એક વખત, દેવતાઓના સમયમાં, એક શક્તિશાળી ઘોડો હતો, જેના ગતિ અને શક્તિ ગુપ્ત હતી—ક્યારેક તે ગરુડમાં, ક્યારેક પવનમાં, તો ક્યારેક તે આસપાસ ફરતો. એ ઘોડાની એ અજોડ શક્તિથી, તે હંમેશા રેસમાં પોતાના વિરોધીઓને પાછળ છોડીને વિજયી થતો. તેના સ્વરૂપે જ તેની દેહને માર્ગદર્શન મળતું અને ભગવાનનો આશીર્વાદ તેની સુરક્ષા માટે હતો. દેવતાઓ તેની માટે આકાશના પ્રકાશ જેવું મોટું આધાર માપતા—જેમ પ્રકાશ પોતાની જગ્યા માપે છે. એ સમયે, યમ, મરણ, અઘમારા, નિૃતિ, બભ્રુ, શર્વ, અસ્તા અને નીલશિખંડ જેવા દેવતાઓના સમૂહ ઊભા થયા. તેઓએ અમારા વીર પુરુષોને દરેક નુકસાનથી બચાવવાની પ્રાર્થના કરી. અમે મન, હવન અને ઘૃતથી શર્વ, અસ્ત્ર અને રાજા ભવને નમન અને વંદન કરતાં—એમને વિનંતી કરતાં કે, હાનિકારક શક્તિઓને અમથી દૂર રાખે. બધા દેવો, મરુતગણ, અગ્નિ, સોમ, વરુણ, વાતા અને પાર્જન્યની કૃપાથી અમે સુરક્ષિત રહીએ એવી પ્રાર્થના કરવામાં આવી. પછી, લોકો વચ્ચે એકતા લાવવાનો સંદેશો આવ્યો—તમારા મન, સંકલ્પ અને ઇચ્છાઓ એક બની જાય, અને જે વિભાજિત છે તેઓમાં પણ એકતા આવે. મારા મનથી તમારો મન જોડાય, મારા વિચારો તમારા વિચારોમાં પ્રવેશ કરે, અને તમારા હૃદયો મારા માર્ગે ચાલે એવી આશા વ્યક્ત કરવામાં આવી. આકાશ અને પૃથ્વી, સરસ્વતી, ઇન્દ્ર અને અગ્નિ—બધું મારા અંદર ગૂંથાયેલું છે; સરસ્વતી મને સફળતા આપે એવી પ્રાર્થના કરવામાં આવી. આ પછી, એક પવિત્ર પિપળનું વૃક્ષ—દેવતાઓનું નિવાસસ્થાન—આકાશમાં ત્રીજા સ્થાન પર હતું. ત્યાં દેવોએ અમરત્વની દૃષ્ટિ આપતી ઔષધી કુષ્ટા શોધી. એક સોનાની નૌકા, સોનાથી બંધાયેલ, આકાશમાં ફરી રહી હતી; ત્યાં દેવોએ અમરપુષ્પ અને again, કુષ્ટા ઔષધી શોધી. આ ઔષધી જ દરેક વનસ્પતિ, પર્વતો અને સર્વજગતનું બીજ છે—એને આરોગ્યદાયી બનાવવામાં આવી. બાદમાં, સોમાની રાણીઓ જેવી દ્રષ્ટિવંત ઔષધિઓ, બહુવિધ અને દુરદર્શી, બૃહસ્પતિથી જન્મેલી, દુઃખમાંથી મુક્તિ આપે છે. એ ઔષધિઓ શ્રાપ, વરુણના બંધન, યમના ફાંસ અને દરેક દૈવી દોષમાંથી મુક્ત કરે છે. જગૃત કે સુપ્ત અવસ્થામાં, આંખ, મન કે વાણીથી જે પણ દોષ થયું હોય, સોમ તેને પોતાના બલથી શુદ્ધ કરે છે. યજ્ઞ વિજયી છે, અગ્નિ વિજયી છે, સોમ વિજયી છે, ઇન્દ્ર વિજયી છે—દરેક યુદ્ધમાં વિજય મેળવવાની આશા સાથે અગ્નિહોત્ર યજ્ઞ કરવામાં આવે છે. મીત્ર અને વરુણ મીઠાસ અને શક્તિ આપે છે, દુર્ભાગ્ય દૂર કરે છે—even if ભૂલ થઈ હોય, તેમાંથી મુક્ત કરે છે. બધા મિત્રો ઈન્દ્રના બળમાં આનંદ કરે છે, કારણ કે ઈન્દ્ર યુદ્ધમાં જીતે છે, ધન-પશુ પ્રાપ્ત કરે છે અને દુશ્મનોને પરાજિત કરે છે. ઈન્દ્ર સર્વોપરી છે—કોઈ બીજું વિજયી ન થાય. રાજાઓમાં તે મહારાજ છે, તે વખાણવા, પૂજવા અને સ્મરણ કરવા યોગ્ય છે. ઈન્દ્ર પૂર્વ દિશામાં રાજા છે, ઉત્તર તરફ વિત્રાસુરનો સંહારક છે, દક્ષિણ તરફ યજ્ઞને ગ્રહણ કરે છે, અને જ્યા જ્યા નદીઓ વહે છે ત્યાં વિજય મેળવે છે. પૂર્વજો જેમ ઈન્દ્રને દુરથી બોલાવતાં, એમ અમે પણ ઈન્દ્રને બોલાવીએ છીએ—એમના બળ અને વિદ્વત્તાને સ્મરીએ છીએ. જે કોઈ આજે દુશ્મન બની અમને નુકસાન પહોંચાડવા ઈચ્છે છે, તે ઊભો ન રહી શકે—અમે ઈન્દ્રના હાથોથી સર્વત્ર રક્ષણ કરીએ છીએ. ઈન્દ્રના હાથોથી રક્ષણ, અને સવીતા અને સોમના આશીર્વાદથી સુખાકારી માટે પ્રાર્થના કરીએ છીએ. દેવતાઓએ, સૂર્યે, આકાશે અને પૃથ્વીએ આપ્યું છે; સરસ્વતી ત્રણ વાર મનથી આપીને ઝેર દૂર કરે છે. દેવોએ જે પાણી રણમાં વરસાવ્યું, એ જ પાણીથી ઝેર શુદ્ધ થાય છે. એ તત્વ અસુરોની દીકરી, દેવતાઓની બહેન છે; સ્વર્ગ અને પૃથ્વીથી જન્મેલી એ જ રસ અને ઝેર બનાવે છે. પછી, જીવનમાં વૃદ્ધિ અને શક્તિ માટે પ્રાર્થના કરવામાં આવી—શરીરમાં યોગ્ય રીતે વૃદ્ધિ થાય, અને એથી જીવનમાં વિજય પ્રાપ્ત થાય. જે દવા દુર્બળને મજબૂત કરે છે, રોગીને આરોગ્ય આપે છે, એ જ બલથી, બ્રહ્મણસ્પતિ, પુરુષશક્તિમાં વૃદ્ધિ થાય છે. એ શક્તિ ધનુષ્યની ડોરીની જેમ ખેંચાય છે અને જીવનમાં સતત સફળતા મળે છે. પછી, ઘોડાની જોડની જેમ મનની એકતાની પ્રાર્થના કરવામાં આવી—જેમ ઘોડાઓ જોડાઈને ચાલે, તેમ મન પણ એક થાય. મનને પોતાના તરફ આકર્ષિત કરવું, ઘાસની જેમ જોડવું—એવી ઇચ્છા વ્યક્ત કરવામાં આવી. સુગંધિત દ્રવ્યો વડે ભાગ્યદેવતા ભાગાને પ્રસન્ન કરવા માટે બંને હાથ જોડવામાં આવ્યા. બૃહસ્પતિ, સવિતા, મીત્ર, અર્યમા, ભાગ અને અશ્વિનીકુમારો સૌને જોડે છે. ઊંચા, નીચા અને મધ્યમ બધાને એકતા આપે છે; ઈન્દ્રના બળથી અને અગ્નિના સંયોગથી સૌ એક થાય છે. યુદ્ધમાં ધ્વજધારી જે આવે છે, ઈન્દ્રના બળથી અને અગ્નિના સંયોગથી સૌ એક થાય છે. શત્રુઓ પર વિજય મેળવવા માટે, તેમને નિયંત્રણમાં લેવા માટે, તેમના પ્રાણ અને શ્વાસ દૂર થાય એવી પ્રાર્થના કરવામાં આવી. તપ અને ઈન્દ્રના અનુમોદનથી, અગ્નિના બળથી દુશ્મનોને વશમાં કરવામાં આવ્યા. ઈન્દ્ર, અગ્નિ, સોમ અને પૃથ્વીના રાજા દુશ્મનોને દંડ આપે છે; ઈન્દ્ર અને મરુતગણ દુશ્મનોનું ધન આપણી તરફ લાવે છે. જેમ મન, વિચારોની ઝડપથી, દૂર સુધી જાય છે, તેમ ઉધરસ પણ મનના માર્ગે દૂર જાય એવી પ્રાર્થના કરવામાં આવી. જેમ તીક્ષ્ણ તીરસ, ઝડપથી જતાં, તેમ ઉધરસ પણ પૃથ્વી પરના માર્ગે દૂર જાય. આ રીતે, દેવતાઓના આશીર્વાદ અને પ્રાર્થનાઓથી, લોકો સુરક્ષિત, આરોગ્યવાન, એકતાવાન અને વિજયી બન્યા.