્રણ, ત્રીસ—આ રીતે યથાવિધિ અર્પણ કરવામાં આવે છે. હે પવન દેવ, આ બધા સમૂહોને અહીં મુક્ત કરો. યજ્ઞ દ્વારા દેવતાઓએ યજ્ઞનું યજન કર્યું; એ પહેલા નિયમો હતા. તેઓ સ્વર્ગના શિખરો પર પહોંચ્યા, જ્યાં પૂર્વકાળના સાધ્ય દેવતાઓ છે. યજ્ઞ જન્મ્યો, વધ્યો, ફરીથી જન્મ્યો અને પુનઃ વિસ્ફૂટિત થયો. તે દેવતાઓનો સ્વામી બન્યો—એ અમને સંપત્તિ આપે. જ્યારે દેવતાઓએ દેવતાઓને અર્પણ અર્પણ કરી, ત્યારે મરણશીલ મનુષ્યોએ પણ મનથી યજ્ઞમાં ભાગ લીધો. અમે પણ એ સર્વોચ્ચ સ્વર્ગમાં આનંદ માણીએ, જ્યાં સૂર્યોદય થાય છે, એ દર્શન કરીએ. વ્યક્તિ અને અર્પણથી દેવતાઓએ યજ્ઞને વિસ્તૃત કર્યો. શું એથી વધારે શક્તિશાળી કંઈ છે, જેને તેમણે અર્પણથી પૂજ્યું? દેવતાઓએ, કુશળતા વિના, કૂતરા અને ગાયના અંગોથી પણ અનેક રીતે યજ્ઞ કર્યા. જે આ યજ્ઞને મનથી જાણે છે, તે અમને અહીં સમજાવે. આદિતી આકાશ છે, આદિતી અંતરિક્ષ છે, આદિતી માતા, પિતા અને પુત્ર છે. બધા દેવતાઓ આદિતી છે, પાંચ જાતિઓ પણ આદિતી છે, આદિતી જન્મ છે, સર્જન છે. અમે આ મહાન માતા, અમરતાના પતિની પત્ની, મહાશક્તિશાળી, અક્ષય, વિશાળ, ઉત્તમ આશ્રય અને માર્ગદર્શન આપનાર આદિતીને સહાય માટે બોલાવીએ છીએ. અમે ધરતી અને આકાશ પર સુરક્ષિત રીતે પહોંચીએ, એ આશીર્વાદ આપનાર, દિવ્ય અને નિર્દોષ નૌકા સમાન, વહેતી, કલ્યાણકારી આદિતી અમને માર્ગદર્શન આપે. શક્તિના જન્મ સમયે, અમે મહાન માતા આદિતીનું નામ ઉચ્ચારીએ છીએ. જેના ગોદમાં વિશાળ અંતરિક્ષ છે, એ આપણને ત્રિ-સ્તરીય રક્ષણ આપે. મેં દિતિ અને આદિતીના પુત્રો—દેવતાઓ અને તેમની વિશાળ શક્તિઓ માટે કાર્ય કર્યું છે. તેમનું નિવાસ ગહન, સમુદ્ર સમાન છે; પૂજા અને માનમાં તેમની સરખામણી કોઈ નથી. હે ભદ્રભાગ્યથી મહાભાગ્ય તરફ આગળ વધો; બૃહસ્પતિ તમારું નેતૃત્વ કરે. હવે, ધરતીના શ્રેષ્ઠ પ્રદેશમાંથી દુશ્મનો દૂર કરો, બધા મનુષ્યોને પોતાના બનાવો. પુષણ વિશાળ માર્ગ પર જન્મે છે; સ્વર્ગ અને ધરતીના માર્ગે ચાલે છે. બંને પ્રિય નિવાસસ્થાનોમાં તે આગળ-પાછળ ચાલે છે, બધું જાણે છે. પુષણ સર્વ દિશાઓ જાણે, અમને નિર્ભયતાથી માર્ગદર્શન આપે. તે કલ્યાણકર્તા, તેજસ્વી, અનંત શક્તિ ધરાવનાર અને અશ્રમ છે—એ આગળ ચાલે. પુષણ, તારી આજ્ઞામાં અમે ક્યારેય હાનિ ન ભોગવીએ. અમે અહીં તારા ગાયક છીએ. પુષણ, તું તારો હાથ આગળ, જમણીએ મૂકે; જે ગુમાયું છે, તે પાછું મળે; જે મળ્યું છે, તેમાં અમે એક થાઈએ. હે સરસ્વતી, તું જે ઉત્તમ, આનંદદાયી, દયાળુ, આમંત્રિત અને ઉદાર સ્તન ધરાવે છે, જેના દ્વારા તું સર્વ સંપત્તિને પોષે છે, એ અમારે કલ્યાણ માટે અહીં સ્થાપિત કરીએ. તારું વિશાળ, ગુર્જરતા ભરેલું, દિવ્ય સ્તન, જેના તેજથી સર્વ જગત શોભાયમાન છે—હે દેવ, તું વીજળીથી અમારો પાક ન નાશ કરે, કે સૂર્યકિરણોથી નુકસાન ન પહોંચાડે. સભા અને સમિતિ, પ્રજાપતિની દીકરીઓ, સહમતિથી મને રક્ષે. જેમની સાથે અમે જોડાયે, તે મને શીખવે; હું સભામાં સૌમ્ય રીતે બોલી શકું. હે સભા, અમે તુંનું નામ જાણીએ છીએ—તું "અવિનાશી" તરીકે ઓળખાય છે. તારા બધા સભ્યો મારા પ્રત્યે શુભચિંતક બને. અહીં એકત્ર થયેલા લોકોમાં હું તેજ અને વિવેક આપું છું. હે ઇન્દ્ર, મને સમગ્ર સભાના ભાગ્યમાં ભાગીદાર બનાવ. તારો જે વિચાર અહીંથી ત્યાં ગયો છે, કે ક્યાંક બંધાયો છે, અમે તેને પાછો ફેરવીએ છીએ; તારો મન મારી સાથે આનંદ પામે. જેમ સૂર્ય તારાઓ વચ્ચે ઊગીને તેમનું તેજ લઈ લે છે, તેમ હું સ્ત્રીઓ અને પુરુષોમાં દ્વેષ ધરાવનારાઓનું તેજ લઇ લઉં છું. જેટલા સ્પર્ધકો તું આગળ આવે છે, તેમ સૂર્ય સુતેલા ઉપર ઊગે છે, તેમ હું દ્વેષ ધરાવનારાઓનું તેજ લઈ લઉં છું. હું તે દેવ સવિતાનું સ્તુતિ કરું છું, જે આશ્ચર્યજનક શક્તિ અને વિદ્વાન કર્મ ધરાવે છે, સાચા સંકલ્પવાળો અને ધનનો ધારક છે. તેણોનો વિચાર ઊંચે ઉઠે છે, પોતાની શક્તિથી તેજસ્વી બને છે; સુકામકર્ણ, સુવર્ણ હાથે, દયાળુતાથી આકાશને માપે છે. હે દેવ, તેને પ્રથમ પિતાના સર્વોચ્ચ સ્થાન પર ઉઠાવ; તેને વિશાળતા અને મહાનતા આપ. પછી, હે સવિતા, રોજે રોજ અમને ઉત્તમ વસ્તુઓ અને ધન-ધાન્ય આપ. પસંદગીના પાત્ર દેવ સવિતા પિતૃઓને ધન અને આયુષ્ય આપે છે; તે સોમપાન કરે, આ અર્પણમાં આનંદ પામે; માર્ગદર્શક પણ તેના નિયમથી ચાલે છે. તે સત્યસંકલ્પ, ઉત્તમ કૃપા, સર્વવ્યાપી અને દયાળુ આશીર્વાદ, જે કણ્વએ સવિતાથી દૂધ્યું—એ સમૃદ્ધ, હજારો ધારોવાળું વાછરડું સમાન—એ હું પસંદ કરું છું. હે બૃહસ્પતિ, હે સવિતા, તેને વૃદ્ધિ અને તેજ આપો, મહાન કલ્યાણ માટે. જો તે અવરોધિત હોય, તો મુક્ત કરો; બધા દેવતાઓ સાથે એમાં આનંદ કરો. ધાતા, વિશ્વના સ્વામી, અમને સંપત્તિ આપે; અમને પૂર્ણતા આપે. ધાતા પૂજકને પૂર્વ દિશામાં અખંડિત અને દીર્ઘ આયુષ્ય આપે. અમે એ દેવની કૃપા માંગીએ છીએ, જે સર્વેને ઉદારતા આપે છે. ધાતા યજમાનને ઘરેણાં અને સંતાનની ઈચ્છા માટે સર્વે ઇચ્છિત વસ્તુ આપે. બધા દેવતાઓ, આદિતી સાથે, તેને અમરત્વ આપે. ધાતા અને સવિતાના દાન અહીં સ્વીકાર્ય બને; પ્રજાપતિ, ધનના સ્વામી, અને અગ્નિ અમને અનુકૂળ રહે. ત્વષ્ટા અને વિષ્ણુ, સંતાન વધારનાર, યજમાનને ધન આપે. હે આકાશ, આ દિવ્ય જગ્યા ખોલ; હે ધરતી, ઊંચી થા; હે ધાતા, આકાશના રાજા, અમારો અવરોધ દૂર કર. આ રીતે આ પ્રાર્થનાઓ અને સ્મરણોમાં, માનવજીવન, દેવતાઓ અને સમગ્ર બ્રહ્માંડની એકતા અને કલ્યાણની કામના ઉજાગર થાય છે.